کاربرد نمک و مضرات مصرف زیاد آن

گردآورنده : دکتر عنایت اله بریزی، استادیار دانشکده تغذیه و علوم غذایی

نمک هزاران سال است که برای نگه­داری مواد غذایی توسط بشر بکار گرفته می شود. گرچه پیشرفت تکنولوژی و پیدایش وسایل سرمازای مناسب برای نگهداری مواد غذایی سبب کاهش مصرف نمک در این زمینه شده است، ولی استفاده از نمک به خاطر کاربرد آن برای ایجاد طعم و مزه روز به روز در مواد غذایی مختلف و در سطح جهانی در حال افزایش می باشد . سدیم کلرید یک ماده معدنی مورد نیاز برای بدن انسان می باشد و نقش های گوناگونی را ایفا می کند. کمبود آن بخصوص در کودکان سبب کاهش رشد، ضعف کلی بدن و همچنین ایجاد اختلال در عملکرد سیستم های عصبی و غدد عرق می شود . از کاربردهای مهم سدیم استفاده آن در محصولات غذایی به شکل کلرید سدیم می باشد. یکی از مهم ترین این غذاها محصولات گوشتی بخصوص انواع سوسیس­ها می­باشند­که مصرف روزانه آن در جوامع انسانی بخصوص کشورهای پیشرفته و صنعتی بسیار چشمگیر و زیاد است به طوری که این محصولات یکی از منابع مهم و اصلی سدیم در قالب کلرید سدیم می باشد . محصولات گوشتی می تواند حدود 20 تا30 درصد کلرید سدیم یک فرد را در طی یک روز تامین کند، به صورتیکه در کشورهای صنعتی میزان دریافت کلرید سدیم روزانه به 9 تا 12 گرم در یک روز می­رسد که این مقدار بسیار بیشتر از میزان توصیه شده­ی 5­گرم در روز می­باشد .

مضرات مصرف زیاد نمک

با وجود برخی مزایای نمک، مصرف زیاد و روز افزون آن در مواد غذایی و جذب آن در بدن سبب به وجود آمدن مشکلات و بیماری­های مختلفی در انسان شده است تا آنجایی که یکی از دغدغه­های مهم سازمان بهداشت جهانی[1] افزایش روز افزون میزان نمک مصرفی می­باشد. به طوری که این سازمان تا به حال به منظور تشویق افراد برای کاهش مصرف نمک روزانه و یافتن راه حلی برای کاهش مصرف آن در مواد غذایی بیانیه­های مختلفی صادر کرده است . مصرف زیاد نمک طعام (کلرید سدیم) از مهم­ترین عوامـل خطـر در ابـتلا و پیشـرفت بیمـاری پرفشـاری خـون می­باشد . دریافت زیاد سدیم از رژیـم غـذایی بـه شـکل نمک، نه تنها به افزایش فشار خون منجر می­شود، بلکه خطر ابتلا به بیماری­های قلبی و عروقی را نیز افزایش می­دهد. همچنین از طریق دفع زیـاد کلسـیم ادراری، موجـب نرمـی­ استخوان (در صورت دریافت ناکافی کلسیم) می­شود . بیماری قلبی عروقی[2] عامل مرگ 17میلیون نفر به صورت سالانه در سطح جهان می­باشد که شامل30 درصد از تمام مرگ و میرها در سطح جهان است. یکی از مهمترین عوامل در بیماری قلبی عروقی وجود پرفشاری خون است که مصرف بیش از حد سدیم مهمترین عامل آن می­باشد . طبق برآورد­های انجام شده، سالانه مصرف بیش از 2 گرم سدیم در روز سبب مرگ 65/1 میلیون انسان مرتبط با بیماری قلبی­عروقی می­شود. یعنی چیزی در حدود یک مرگ از هر ده مرگ ناشی از بیماری قلبی عروقی . هزینه درمان بیماری­های قلبـی­­عروقـی در­ اتحادیـه اروپـا سالانه 169بیلیـون یـورو تخمـین زده شـده اسـت . درحالی که در ایالت متحده آمریکا هزینه هـای مسـتقیم و غیـرمستقیم ابتلا به بیماری قلبی­عروقی، 1/403 بیلیـون دلار می­باشد .

منابع

1. Desmond E. Reducing salt: A challenge for the meat industry. Meat science. 2006;74(1):188-96.

2. Cheek DB, Perry JW. A salt wasting syndrome in infancy. Archives of Disease in Childhood. 1958;33(169):252-6.

3. Dahl LK. Salt and hypertension. The American journal of clinical nutrition. 1972;25(2):231-44.

4. Who J, Consultation FE. Diet, nutrition and the prevention of chronic diseases. World Health Organ Tech Rep Ser. 2003;916(i-viii).

5. LIMT SS, VOS T, FLAXMAN AD, DANAEI G, SHIBUYA K, ADAIR-ROHANI H, et al. A comparative risk assessment of burden of disease and injury attributable to 67 risk factors and risk factor clusters in 21 regions, 1990―2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010. Lancet. 2013;380(9859):2224-60.

6. Appel LJ, Moore TJ, Obarzanek E, Vollmer WM, Svetkey LP, Sacks FM, et al. A clinical trial of the effects of dietary patterns on blood pressure. New England Journal of Medicine. 1997;336(16):1117-24.

7. Heaney RP. Role of dietary sodium in osteoporosis. Journal of the American College of Nutrition. 2006;25(sup3):271S-6S.

8. Organization WH. Global status report on noncommunicable diseases 2010: Geneva: World Health Organization; 2011.

9. Aburto NJ, Ziolkovska A, Hooper L, Elliott P, Cappuccio FP, Meerpohl JJ. Effect of lower sodium intake on health: systematic review and meta-analyses. Bmj. 2013;346:f1326.

10. Mozaffarian D, Fahimi S, Singh GM, Micha R, Khatibzadeh S, Engell RE, et al. Global sodium consumption and death from cardiovascular causes. New England Journal of Medicine. 2014;371(7):624-34.

11. Lim SS, Vos T, Flaxman AD, Danaei G, Shibuya K, Adair-Rohani H, et al. A comparative risk assessment of burden of disease and injury attributable to 67 risk factors and risk factor clusters in 21 regions, 1990–2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010. The lancet. 2013;380(9859):2224-60.

12. Petersen S, Rayner M, Leal J, Luengo-Fernandez R, Gray A. European cardiovascular disease statistics: British Heart Foundation; 2000.

13. Thom T, Haase N, Rosamond W, Howard VJ, Rumsfeld J, Manolio T, et al. Heart disease and stroke statistics—2006 update: a report from the American Heart Association Statistics Committee and Stroke Statistics Subcommittee. Circulation. 2006;113(6):e85-e151.



[1]- WHO: World Health Organization

[2]- Cardiovascular disease

 
ماهنامه الکترونیکی سیب/ مرداد 99  

تاریخ به روز رسانی:
1399/04/31
تعداد بازدید:
134
نشريه الكترونيكي سيب
آدرس: شیراز، خیابان زند، جنب هلال احمر، ساختمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی شیراز-طبقه هشتم-مدیریت روابط عمومی-نشریه الکترونیکی سیب
کدپستی: 71348-14336 تلفکس: 32308200-071 تلفن: 32122713-071
کلیه حقوق این وب سایت برای نشریه الکترونیکی سیب دانشگاه علوم پزشکی شیراز محفوظ می باشد.
Powered by DorsaPortal