کودکان و فعالیت ورزشی

گردآورنده: دکتر مریم السادات میری – متخصص فیزیولوژی بیوشیمی و متابولیسم ورزشی، واحد آموزش مدیریت تربیت بدنی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
 

کودکان را می توان مدل کوچکی از بزرگسالان در نظر گرفت ، در حال حاضر می دانیم فیزیولوژی یک کودک و واکنش های او به یک جلسه فعالیت ورزشی شدید و نیز سازگاری های وی با یک برنامه ی تمرینی طولانی مدت – از جوانب گوناگون – در مقایسه با بزرگسالان فرق می کند . هنگامی که برای کودکان فعالیت ورزشی طراحی می شود ، این تفاوت ها باید مد نظر قرار گیرد . هم چنین ، باید به آن دسته از فعالیتهای ورزشی توجه شود که ممکن است بر رشد طبیعی و پیشرفت کودکان تاثیر گذارد .

تاثیر تمرین فعالیت ورزشی بررشد

دوران نوزادی ، زمان تولد تا اولین سال زندگی را شامل میشود . در این دوره ، رشد چشمگیری در تنه و پاهای نوزاد رخ ی دهد که به هماهنگی اندازه بدن و سر منجر می شود که شباهت تنگاتنگی با یک بزرگسال دارد . پایان نوزادی با کودکی – اولین روز تولد تا شروع نوجوانی شروع می شود سپس تا شروع نوجوانی به درازا می انجامد ، این دوره با بلوغ شروع می شود و تا آغاز بلوغ بدنی ادامه می یابد . در دوران کودکی ، رشد بدنی چشمگیری رخ می دهد که در پسران و دختران تفاوتی ندارد . در واقع ، در این مرحله به بعد استثنای صفات اولیه جنسی مشهود ( برای مثال : غدد جنسی ) . تفاوت بدنی مشهودی بین پسران و دختران وجود ندارد و با توجه به میانگین ، آنها در قد ، وزن ، توده عضلانی و چربی بدن برابرند . از این رو ، در دوران کودکی ، پسران و دختران را باید تشویق کرد تا با یکدیگر بازی کنند و حتی در رویداد های ورزشی به رقابت بپردازند .

با شروع بلوغ دوران کودکی به پایان می رسد و سپس نوجوانی شروع می شود . به طور کلی ، بلوغ در دختران از سن 8 تا 12 سالگی و در پسران از 9 تا 14 سالگی شروع می شود . هنگام بلوغ ، افزایش سریعی در رشد اسکلتی یا قد رخ می دهد که در دختران و پسران ، به ترتیب در سن 12 تا 14 سالگی به اوج خود می رسد . با پایان بلوغ که با شروع دروان بزرگسالی مصادف می شود ، پسران آمریکایی به طور متوسط قدی معادی 5/69 اینج (2/111 سانتی متر ) و دختران قدی معادل 64 اینج ( 4/102 سانتی متر ) دارند و به دلیل تغییرات چشمگیر چرخه هورمون های نوجوانی ، ما در تکامل توده عضلانی مردان در مقایسه با زنان افزایش بیش تری را مشاهده می کنیم . بنابر این ، با پایان این دوره ، عضلات اسکلتی 40 درصد وزن کل بدن مردان 32 درصد وزن کل زنان را تشکیل می دهند . برعکس ، چربی بدن زنان در مقایسه با مردان خیلی بیشتر است . با رسیدن به سن بزرگ سالی ، چربی بدن تقریبا" 35 درصد وزن کل بدن زنان و حدود 15 درصد از وزن کل بدن مردان را تشکیل می دهد . به دلیل این تفاوت ها در میزان رشد و انباشت توده عضلانی و تفاوت های ناشی از آن در قدرت ، مردان و زنان جوان دیگر نمیتوانند در رقابت های ورزش عادلانه شرکت کنند ، از این رو تفکیک تیم های ورزشی پسران و دختران ضروری است . نوعا" در زننان و مردان دوره نوجوانی به ترتیب در سن 19 سالگی و 22 سالگی کامل می شود که در این زمان ، فرد به بزرگ سالی رسیده است .

