حفظ سلامتی در دوره سالمندی بر اساس طب سنتی ایران
گردآورندگان: 
· حوریه افشاری پور، کارشناس، مرکز تحقیقات طب سنتی و تاریخ پزشکی
· فرانک عالم بی زر، پژوهشگر تاریخ پزشکی و طب ایرانی
· زهرا آدابی نیا، کارشناس، موزه تاریخ پزشکی وصال
 
طب عملی در طب سنتی ایران شامل روش هایی است که برای حفظ سلامتی یا بازگرداندن سلامتی به کار می رود و به سه بخش عمده تدابیر، دارودرمانی و اقدامات دستی تقسیم می شود. در بخش تدابیر علاوه بر دستورهای کلیِ روش صحیح زندگی، دستوراتی بر اساس طبع ها، فصول و هم چنین سنین مختلف نیز وجود دارد.

در منابع طب سنتی ایران، سال های زندگی یک انسان به چهار دوره ی رشد، جوانی، میانسالی و پیری تقسیم می شود. طبق نظر ابن سینا سالمندی از پایان 60 سالگی آغاز می گردد. به دستورات بهداشتی مخصوص دوره سالمندی و سالمندان، تدبیر پیران یا شیوخ گفته می شود.1

دستورات بهداشتی مخصوص دوره سالمندی و سالمندان

دستورات عمومی:

مزاج سالمندان، سرد و خشک است؛ درنتیجه، همه تدبیرهایی که برای آنان انجام می شود باید در جهت ایجاد گرمى و ترى در این افراد باشد، مانند: - حمام کردن

- ماساژ ملایم با روغن های معتدل و خوش‏بویى چون روغن یاسمین و سوسن

- استفاده از عطرهای معتدل

- در بستر نرم خوابیدن

- خوش‏دلى و شادکامى (مانند: مسافرتهای زیارتی، تفریحی و مصاحبت و مهمانی)2

- انجام ورزش ملایم مانند پیاده روی3

- استفاده خارجی از روغن های رطوبت بخش جهت اعصاب و تقویت پوست و اعضا.4

از هرچه که مزاج سرد و خشک دارد باید دور باشند، مانند:2 - اندوه و ترس

- عطرهای سرد، چون کافور و نیلوفر

- ترشی ها.

باید دانست‏ که هوای بد، بوهای ناخوش، دود و غبار، در سالمندان نسبت به دیگران اثرات منفی بیشتری دارد، و باید در این موارد دقت داشت.2


دستورات غذایی:

- غذای ایشان باید کم حجم ولی از نظر کیفیت بالا و تعداد دفعات بیشتر باشد. ولی اگر معده فرد سالمند تحمل کند می تواند تعداد دفعات را کم و حجم غذا را بیشتر کرد. 2-4

- بهتر است بعد از غذا خوردن به حمام نروند و وعده غذایی بعد از استحمام باشد. 2

- غذاهایی که در بدن سودا را زیاد می کند نباید استفاده شود. 2

- آشامیدن شیر مفید است به شرط آنکه بعد از آشامیدن در ناحیه کبد و شکم احساس کشیدگی و نفخ نکنند. بهترین شیرها، شیر بز است. شیر گرم بهتر از شیر خام است و بهترین شیوة طبخ آن، این است که سه قسمت شیر را با یک قسمت آب مخلوط کرده و با شعله ملایم بجوشانند تا یک چهارم آن بخار شود، سپس مقداری عسل اضافه کرده و میل کنند و اگر در حین پختن شیر، مقداری زنجبیل جهت کم کردن نفخ، در آن بریزند بهتر است. 2

- شیر برنج با شکر یا عسل مفید است. 2،5

- مدت زمان گرسنگى نباید زیاد باشد. 2

- بهترین غذاها شامل: آب گوشت، شوربای مرغ، گندم، رشته و مانند آن است و بهتر است همه آنها را با دارچین و اندکى زنجبیل استفاده کرد. 2زنجبیل اگر زیاد استفاده شود باعث خشکی بیش از حد خواهد شد.5

- استفاده از نان و عسل در میان وعده مناسب است.3

- غذاهای دیر هضم تر را برای وعده شام بخورند؛ چون هضم در شب قوى‏تر است. 3

- مغز بادام، گردو و مویز، انجیر تازه در تابستان و خشک آن در زمستان مناسب است.5

لازم به ذکر است؛ چنانچه به یک یا چند رفتار بد غذایی یا سبک زندگی عادت کرده باشد نباید یکباره آن را ترک کند و به تدریج آن را اصلاح نماید. 4

منابع:

1. ناصری، محسن. مروری بر کلیات طب سنتی. انتشارات طب سنتی ایران، تهران، چاپ: پنجم،1391.

2. جرجانى، اسماعیل بن حسن، الأغراض الطبیة و المباحث العلائیة، بنیاد فرهنگ ایران، تهران، چاپ: اول، 1345.

3. چغمینى، محمود بن محمد - شارح: شاه ارزانى، میر محمد اکبر بن محمد، مفرح القلوب (شرح قانونچه)، مطبعة إسلامیة، لاهور، چاپ: اول.

4. بهاء الدوله، بهاء الدین بن میر قوام الدین، خلاصة التجارب، دانشگاه علوم پزشکى تهران، تهران، چاپ: اول، 1387.

5. محمد بن محمد عبد الله، تحفه خانى، دانشگاه علوم پزشکى ایران، تهران، چاپ: اول، 1383.
 

ماهنامه الکترونیکی سیب/ آذر 98


تاریخ به روز رسانی:
1398/09/03
تعداد بازدید:
48
نشريه الكترونيكي سيب
آدرس: شیراز، خیابان زند، جنب هلال احمر، ساختمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی شیراز-طبقه هشتم-مدیریت روابط عمومی-نشریه الکترونیکی سیب
کدپستی: 71348-14336 تلفکس: 32308200-071 تلفن: 32122713-071
کلیه حقوق این وب سایت برای نشریه الکترونیکی سیب دانشگاه علوم پزشکی شیراز محفوظ می باشد.
Powered by DorsaPortal