اهمیت سلامت سالمندان

گردآورنده: نسرین نسیمی

کارشناس ارشد علوم بهداشتی در تغذیه دانشکده تغذیه و علوم غذایی

 براساس آمار جهانی، میانگین رشد جمعیت، سالانه 7/1 درصد است. در صورتیکه رشد جمعیت جهانی سالمندان بالای 65 سال، به سالانه 5/2 درصد رسیده است. افزایش چشمگیر تعداد سالمندان، جهان را با پدیده پیری مواجه کرده است . جمعیت سالمندان جهان در سال 2000، ششصد میلیون نفر بوده است که طبق پیش بینی ها این تعداد به 2/1 میلیارد نفر در سال 2025 و دو میلیارد نفر در سال 2050 خواهد رسید . از آنجا که پیری جامعه، عواقب متعدد بهداشتی، اقتصادی و اجتماعی به همراه دارد، برای پاسخگویی به نیازهای این گروه و مقابله با مشکلات دوران سالمندی، نیاز به برنامه ریزی و سیاستگذاری های جامع و دقیق پزشکی، اقتصادی و اجتماعی است. سازمان بهداشت جهانی با هدف برانگیختن توجهات به ضرورت بررسی مشکلات دوران پیری، سال 2012 را سال سالمندی و سلامت نامید .

در حال حاضر، جمعیت ایران نیز مانند بسیاری دیگر از کشورهای در حال توسعه، در حال تغییرات اساسی و مهم در ساختار سنی، در پی کاهش باروری ثابت، پیشرفت های پزشکی- بهداشتی و افزایش امید به زندگی است. بر اساس تعاریف شاخص جمعیت کشور[1]، جمعیت سالمندان ایران، از نرخ رشد 9/3 درصد در سال 2007 به 26/8 درصد در سال 2012 رسیده است. در حالی که نرخ رشد کل جمعیت، تنها 29/2 درصد بوده است، که این آمار، ایران را در میان کشورهایی با جمعیت پیر قرار می دهد. در حال حاضر، جمعیت سالمندان ایران، 6 میلیون و 200 هزار نفر، شامل 7/48 درصد مرد و 3/51 درصد زن هستند. براساس پیش بینی ها تا سال 2050، حدود 9/29 درصد از جمعیت ایران بالاتر از 65 سال خواهند بود . افزایش تعداد سالمندان و امید به زندگی، ضرورت مطالعه بر مسائل سلامت مرتبط با پیری و نتایج آن مانند "سارکوپنی" را افزوده است.

تعریف سارکوپنی

افزایش سن با تغییرات زیادی در ترکیب بدن از جمله کاهش توده عضلانی، کاهش توده استخوانی و افزایش توده چربی همراه است. نخستین بار، در سال 1989، روزنبرگ گزارش کرد که هیچ کاهشی در اجزای ترکیب بدن با افزایش سن، چشمگیرتر و بالقوه تر از کاهش توده عضلانی نیست و برای کاهش وابسته به سن بافت ماهیچه ای، اصطلاح "سارکوپنی" را ارائه کرد. Sarcopenia از کلمات یونانی sarx به معنای گوشت و penia به معنی از دست دادن تشکیل شده است. توده عضله اسکلتی، بعنوان بزرگترین واحد بدن با بیش از 50 درصد پروتئین، از سومین دهه زندگی شروع به کاهش می کند . به طوریکه پس از 35 سالگی، به ازای هر سال، 2-1 درصد از توده عضلانی و 5/1 درصد از قدرت عضلانی یک فرد سالم کاسته می شود، که این میزان برای افراد بالاتر از 60 سال به سالانه 3 % افزایش می یابد. براساس مطالعات، بین سنین 60-20 سالگی، حدود 40 % سطح مقطع عضلانی ران کاهش می یابد . باومگارتنر و همکارانش، توده عضلانی کمتر از دو انحراف معیار از میانگین توده عضلانی گروه مرجع جوانان، را به عنوان نخستین معیار تشخیص سارکوپنی مطرح کردند. پس از معرفی سارکوپنی، پیامدهای از دست دادن توده عضلانی وابسته به سن بسیار مورد توجه قرار گرفت و به موازات افزایش دانش، تعریف سارکوپنی نیز کاملتر شد.