در بیشتر گزارشات مرسوم ، برخی نگرانی ها نشان می دهند این امکان وجود دارد که تمرینات ورزشی ، رشد طبیعی کودکان را با مشکل مواجه کند و حتی شاید شروع بلوغ آنها را به تاخیر اندازد . اطلاعات نشان می دهند زنان جوان زیمناستی که در تمرینات منظم و سنگین شرکت می کنند ، در بزرگسالی قد کوتاه تری دارند و نخستین قاعدگی ( برای مثال : اولین قائدگی ) آن ها – که به طور کلی حدود 2 سال بعد از شروع بلوغ رخ می دهد – دیر تر از دختران معمولی بروز می کند . با وجود این ، باتوجه به نتایج مطالعات موردی ، معلوم شده است ژنتیک – و نه تمرینات سنگین – احتمالا عامل اصلی کوتاهی قد و تاخیر دوره قائدگی ژیمناستیک کاران می باشد . هم چنین مادران آن ورزشکاران ، قد کوتاهتری داشته اند و شروع قائدگی آنها نیز با تاخیر همراه بوده است . میزان رشد قدو وزن پسران و دختران ورزشکار شرکت کننده در ورزشهای دیگر ، مثل میزان رشد قد و وزن غیر ورزشکاران بوده است . با وجو این ، ممکن است در برخی از ورزش ها که ورزشکاران به ویژه زنان – تشویق شده اند تا برای حفظ وزن کم و میزان چربی بدن غیر طبیعی ، انرؤی دریافتی خود را محدود کنند ، میزان رشد طبیعی تحت تاثیر قرار گیرد . متخصصان نتیجه گرفته اند در دوران قبل از بلوغ و در دوران بلوغ ، انرزی دریافتی باید کافی باشد تا رشد مناسب و تکامل جنسی به خطر نیفتد .

با گسترش رو به رشد تمرینات مقاومتی یا وزنه برداری – به عنوان یک تکنیک آمادگی در بین ورزشکاران – برخی افراد نگرانی هایی را درباره اثر بخشی یا بدون خطر بودن انجام این روش تمرینی – در کودکان و نوجوانان – ابراز کرده اند . هر چند هیپر تروفی در کودکان در مقایسه با بزرگ سالان کم تر است ، اما نتایج پژوهش ها نشان می دهد کودکان می توانند با انجام تمرینات مقاومتی ، قدرت خود را تا حد زیادی افزایش دهند . با نزدیک شدن کودک به بلوغ ، هیپرتروفی او بیشتر میشود . درست مثل بزرگسالان ، افزایش ظرفیت دستگاه عصبی در فراخوانی یا فعال کردن بافت عضلانی ، نقش مهمی در افزایش قدرت ناشی از تمرینات مقاومتی در کودکان ایفا می کند . به علاوه افزایش قدرت ، تمرینات مقاومتی باعث می شوند تا چگالی استخوان و سلامتی کودکان و نوجوانان افزایش یابد . هر چند تمرینات مقاومتی ممکن است باعث آسیب هایی در کودکان شود ، اما نتایج پژوهش ها نشان می دهند اگر آموزش و نظارت مناسب و کافی وجود داشته باشد ، وقوع آسیب به حداقل میرسد – بسیار کمتر از یک در هر 100 ساعت شرکت در تمرینات – و ذاتی هیچ کدام فاجعه بار نیستند . در حقیقت ، کارشناسان کالج آمریکایی کودکان و انجمن ملی قدرت و بدنسازی نتیجه گرفته اند تمرینات اگر با روش مناسبی انجام شوند ، تمرینات قدرتی ، خطری را متوجه سلامتی در کودکان و نوجوانان نمی کند .


