موفقیت دستیابی به حذف بیماری سرخک و سرخجه بومی در کشور در سال 1398

گردآورنده: مرضیه عطاءالهی، کارشناس مسئول بیماریهای قابل پیشگیری با واکسن، معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان فارس 
 
سرخک یک بیماری ویروسی کشنده و یکی از مسری ترین بیماری های عفونی است. بر حسب اطلاعات موجود، قبل از شروع برنامه واکسیناسیون کودکان بصورت گسترده، سالیانه حدود 150 هزار مورد ابتلا به سرخک در کشور رخ می داد و در مناطق روستایی، باعث 10 هزار مورد مرگ کودکان می شد. این بیماری، با علائم اولیه تب، آبریزش از بینی، تورم ملتحمه چشم، سرفه شروع می شود و متعاقب آن، بثورات پوستی ماکولوپاپولار بروز می کند. بیش از 90% افراد حساس که در تماس نزدیک با بیمار قرار گیرند، آلوده می شوند. قبل از استفاده واکسن، بیماری در کلیه جوامع بصورت بومی وجود داشت و هر 5-3 سال به علت تجمع افراد حساس، یک همه گیری اتفاق می افتاد.
با توجه به این که بیماری مخزن مهمی غیر از انسان ندارد، حذف آن با بهره گیری از برنامه توسعه ایمن سازی (EPI) و استفاده از واکسن های مؤثر موجود، جزو اولویت های سازمان جهانی بهداشت می باشد. در حال حاضر در منطقه مدیترانه شرقی، حذف بیماری سرخک تا سال 2020 در دستور کار قرار دارد. این بدان معنی است که در عین برقراری و عملکرد استاندارد نظام مراقبت، باید حداقل بمدت 12 ماه هیچ موردی از بیماری ناشی از ویروس بومی سرخک رخ ندهد. چنانچه کشوری بتواند این وضعیت را حداقل برای 3 سال متوالی ادامه دهد درصورتیکه شاخص های مراقبت بیماری منطبق با ضوابط و استانداردهای بین المللی باشد، می تواند موفق به دریافت تاییدیه حذف این بیماریها شود.
 

جمهوری اسلامی ایران از کشورهای پیشرو در منطقه و جهان در موضوع برنامه ایمن سازی است و در منطقه مدیترانه شرقی نیزجزو 3 کشوری است که در سال جاری میلادی یعنی یک سال زودتر از هدف گذاری اعلام شده موفق به دریافت تاییدیه حذف این دو بیماری از سازمان جهانی بهداشت شده است. تنها 3 کشور ایران ، بحرین و عمان در منطقه مدیترانه شرقی موفق به دریافت تاییدیه مورد نظر شده اند و مقایسه جمعیت و وسعت کشورمان با دو کشور دیگر در کنار مرزهای زمینی گسترده کشورمان با افغانستان و پاکستان و عراق، نشان دهنده اهمیت مضاعف این موفقیت در کشورمان نسبت به دو کشور دیگر است.
 

