نشریه الکترونیکی سیب/نشریه 83/آبان 98
هپاتیت چیست ؟


داشت فردی

به التهاب کبد هپاتیت گفته می شود. التهاب باعث درد، تورم و معمولا زردی خواهد شد. عوامل ایجاد کننده هپاتیت می تواند ویروس، باکتری یا مواد سمی باشد. فقدان خونرسانی به کبد، سم، اختلالات خودایمنی، مصرف افراطی الکل، آسیب به کبد و مصرف بعضی داروهای خاص نیز می تواند باعث هپاتیت شود. عامل ایجاد کنندۀ هپاتیت هر چه که باشد باعث التهاب کبد خواهد شد و کارکرد آن را مختل خواهد کرد.

چگونه هپاتیت، کبد را تحت تاثیر قرار می‌دهد؟

کبد، ضایعات موجود در خون را متلاشی می کند. زمانی که کبد ملتهب می شود وظیفه خود را در پاکسازی خون، خوب انجام نمی دهد. یکی از ضایعات خونی، بیلی روبین نام دارد که در صورتی که کبد درست کار نکند شروع به افزایش در خون و بافت ها می کند، در نتیجه پوست شخص مبتلا به هپاتیت به رنگ زرد پرتقالی در می آید. این حالت، یرقان نامیده می شود. بیلی روبین و مابقی ضایعات باعث خارش، تهوع، تب و بدن درد می شوند.


انواع هپاتیت ویروسی

 

هپاتیت ویروسی یک عفونت سیستمیک است که در آن نکروز و التهاب سلول های کبدی مجموعه ای از تغییرات سلولی، بالینی و بیوشیمیایی را ایجاد می کند. هپاتیت ویروسی عمدتاً توسط یکی از 6 ویروس هپاتیتی (A, B, C, D, E, G) ایجاد می شود.

 


هپاتیت
A و راه های انتقال:

 

هپاتیت A (عامل، ویروس هپاتیت A) معمولاً خطرناک نیست به هپاتیت مزمن و سیروز (برخلاف هپاتیت B و C) تبدیل نمی شود. هپاتیت A اساسا به صورت دهانی- مقعدی در اثر خوردن غذا یا آب آلوده به ویروس انتقال می یابد. در طی فعالیت جنسی نیز منتقل می شود که احتمالا بیشتر به دلیل تماس دهانی- مقعدی و تعداد زیاد شرکای جنسی است، به ندرت انتقال از طریق خون دیده می شود. قبل از ظهور علایم، بیماری قابل سرایت است. دوره کمون در حدود 2-6 هفته است.

علایم هپاتیت A: تهوع، استفراغ، یرقان، تب پایین، خستگی، درد شکم علی الخصوص سمت راست، ادرار تیره رنگ، از دست دادن اشتها، درد عضلانی. مراجعه به پزشک و انجام تست خونی، وجود بیماری و یا عدم وجود آنرا مشخص خواهد کرد.

 

درمان: داروی مشخصی برای درمان هپاتیت A وجود ندارد. استراحت کافی، رژیم غذایی متعادل و پرهیز از مصرف الکل و داروهایی مثل استامینوفن می تواند علایم بیماری را کاهش دهد.

روش‌های پیشگیری از هپاتیتA: توصیه به واکسیناسیون (تزریق واکسن که برای افراد بالای 2 سال ایمن می باشد و تا 20 سال، ایجاد مصونیت می‌کند.)، ارتقای برنامه های آموزشی- بهداشتی جامعه، شستشوی دست، تأمین آب سالم، کنترل مناسب فاضلاب ها، شستشوی صحیح میوه و سبزیجات، پختن کامل گوشت و ماهی.

 


هپاتیت  Bو راه های انتقال:

ویروس هپاتیت B در خون، بزاق و ترشحات واژن یافت می‌شود و می تواند از طریق تماس جنسیِ محافظت نشده، تزریق وریدی داروها با استفاده از سرنگ آلودۀ فردِ مبتلا ، در حین زایمان از مادر آلوده به جنین، مسافرت به سرزمینی که هپاتیت B در آنجا شایع است انتقال می یابد. دوره کمون طولانی دارد.

علایم هپاتیت B: علایم ممکن است غافلگیر کننده، بی سر و صدا و متغییر باشد. ممکن است کاهش اشتها، تهوع، استفراغ، ضعف و خستگی، درد شکم بخصوص اطراف ناحیه کبد، تیره شدن ادرار (در صورت وجود زردی)، یرقان، درد مفاصل، بثورات پوستی بروز داشته باشد.