خطوط راهنمای کودکان ویژه تمرینات مقاومتی کودکان و نوجوانان

1- اگر روشهای تمرینات قدرتی مناسب باشند و اقدامات احتیاطی در نظر گرفته شود . برنامه های تمرینات قدرتی ویژه دوره قبل از نوجوانی و دوران نوجوانب می تواند بدون خطر و مفید باشد .

2- قبل از دوره نوجوانی و دوره جوانی و تا زمانی که فرد به بلوغ اسکلتی و بدنی برسد ، از شرکت در مسابقات وزنه برداری ، بدنسازی ، بلند کردن وزنه های بسیار سنگین باید خود داری شود .

3- اگر کارشناس کودکان ، تمرینات قدرتی ویژه کودکان و نوجوانان را برای ارزیابی توصیه می کنند ، موارد زیر را باید در نظر گرفت :

الف: قبل از شروع تمرینات قدرتی ، ارزیابی پزشکی باید از سوی یک کارشناس کودکان انجام شود . اگر موردی مشاهده شود ، شاید لازم باشد کودک یا نوجوان را به یک پزشک ورزشی معرفی کرد . کارشناس باید با انواع روشهای تمرینات قدرتی و نیز مضرات و فواید آن – قبل از دوران نوجوانی و هنگام آن – آشنا باشند .

ب: اگرهدف ، سلامت عمومی است ، تمرینات هوازی باید با تمرینات مقاومتی ترکیب شود .

پ: تمرینات قدرتی باید شامل گرم کردن و سرد کردن نیز باشد .

ت: در شروع ، تمرینات ویژه باید بدون بار ( مقاومت ) باشد . زمانی که کودکان یا نوجوانان بر مهارت ها تسلط یافتند ، میتوان بارها را تدریجی افزایش داد .

ث : اگر فرد توانست 8 تا 15 تکرار را به خوبی انجام دهد وزنه یا مقاومت را می توان افزایش داد تا یک تمرین مقاومتی فزاینده رخ دهد .

ج : برنامه تقویتی عمومی باید همه گروه ها ی عضلات اصلی را شامل شود و تمرین باید در دامنه حرکتی کامل انجام شود .

چ: هرگونه علائم آسیب یا بیماری ناشی از تمرینات قدرتی ، باید قبل از ادامه فعالیت ، ارزیابی شود ظرفیت قلبی عروقی و پاسخ ها به فعالیت ورزشی به دلیل اندازه بدنی کوچکتر ، کودکن در مقایسه با بزرگسالان ، قلب کوچکتر و حجم خخون کمتری دارند . از این رو ، در مقایسه با یک بزرگسال ، حداکثر برون ده قلبی ، حجم ضربه ای و اکسیژن مصرفی آن ها خیلی کم تر است . با وجود این زمانی که سطح مقطع بدن کوچکتر کودکان در نظر گرفته می شود ، در حجم ضربه ای و برون ده قلبی بیشینه کودکان و بزرگ سالان ، تفاوت بارزی مشاهده نمی شود . هم چنین ، اگر حداکثر اکسیژن مصرفی بر حسب وزن بدن بیان می شود ( یعنی ملی لیتر به ازای هر کیلو گرم در دقیقه ) تقاوت چشمگیری بین بزرگسالان ، نوجوانان و کودکان وجود ندارد .

در کودکان در مقایسه با بزرگسالان ، تواتر قلبی استراحتی هنگام فعالیت های ورزشی با شدت های گوناگون بیشتر است . تواتر قلبی زیاد تر ، حجم ضربه ای مطلق تر را – که در ابتدا بیان شد را جبران می کند . همچنین ، عضلات فعال کودکان به طور کامل با جریان خون ، خون رسانی می شوند . این موضوع باعث افزایش کارایی اکسیژن برداشتی از خون توسط عضلات فعال می شود .

