نشریه الکترونیکی سیب/نشریه 83/آبان 98
اصول و ویژگی ها ی ماهیت ارتباطات غیرکلامی


اصول و ویژگی ها

         بیشترانسان ها دوست دارند نشانه های موجود در ارتباطات غیر کلامی را براساس زمینه و حوزه ی تجربه های شخصی شان تفسیرکنند اما این حس تاحدودی گمراه کننده است،  زیرا بر آن اصول و ویژگی هایی مترتب است که در ذیل به آن ها اشاره می  کنیم :

1)      ارتباط غیرکلامی دریک زمینه ی خاص شکل می گیرد

2)      ارتباط غیرکلامی درچارچوب زمان و مکان پدید می آید

3)      ارتباط غیرکلامی حرکات رفتارها و اعمال تعاملی و میان کنشی است

4)      ارتباط غیرکلامی مبتنی برقلمرو هدف و فاصله است

5)      ارتباط غیرکلامی بیش از ارتباط کلامی مورد پذیرش قرار می گیرد

6)      ارتباط غیرکلامی همیشه و در هر جو و فضایی به وجود می آید

7)      ارتباط غیرکلامی در وضعیت نبود احساسات پنج گانه انسانی به منصه ی ظهورمی رسد

8)      ارتباط غیر کلامی در شرایطی پر ابهام و مبتنی برمعانی چندگانه است

9)      ارتباط غیر کلامی بسته به نوع فرهنگ و حوزه های جغرافیایی افراد متفاوت عمل می کند

10)    ارتباط غیرکلامی جایگزین، مکمل، متعارض و موکد ارتباط کلامی اشخاص است

با درک و فهم دقیق این ویژگی ها و اصول که در بیشتر کتاب های کاربردی رفتارغیر کلامی درارتباطات و روابط میان فردی آمده است  و در عمل مفهومی همه گیردارند می توان به حد و مرزهای وسیع این حوزه علمی بیشتر و بهتر واقف شد، به زعم محققان زمانی که می خواهیم،  یک ارتباط یا رفتار غیر کلامی را درک و تفسیر کنیم باید بدانیم که هیچ نشانه ای به تنهایی نمی تواند موجد حجم بسیار زیادی از پیام های منتقل شده باشد. در مقابل  حرکات و رفتارهایی نظیر اشاره های اندامی ، طرز نشستن و ایستادن، تماس چشمی ، حالت های نمایشی تاثیر گذار و ... را باید به دقت زیر نظر گذاشت.

البته می دانیم که نشانه های غیر کلامی می توانند معانی بسیار متنوع و متفاوتی را خلق کنند. برای مثال، در فیلم های کمدی صامت کمدین های سینمای کلاسیک ، دست به سینه بودن یک بازیگر در یک صحنه، می تواند نشانه ی آن باشد که در اجرای آن نقش ، آدم مغرور و خودسری است یا آن که دراندیشه ی دفاع یا اعتماد به نفس درمقابل دیگران . حال آن که اگر کمدین مقابل او نیز شق و رق بایستد، ماهیچه و عضلات خویش را سفت کند، چشم ها را در هم کشیده و یا چهره ئی ثابت، دندان قروچه کند، به احتمال زیاد نشانه ی خشم و عصبانیت اوست که در حال تلافی و انجام عمل متقابل است.

 

کاربرد مفهومی

هیچ انسانی ، بی نیاز از برقراری ارتباط نیست – یا به تعبیر گریگوری بیتسون انسان شناس و بنیان گذار مکتب پالو آلتو که به وضع و انتشار نظریه ی ارتباطات تعاملی در میان اعضای خانواده و حتی افراد جامعه روی آورد: کسی نمی تواند ارتباط برقرار نکند،{ این پیام بنیادی وشعار اساسی مکتب پالوآلتوبود}_  گر چه  فرد به طور حتم می تواند از سخن گفتن خودداری کند، لیک بروز رفتار از سوی وی اجتناب ناپذیر است. رفتار یک انسان ، که در برگیرنده حالت های ظاهری چهره  و بدن،  اشاره و حرکت های گوناگون و حتی شیوه های جذابیت می باشند؛ یک جریان پیوسته از آگاهی های را که نشانه ی نضج(پختگی) احساس ها و هیجان های اوست ، به منصه ظهور می رساند. جولیوس فاست در کتاب معروف زبان بدن در خصوص این بحث چنین می نویسد :

"همگی ما به شیوه خاص، پیام های کوتاه به دنیای پیرامون خود می فرستیم و به ندرت این کار را آگاهانه انجام می دهیم. ما حضور خود را در زندگی واقعی با کمک زبان غیر کلامی نشان می دهیم. برای مثال: زمانی که موضوعی را نمی پذیریم، به نشانی ی نپذیرفتن، ابروهای خود رابالا می بریم. هنگامی که با یک معما یا مساله روبرویم شویم بینی خود را می مالیم. برای نگهداری از خود ، دستهای مان را به صورت ضربه در یا در هم در سینه جمع می کنیم. شانه های خود را به نشانی بی میلی بالا می اندازیم و به نشانه ی صمیمیت چشمک می زنیم، انگشتان خود را به نشانه ی بی صبری فشار می دهیم و می شکنیم و با دست زدن بر پیشانی خود فراموش کردن را نشان می دهیم. حالت هایی که بیشتر به خود می گیریم، متنوع و انتخابی هستند ...،  اما برخی از آنها مانند: مالیدن بینی در مواجهه با یک معما و یا در سینه جمع کردن دست ها برای نگهداری از خود بیشتر ناآگاهانه از ما سر می زنند.

بنابراین اذعان می داریم که ارتباط غیر کلامی در روابط میان فردی ، تنها وسیله ی ارتباطی است که در سراسر تاریخ زندگی انسان ها – حتی طبیعت و سایر موجودات عالم ­_به جد مورد استفاده قرار گرفته است. در طول سده ها و قرن های متمادی ، بسیاری از جوامع از زبان کلامی – نوشتاری بسیار کمتر از زبان غیر کلامی سود می جستند، چرا که عمدی ی کنش ها و اعمال انسانی زیر چتر ارتباط غیر کلامی معنا و مفهوم پیدا می کرد. این مهم از آغاز پیدایش نسل بشر، منبع در ک بسیاری از رفتارهای تعاملی و میان فردی بوده است. در این رابطه ، اندیشمندان  رفتار گرا و روان شناسان اجتماعی ، تنها در چند دهه ی گذشته مطالعات نظام مند و جهت داری را در خصوص حوزه رفتارهای غیر کلامی در روابط میان فردی به انجام رسانده اند. آنها نیز نظام های پژوهشی پیشرفته ای – چه به صورت آزمایشی ، چه به صورت پیمایشی یا به شیوه ی ثبت تصاویر یا مصاحبه گروهی متمرکز را در سطح کلی جوامع و فرهنگ های فردی موجود در گروه ها و احزاب جمعی ، به کار گرفتند. به دیگر روی؛ از اعمال و رفتار مردم و زندگی روزمره ی آنها ، فیلم تهیه کردند و حرکات، رفتارها، نشانه های اندامی و چهره ای آنان را بررسی، تحلیل و مورد آزمون های همبستگی – مبتنی بر کاربرد متغیر های عملیاتی معنا دار – قرار دادند.

 

منبع: کتاب ارتباطات غیرکلامی نویسنده دکتر غلامرضا آذری 

 

 

 

  ماهنامه الکترونیکی سیب /آبان  98
 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  38
بازدیدکنندگان برخط:  1