 

عوارض هپاتیت B مزمن: در بعضی افراد، هپاتیت مزمن می تواند تبدیل به سیروز کبدی شود. در این حالت سلول های کبدی از بین می رود و با بافت آسیب دیده و چرب، جایگزین می شود. سیروز می تواند به نارسایی کبدی و حتی سرطان کبد، منجر شود. هپاتیت B می تواند زمینه را برای ابتلا به هپاتیت D مستعد کند.

تشخیص هپاتیت B: تشخیص قطعی بر اساس علایم بالینی و یافته های سرولوژی است. نمونه برداری از کبد نیز می تواند کمک کننده باشد.

درمان هپاتیت B مزمن: هدف از درمان حذف آلودگی به منظور پیشگیری از سرایت و گسترش ویروس، توقف گسترش بیماری کبد و بهبود نهایی بالینی و به حداقل رساندن عفونت و التهاب کبد و کاهش علایم است.

داروهای موجود در حال حاضر شامل: اینترفرون آلفا، لامیوودین، آدفوویر و انتکاویر است.

پیشگیری از هپاتیت B: ارتباط جنسی در چهارچوب خانواده، ارتباط جنسی محافظت شده (استفاده از کاندوم)، پرهیز از استفادۀ مشترک از سرنگ، واکسیناسیون (ایمنی فعال) افراد در معرض خطر مثل کارکنان بهداشتی(تمام نوزادان در طی یک سال اول زندگی واکسینه می‌شوند)، تزریق ایمونوگلوبین هپاتیت B (ایمنی غیر فعال) در صورت تماس با خون آلوده، تماس جنسی با فرد آلوده، تماس طی دوران جنینی و حین زایمان و نوزادان متولد شده از مادران آلوده.

 

هپاتیت C و راه های انتقال:

هپاتیت C شایعترین عفونت مزمن منتقله از راه خون در سطح ملی است که توسط ویروس هپاتیت C ایجاد می‌شود و از طریق تماس با فرآورده های خونی آلوده، استفادۀ مشترک از سرنگ افراد آلوده، از طریق تیغ ریش تراشی، مسواک، روابط جنسی و در مواقع نادر از مادر به جنین قابل انتقال هست. هپاتیت C انتقال نمی یابد مگر اینکه فرد، به نحوی با خون آلوده تماس داشته باشد.

علایم هپاتیت C: سیر بالینی هپاتیت C شبیه به هپاتیت B و علایم معمولا خفیف است. ممکن است علایم شبه آنفولانزا بروز کند. خستگی خفیف، درد عضلات و مفاصل، تهوع، استفراغ، فقدان اشتها، حساسیت به لمس (اطراف کبد)، یرقان، تب پایین ممکن است بروز کند.

پیشگیری از هپاتیت C: ارتباط جنسی در چارچوب خانواده، ارتباط جنسی محافظت شده (استفاده از کاندوم)، پرهیز از استفادۀ مشترک از سرنگ و وسایلی همچون تیغ ریش تراشی و مسواک، برقرارنکردن رابطه جنسی در طول دوران قاعدگی (زیرا ویروس هپاتیت C به راحتی از طریق خونریزی قاعدگی انتقال می یابد). غربالگری خون باعث کاهش بروز هپاتیت  Cناشی از انتقال خون شده است.

مراقبت‌های فرد مبتلا به هپاتیت C: فرد مبتلا به هپاتیت C مستعد ابتلا به هپاتیت A و B می باشد به همین دلیل تزریق واکسن هپاتیت در اولویت کار قرار می گیرد.

درمان هپاتیت C: افزایش خطر
بیماری کبدی مزمن شامل سیروز یا سرطان کبد بعد از هپاتیت
C افزایش می یابد. مطالعات نشان می دهد که ترکیب دو عامل ضد ویروسی اینترفرون و ریباویرین در بهبود بیمار مبتلا و درمان عود مجدد مؤثر است. ریباویرین باید در زنانی که در سن باروری هستند با احتیاط مصرف شود.

هپاتیت D و راه های انتقال:

هپاتیت D، تنها در افرادی که هپاتیت B دارند گسترش می یابد و می تواند علایم هپاتیت B را بدتر کند. هپاتیت D از طریق تماس با خون آلوده یا بقیه مایعات بدن فردِ آلوده به این نوع هپاتیت، گسترش می یابد.

علایم هپاتیت D: خواب آلودگی، تحریک پذیری، درد عضلات و مفاصل، تهوع، استفراغ، بی اشتهایی، درد شکمی (اطراف کبد)، یرقان، تب، اسهال یا یبوست. خارش، یرقان، تحریک پذیری و خواب آلودگی می تواند احتمال آنسفالوپاتی را مطرح کند.