در شرایط استراحتی و هنگام فعالیت ورزشی با یک شدت مشخص ، دیده شده است فشار خون در کودکان از بزرگسالان کم تر می باشد اما متناسب با رشد کودکان و افزایش ابعاد بدنی آن ها ، کاهش تدریجی در تواتر قلبی و افزایشی در فشار خون استراحتی و هنگام فعالیت ورزشی هوازی آن ها دیده می شود .

زمانی که کودکان در تمرینات استقامتی شدید شرکت می کنند حداکثر اکسیژن مصرفی بر حسب میلی لیتر به ازای هر کیلو گرم در دقیقه افزایش می یابد . این افزایش در کودکان تقریبا" 10 درصد بوده است . با وجود این ،حداکثر توان هوازی بزرگسالان نوعا" می تواند به ترتیب 20تا 25 درصد گسترش می یابد . این تفاوت ناشی از تمرین بین بزرگسالان و کودکان ، ریشه در اندازه قلب و حجم خون کم تر کودکان دارد که ضمنا" جنبه ارثی دارد .

با توجه به عملکرد استقامتی ، باید گفت کودکان در مقایسه با بزرگسالان ، هنگام دویدن میزان اکسیژن( برای مثال : میلی لیتر به ازای هر کیلو گرم در دقیقه ) بیشتری هزینه می کنند . این امر، اقتصاد دویدن – که در نوجوانان شناسایی شده است – را کاهش می دهد و بهترین دلیلی که برای آن ذکر شده است پاهای آنها است که در مقایسه با بزرگسالان گام های کوتاه تری دارد . از این رو برای حفظ طول گام دویدن مشابه یک بزرگسال ، کودکان باید گام های بیشتری بردارند ( برای مثال : افزایش تعداد گام ) که باعث میشود تعداد عضلات بیشتری منقبض شوند و اکسیژن مصرفی افزایش یابد .

ظرفیت هوازی و پاسخ به فعالیت های ورزشی

تاریخ پژوهش ها نشان می دهد در مقایسه با بزرگسالان ، پتانسیل کودکان برای انجام فعالیت های عضلانی هوازی محدود است . حتی اگر توان بی هوازی به وزن بدن بیان شود این موضوعصدق می کند در دو نوع فعالیت ورزشی بیشینه 30 ثانیه ای چرخ کارسنج همراه با مقاومت ( آزمون وینگیت ) و آزمون پله مارگاریا ، توان بی هوازی در کودکان از بزرگسالان کم تر است . به علاوه هنگام فعالیت ورزشی استقامتی با شدت بیشینه و زیر بیشینه ، غلظت لاکتات خون و لاکتات عضلات در کودکان در مقایسه با برگسالان کم تر بوده است . این موضوع کاهش فعالیت سوخت سازی بی هوازی کودکان را تایید می کند . این تفاوت ها با کمتر بودن میزان گلیکوژن عضلات کودکان و کاهش فعالیت آنزیم های گلیکولیزی بافت عضلانی ، ارتباط داشته است .

تنظیم دما

برای تنظیم دما ، سازگاری عرق ریزی کودکان به اندازه بزرگسالان کارایی ندارد : زیرا غدد عرق آنها پاسخ کمتری به افزایش دما نشان می دهد و عرق کم تری ترشح می کنند . در نتیجه ، بسیاری از افراد نگران این موضوع اند که کودکان هنگام فعالیت ورزشی بیشتر ، به هیپر ترومی یا (بیش گرمایی ) و اختلالات گرمایی مبتلا می شوند . با وجود این ، به دلیل اندازه کوچکتر کودکان ، نسبت به سطح پوست به وزن بدن آنها نیز بالاتر از بزرگسالان می باشد . این موضوع ، امتیازی است که چرا کودکان ظرفیت تبخیر عرق زیاد تری دارند و در نتیجه دفع گرمای آنها به محیط اطراف بهتر انجام می شود که پیامد آن کاهش بیشتر دمای بدن می باشد . هم چنین گزارش شده است هنگام فعالیت ورزشی کودکان در مقایسه با بزرگ سالان ، جریان خون بیشتری روانه پوست می کنند و ضمنا" می توانند گرمای بیشتری از بافت ها ی فعال به محیط دفع کنند .