در سال 2010 ، کارگروه سارکوپنی در سالمندان اروپا ، سارکوپنی را سندروم سالمندی با از دست دادن پیشرونده توده عضلانی، کاهش قدرت ماهیچه ای و عملکرد فیزیکی معرفی کردند که با افزایش خطر پیامدهای منفی سلامت از جمله ناتوانی جسمی، کاهش کیفیت زندگی و مرگ همراه است .

همچنین در همان سال، کارگروه بین المللی سارکوپنی بیان کردند که سارکوپنی سندرم پیچیده از دست دادن وابسته به سن توده عضلانی اسکلتی و عملکرد فیزیکی است که این از دست دادن توده عضلانی ممکن است به تنهایی و یا همراه با افزایش توده چربی باشد .

در سال 2014 نیز، کارگروه آسیایی سارکوپنی با بیان رویکرد مشابه، الگوریتم و
رنج های تشخیصی متناسب با ساکنان کشورهای آسیایی برای هر یک از معیارهای سارکوپنی ارائه کرد .

تغییرات هورمونی، از جمله کاهش هورمونهای آنابولیکی مثل تستوسترون، دهیدرواپی آندسترون، هورمون رشد و فاکتور رشد شبه انسولینی با پیری اتفاق می افتد. در این میان، تستوسترون مهمترین هورمون تعیین کننده کاهش توده عضلانی و قدرت ماهیچه ای است که علاوه بر نقش در تولید پروتئین، در حفظ سلولهای ماهواره ای هم نقش دارد .

از دیگر عوامل احتمالی در پاتوژنز سارکوپنی میتوان به تغییر در سیستم عصب گیری عضله و از بین رفتن نورون های آلفای حرکتی، کاهش تراکم مویرگی بدلیل کاهش تولید اکسید نیتریک و
خون رسانی ضعیف عضله، افزایش اختلال میتوکندریایی عضله، اختلال در سلولهای ماهواره ای، تسریع مرگ سلولی و کاهش تعداد سلول های عضلانی، افزایش تولید سیتوکین های پیش التهابی ، افزایش استرس اکسیداتیو و کاتابولیسم پروتئین ها اشاره کرد. پیری با بی اشتهایی فیزیولوژیک، کاهش دریافت غذایی و سوءتغذیه، تغییر در فعالیت بدنی و بی تحرکی مرتبط است . همچنین مقاومت به انسولین، که با پیری و چاقی ایجاد می شود، نقش مهمی در کاهش گلوکز و پروتئین در دسترس برای ساخت ماهیچه دارد. همه این عوامل نهایتا منجر به برهم زدن تعادل آنابولیک – کاتابولیک، تجزیه عضلات، از دست رفتن میوسیتها، جایگزین نشدن کافی سلولهای ماهواره ای و کاهش توده عضلانی و عملکرد آنها می شوند .

پیامد های سارکوپنی

سارکوپنی نتیجه نامطلوب شناخته شده پیری و عامل اصلی تعیین کننده فرتوتی، ناتوانی و مرگ زودرس است . این تغییرات وابسته به سن با افزایش خطر ابتلا به بیماری های مزمن متابولیکی مانند پوکی استخوان، چاقی، دیابت نوع 2، انواع سرطانها، بیماری های قلبی-عروقی و تنفسی مرتبط است و از علل اصلی اختلال حرکتی و ناتوانی های جسمانی، خطر افتادن و شکستگی استخوان، تغییر در کنترل قند خون و سوخت و ساز بدن (مقاومت انسولینی و کاهش متابولیسم پایه)، از دست دادن استقلال فردی و افزایش احتمال بستری شدن در بیمارستان است .