 

درمان هپاتیت D: رعایت 5 نکته در مورد مبتلایان اهمیت دارد: استراحت، مصرف رژیم غذایی مناسب، حمایت های روحی، از بین بردن خارش و بالا بردن سطح آگاهی بیمار. داروهایی که اثر تخریبی بر کبد دارند منع مصرف دارد نظیر کلروپرومازین، آسپرین، استامینوفن و انواع آرام بخش ها.

هپاتیت E و راه های انتقال:

 

هپاتیت E شبیه هپاتیت A است. انتقال آن از طریق دهانی- مدفوعی است.

 

علایم هپاتیت E: دارای یک دوره خود محدود شونده همراه با علایم ناگهانی است. یرقان تقریبا همیشه وجود دارد.

 

پیشگیری از هپاتیت E: خودداری از تماس با ویروس در شرایط بهداشتی مناسب شامل شستن دست ها

هپاتیت G و راه های انتقال:

 

ویروس هپاتیت G شبیه به ویروس هپاتیت C است. این ویروس با مکانیسم ناشناخته به مدت زیادی در بدن فرد آلوده باقی می ماند و تاکنون نقش دقیق و مستقیم آن در ایجاد بیماری مشخصی اثبات نشده است. این ویروس می تواند از طریق انتقال خون و فرآورده های خونی منتقل شود.

پیشگیری از هپاتیت G: رعایت موارد ذکر شده در هپاتیت C برای گروه های در معرض خطر. گروه های در معرض خطر ابتلا شامل گیرندگان مکرر خون، مبتلایان به نقص ایمنی و سرطان های خون، معتادین تزریقی، گیرندگان پیوند، تماس جنسی با شرکای متعدد و نوزادان مادران آلوده است.

ویژگی های بالینی و اپیدمیولوژیک هپاتیت های ویروسی

ویژگی ها

هپاتیت A

هپاتیت B

هپاتیت C

هپاتیت D

هپاتیت E

دوره کمون (روز)

15-45، میانگین 30 روز

30-180، میانگین 60-90 روز

15-160، میانگین 50 روز

30-180، میانگین 60-90 روز

14-60، میانگین 40

سن شیوع

کودکان، جوانان

جوانان (پوستی، جنسی)، نوزادان، خردسالان

تمام سنین، اما بیشتر در بالغین

تمام سنین، اما بیشتر در بالغین (شبیه هپاتیت B)

موارد اپیدمی: جوانان (20-40 سال)

موارد پراکنده: سالمندان >60)

انتقال

دهانی- مقعدی

از طریق سوزن

مادر- جنین

جنسی

 

+++

غیر معمول

-

±

 

 

-

+++

+++

++

 

-

+++

±

±

 

-

+++

+

++

 

+++

-

-

-

شدت

احتمال مزمن شدن

حامل (Carrier)

سرطان

پیش آگهی

خفیف

ندارد

ندارد

ندارد

عالی

بعضی اوقات شدید

بعضی اوقات (1-10%) (90% نوزادان)

0.1-30%

+ (عفونت نوزادی)

با افزایش سن بدتر می شود، ضعف جسمی

متوسط

معمولا (85%)

1.5-3.2%

+

متوسط

بعضی اوقات شدید

معمولا

متغیر

±

خوب (موارد حاد)

ضعیف (موارد مزمن)

خفیف

ندارد

ندارد

ندارد

خوب

درمان

ندارد

اینترفرون

لامیوودین

آدفوویر

اینترفرون Pegylated

Entecavir

Telbivudine

تنوفوویر

اینترفرون Pegylated

به علاوه رباویرین ، تلاپرویر ،

boceprevir

اینترفرون Pegylated

ندارد



 

منابع:

1.      Kasper D, Fauci A, Hauser S, Longo D, Jameson J, Loscalzo J. Harrison's principles of internal medicine. McGraw-Hill Professional Publishing; 2017.P:2004-2022.

2.       يزداني مريم, شاكري سعيد. انتقال عمودي هپاتيت C از مادران حامله به نوزادانشان. مجله پزشكي هرمزگان. 10(2) 154-149.

3.      Yattoo GN, Dar G, Kaushik S, Gulzar GM, Sodhi JS, Laway M, Gorka S, Dhar N, Shafi SM, Aziz RA, Shah D. Treatment of Chronic Hepatitis C in Pregnancy: An Observational Pilot Study. Available at SSRN 3424200. 2019 Jul 21.

4.     http://zums.ac.ir/content/1959/

 

 

     
ماهنامه الکترونیکی سیب /آبان 98

 

 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  69
بازدیدکنندگان برخط:  1