دریافت تاییدیه حذف سرخک نشاندهنده این است که در 3 سال گذشته هیچ موردی از بیماری سرخک یا سرخجه با منشا داخلی در کشور نداشته ایم گرچه که موارد بیماری سرخک در کشور رخ داده است ولیکن همه موارد منشا وارده به کشور داشته اند و نظام سلامت کشور توانسته از استقرار ویروس وارده در کشور جلوگیری نماید و چرخش آن را در کمتر از 12 ماه قطع نماید. بر اساس اطلاعات موجود که به تایید سازمان جهانی بهداشت رسیده است در 3 سال گذشته انواع متعددی از ویروس سرخک (بیش از 40 نوع مختلف) به کشور وارد شده که هیچکدام نتوانسته اند گردش داخلی پیدا نمایند و به سویه بومی ویروس سرخک کشور تبدیل شوند.
در حالی تاییدیه حذف این دو بیماری در جمهوری اسلامی ایران حاصل شده که بسیاری از کشورهای دنیا در اروپای غربی و آمریکا و حتی کشورهای با سطح درامدی بالا در منطقه مدیترانه شرقی چند سال است که با شیوع بالای بیماری سرخک مواجه هستند. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت کشورهای انگلیس و یونان در سال جاری میلادی با شیوع بالای بیماری مواجه هستند و در آمریکا نیز بروز 1200 مورد در سال جاری، بالاترین میزان بروز بیماری در 20 سال گذشته بوده است.
این دستاورد شیرین، بار مسئولیت را بر دوش همه ما بیشتر می کند چرا که همه فعالیتهای واکسیناسیون و نظام مراقبت بایستی در سطح بالاتری ادامه یابد تا بتوانیم وضعیت حذف را در کشور حفظ نماییم.بروز طغیان های بیماری سرخک در کشورهای منطقه آمریکا که قبلا موفق به حذف سرخک شده بودند منجمله برزیل، آمریکا و کانادا، موید خطر بزرگ ورود و گردش مجدد ویروس است که با توجه به همجواری ما با افغانستان، پاکستان و عراق، ریسک مواجه و ورود مجدد به کشورمان بسیار بالا است.
نکته مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد این است که حذف بیماری سرخک و یا سرخجه به معنی این نیست که ما دیگر در کشور بیماریهای فوق را نخواهیم داشت، بدلیل اینکه بیماری های سرخک و سرخجه در بسیاری از کشورهای منطقه همچنان شایع هستند و براحتی با سفرهای بین المللی به کشور وارد می شوند. لذا برای حفظ سلامت جامعه ضروری است که پوشش واکسیناسیون همواره در بالاترین سطح ممکن برقرار باشد و نظام مراقبت بیماری نیز با دقت و حساسیت روزافزون در جستجوی موارد احتمالی وارده به کشور باشد تا در اسرع وقت اقدامات کنترلی به منظور جلوگیری از گسترش بیماری و استقرار مجدد آن در کشور، انجام گردد. چنانچه دو نکته فوق مورد توجه قرار نگیرد خطر بازگشت مجدد بیماری و از دست دادن دستاورد ارزشمند تاییدیه حذف سرخک و سرخجه وجود دارد.
مهمترین عامل موفقیت برنامه ایمن سازی در کشور بالا بودن آگاهی و فرهنگ عمومی خانواده ها در خصوص اهمیت واکسیناسیون کامل و به موقع کودکان و سایر گروه های هدف بوده است. مسلما در این موفقیت تلاش های صادقانه بهورزان، کاردانان و کارشناسان بهداشتی کشور، روسای مراکز بهداشت شهرستان و معاونین محترم بهداشتی دانشگاهها نقش بسیار بزرگی داشته است. علاوه بر این بدون وجود آزمایشگاه توانمند کشوری سرخک و سرخجه، امکان حذف بیماریهای یاد شده در کشور وجود نداشت.
بمنظور حفظ دستاورد عظیم بدست آمده و جلوگیری از ورود و استقرار ویروس سرخک و سرخجه از کشورهای همسایه، جهت تایید و یا رد این بیماریها، باید کلیه موارد مشکوک با علائم تب و بثورات ماکولوپاپولار، گزارشدهی، بررسی و نمونه گیری قرار گیرند.
 
 
ماهنامه الکترونیکی سیب/ فروردین واردیبهشت 99 
تاریخ به روز رسانی:
1399/02/30
تعداد بازدید:
48
نشريه الكترونيكي سيب
آدرس: شیراز، خیابان زند، جنب هلال احمر، ساختمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی شیراز-طبقه هشتم-مدیریت روابط عمومی-نشریه الکترونیکی سیب
کدپستی: 71348-14336 تلفکس: 32308200-071 تلفن: 32122713-071
کلیه حقوق این وب سایت برای نشریه الکترونیکی سیب دانشگاه علوم پزشکی شیراز محفوظ می باشد.
Powered by DorsaPortal