طبق مطالعه در حال انجام در استرالیا، 71 درصد از شکستگی های لگن مربوط به افراد دچار سارکوپنی است . همچنین نتایج مطالعات نشان دهنده این است که افراد دچار سارکوپنی
3 برابر بیشتر نسبت به افراد بدون سارکوپنی در معرض خطر افتادن قرار دارند و احتمال ناتوانی های فیزیکی و اختلال عملکردی در جمعیت سارکوپنی 3-2 برابر بیشتر است . بدین ترتیب سارکوپنی باعث تحمیل هزینه های بالا به سیستم مراقبت بهداشتی و کاهش کیفیت زندگی
می شود. در سال 2000، هزینه های مستقیم و غیر مستقیم مراقبت سلامت مرتبط با از دست دادن وابسته به سن ماهیچه، بیش از 300 میلیارد دلار تنها در آمریکا بوده است .

به طور کلی براساس متاآنالیزهای انجام شده، شیوع سارکوپنی در بین سالمندان 70-60 سال، تقریبا 13-5 درصد و سالمندان بالای 80 سال بیش از 50 درصد می باشد . براساس نتایج مطالعات انجام شده نشان داده شد که در سال2010، سارکوپنی زندگی بیش از 50 میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار داده است که این میزان به بیش از 200 میلیون نفر در 40 سال آینده
خواهد رسید . از آنجاییکه پیامدهای سارکوپنی از جمله ناتوانی های جسمانی، هزینه های بالای مراقبت سلامت و مرگ در افراد مسن جدی است و باعث تغییر زندگی آنها می شود، متخصصان سلامت سراسر جهان را به چالش کشیده تا بررسی های گسترده ای برای افزایش دانش در این حوزه و بهبود وضعیت سلامت میلیون ها سالمند در سراسر جهان داشته باشند.

منابع

. Afshar PF, Asgari P, Shiri M, Bahramnezhad F. A Review of the Iran's elderly status according to the census records. Galen Medical Journal. 2016;5(1):1-6.

2. Organization WHO. Ageing and life course. http://wwwwhoint/ageing/en/2009 2009.

3. Organization WH. Good health adds life to years: Global brief for World Health Day 2012. Good health adds life to years: Global brief for World Health Day 20122012.

4. Morley JE, Baumgartner RN, Roubenoff R, Mayer J, Nair KS. Sarcopenia. Journal of Laboratory and Clinical Medicine. 2001;137(4):231-43.

5. Byeon C-H, Kang K-Y, Kang S-H, Bae E-J. Sarcopenia is associated with Framingham risk score in the Korean population: Korean National Health and Nutrition Examination Survey (KNHANES) 2010–2011. Journal of geriatric cardiology: JGC. 2015;12(4):366.

6. Hughes VA, Frontera WR, Roubenoff R, Evans WJ, Singh MAF. Longitudinal changes in body composition in older men and women: role of body weight change and physical activity. The American journal of clinical nutrition. 2002;76(2):473-81.

7. Baumgartner RN, Koehler KM, Gallagher D, Romero L, Heymsfield SB, Ross RR, et al. Epidemiology of sarcopenia among the elderly in New Mexico. American journal of epidemiology. 1998;147(8):755-63.

8. Cruz-Jentoft AJ, Baeyens JP, Bauer JM, Boirie Y, Cederholm T, Landi F, et al. Sarcopenia: European consensus on definition and diagnosis Report of the European Working Group on Sarcopenia in Older People. Age and ageing. 2010:afq034.

9. Lee W-J, Liu L-K, Peng L-N, Lin M-H, Chen L-K, Group IR. Comparisons of sarcopenia defined by IWGS and EWGSOP criteria among older people: results from the I-Lan longitudinal aging study. Journal of the American Medical Directors Association. 2013;14(7):528. e1-. e7.