میزان دفع گرما به محیط ، رابطه مستقیم با شیب دمای بدن و محیط اطراف دارد . بنابر این اگر فعالیت ورزشی در شرایط محیطی نامساعد و رطوبت و گرمای زیادی انجام شود – به ویژه اگر دمای محیط از دمای درون بدن بیشتر باشد – نسبت بزرگتر سطح پوست به وزن بدن کودک می تواند در عمل خطر پر گرمایی را افزایش دهد . این افزایش خطر به این دلیل رخ می دهد که ممکن است گرمای زیاد تری نسبت به دفع آن به محیط از محی اطراف گرفته شود . مانند همه افراد سنین گوناگون ، در کودکان نیز باید خطراتی که با انجام فعالیت ورزشی در محیط گرم پدیدار می شود . شناسایی شود و احتیاط های لازم از جمله اطمینان از آب رسانی فراوان و کاهش شدت و مدت زمان فعالیت ورزشی ، انجام شود .

چاقی

در جامع غربی از جمله آمریکا ، شیوع چاقی بیشتر است . این اختلال نه تنها در بزرگسالان بلکه در کودکان نیز گسترش یافته است . در حقیقت ، اطلاعات ارائه شده از سوی مرکز کنترل و جلوگیری از بیماری ها ( CDC ) ، نشان می دهد در سال 2006 ، درصد کودکان و نوجوانان چاق آمریکایی تا 16 درصد افزایش داشته است و این درصد پیوسته در حال افزایش است .

در حال حاضر نگرانی اصلی سلامتی ، افزایش چاقی در دوران کودکی است به ویژه دیده شده است افزایش چاقی با افزایش شیوع دیابت نوع 2 یا شروع آن در بزرگسالی در کودکان ، هماهنگی دارد .

بیماری های وابسته به چاقی عبارتند از : فشار خون بالا ، مشکلات تنفسی ، بیماری های قلبی و حتی افسردگی . با توجه به CDC ، عواملی که در روند زیان باز چاقی در کودکان موثرند عبارتند از : افزایش بی تحرکی در زمان فراقت و کاهش فعالیت بدنی نظام مند و غیر نظام مند بیانیه جدیدی از سوی انجمن کارشناسان آمریکایی کودکان منتشر شده است که در ان بر تامین فرصت های بیشتر در مدرسه برای شرکت منظم کودکان در فعالیت های بدنی ، برنامه های بعد از مدرسه و اینکه کودکان و والدین آنها تصمیم به گرفتن رژیم غذایی سالم تری بگیرند ، تاکید ویژه ای شده است .

فهرست منابع :

- فیزیولوژی ورزشی تلفیق نظر و عمل نویسنده : ویلیام جی کرامر و استیون جی فلک و مایکل آردسچنز ، مترجمان : دکتر عباسعلی گائینی ودکتر فرهاد دریانوش

- فیزیولوژی ورزشی نویسنده: شارون ای پلومر ، دنیس ال اسمیت – مترجمان : دکتر محمد فرامرزی – دکتر رضا نوری


ماهنامه الکترونیکی سیب/ بهمن 98 
تاریخ به روز رسانی:
1398/11/06
تعداد بازدید:
60
نشريه الكترونيكي سيب
آدرس: شیراز، خیابان زند، جنب هلال احمر، ساختمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی شیراز-طبقه هشتم-مدیریت روابط عمومی-نشریه الکترونیکی سیب
کدپستی: 71348-14336 تلفکس: 32308200-071 تلفن: 32122713-071
کلیه حقوق این وب سایت برای نشریه الکترونیکی سیب دانشگاه علوم پزشکی شیراز محفوظ می باشد.
Powered by DorsaPortal