10. Chen L-K, Liu L-K, Woo J, Assantachai P, Auyeung T-W, Bahyah KS, et al. Sarcopenia in Asia: consensus report of the Asian Working Group for Sarcopenia. Journal of the American Medical Directors Association. 2014;15(2):95-101.

11. Bastiaanse LP, Hilgenkamp TI, Echteld MA, Evenhuis HM. Prevalence and associated factors of sarcopenia in older adults with intellectual disabilities. Research in developmental disabilities. 2012;33(6):2004-12.

12. Evans WJ. Skeletal muscle loss: cachexia, sarcopenia, and inactivity. The American journal of clinical nutrition. 2010;91(4):1123S-7S.

13. Marzetti E, Anne Lees H, Eva Wohlgemuth S, Leeuwenburgh C. Sarcopenia of aging: underlying cellular mechanisms and protection by calorie restriction. Biofactors. 2009;35(1):28-35.

14. Halil M, Ulger Z, Varlı M, Döventaş A, Oztürk G, Kuyumcu M, et al. Sarcopenia assessment project in the nursing homes in Turkey. European journal of clinical nutrition. 2014;68(6).

15. Neto LSS, Karnikowski MG, Osório NB, Pereira LC, Mendes MB, Galato D, et al. Association between sarcopenia and quality of life in quilombola elderly in Brazil. International journal of general medicine. 2016;9:89.

16. Kwon H-J, Ha Y-C, Park H-M. Prevalence of sarcopenia in the Korean woman based on the Korean national health and nutritional examination surveys. Journal of bone metabolism. 2016;23(1):23-6.

17. Mithal A, Bonjour J-P, Boonen S, Burckhardt P, Degens H, Fuleihan GEH, et al. Impact of nutrition on muscle mass, strength, and performance in older adults. Osteoporosis international. 2013;24(5):1555-66.

18. Wu I, Lin CC, Hsiung CA, Wang CY, Wu CH, Chan DCD, et al. Epidemiology of sarcopenia among communitydwelling older adults in Taiwan: A pooled analysis for a broader adoption of sarcopenia assessments. Geriatrics & gerontology international. 2014;14(S1):52-60.

19. Rolland Y, Lauwers-Cances V, Cristini C, van Kan GA, Janssen I, Morley JE, et al. Difficulties with physical function associated with obesity, sarcopenia, and sarcopenic-obesity in community-dwelling elderly women: the EPIDOS (EPIDemiologie de l'OSteoporose) Study. The American journal of clinical nutrition. 2009;89(6):1895-900.

20. Landi F, Liperoti R, Russo A, Giovannini S, Tosato M, Capoluongo E, et al. Sarcopenia as a risk factor for falls in elderly individuals: results from the ilSIRENTE study. Clinical nutrition. 2012;31(5):652-8.

21. Candow DG. Sarcopenia: current theories and the potential beneficial effect of creatine application strategies. Biogerontology. 2011;12(4):273-81.

22. Morley JE, Anker SD, von Haehling S. Prevalence, incidence, and clinical impact of sarcopenia: facts, numbers, and epidemiology—update 2014. Journal of cachexia, sarcopenia and muscle. 2014;5(4):253-9.

23. Phillips SM. Nutritional supplements in support of resistance exercise to counter age-related sarcopenia. Advances in Nutrition: An International Review Journal. 2015;6(4):452-60.


ماهنامه الکترونیکی سیب/ آذر 98


 
تاریخ به روز رسانی:
1398/09/03
تعداد بازدید:
51
نشريه الكترونيكي سيب
آدرس: شیراز، خیابان زند، جنب هلال احمر، ساختمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی شیراز-طبقه هشتم-مدیریت روابط عمومی-نشریه الکترونیکی سیب
کدپستی: 71348-14336 تلفکس: 32308200-071 تلفن: 32122713-071
کلیه حقوق این وب سایت برای نشریه الکترونیکی سیب دانشگاه علوم پزشکی شیراز محفوظ می باشد.
Powered by DorsaPortal