نشریه الکترونیکی سیب/نشریه 82 /مهر 98
سرطان پستان در زنان ( شیوع، عوامل خطر، تشخیص و درمان)


 

 

 بر طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت (WHO) سرطان یک اصطلاح عمومی برای گروه بزرگی از بیماری ها است که با رشد، تکثیر و گاهی انتشار غیر طبیعی سلولهای بدن مشخص می شود. این بیماری مهلک دومین علت اصلی مرگ و میر در سطح جهان است. سرطان می تواند تقریباً بر هر قسمت از بدن تأثیر بگذارد و دارای زیرگروه های آناتومیکی و مولکولی زیادی باشد که هر یک نیازمند استراتژی های مدیریتی خاص خود می باشند. در سطح جهانی سرطان های ریه، پروستات، روده بزرگ، معده و کبد شایعترین انواع سرطان در مردان است، در حالی که سرطان های پستان، روده بزرگ، ریه، گردن رحم و تیروئید شایعترین در بین زنان می باشند. بر طبق آخرین آمار سازمان جهانی بهداشت در سال 2014 نمودار مرگ ومیر ناشی از  سرطان در ایران را می توان به صورت زیر تصویر نمود:


 

شکل 1. نمو.دار مرگ ومیر در ایران به تفکیک مردان و زنان بر طبق آمار سازمان جهانی بهداشت (WHO) در سال 2014 (1).

با توجه به شیوع و مرگ ومیر بالای سرطان پستان در ایران دراین مقاله بر آن شدیم تا به شیوع، علائم و نشانه ها، عوامل خطر، تشخیص و درمان این بیماری کشنده بپردازیم.

الگوی بروز و شیوع سرطان پستان در ایران

بر طبق آمار ثبت مبتلایان به سرطان پستان در ایران، در سال 2011، 10/233 مورد جدید ابتلا به سرطان پستان مشاهده و ثبت شد (2). میانگین سنی این بیماران 12/6± 50/9 سال بود. آهنگ شیوع که بر مبنای سن بیماران بهنجار شده بود 29/88 نفر در هر 100/000 نفر با دامنه 72-5  نفر در استان های مختلف بود. همانطور که در شکل زیر مشاهده می شود استان های مازندران، تهران، البرز، اصفهان و مركزی بیشترین شیوع این بیماری رو به خود اختصاص دادند.

 

 

 

شکل 2. آهنگ شیوع سرطان پستان در زنان ایرانی (بهنجار شده بر مبنای سن بیماران) در استان های مختلف کشور (2).

علائم و نشانه ها

علائم و نشانه های سرطان پستان ممکن است شامل موارد زیر باشد (3):

1-  توده ای یا ضخیم شدن بافت پستان که با بافت های اطراف آن متفاوت باشد.

2- تغییر اندازه، شکل یا ظاهر پستان

3-  تغییرات موضعی در پوست پستان همچون فرورفتگی نوک پستان، پوسته پوسته شدن و یا تغییر رنگ پوست اطراف نوک پستان

4- ترشحات از نوک پستان به غیر از شیر مادر ( ترشحات خونی و یا شفاف)

5- توده یا تورم در زیر بازو

عوامل خطر

تاکنون عوامل خطر بسیاری در زمینه سرطان پستان شناخته شده است.  با این حال، داشتن هر یک ازاین عوامل به معنای ابتلای قطعی به این بیماری نخواهد بود. به طور کلی عوامل خطر را می توان به دو دسته عوامل خطر قابل اصلاح همچون مصرف مشروبات و عوامل خطر غیر قابل اجتناب مانند سن و جنسیت تقسیم کرد. برخی از این عوامل عبارتند از (6-4):

1-       ژنتیک: زنانی که دارای جهش ژن های BRCA1 و BRCA2 هستند نسبت به سایر زنان احتمال بسیار بیشتری به ابتلا به سرطان پستان خواهند داشت.

2-       قاعدگی زودرس: اگر اولین دوره قاعدگی قبل از 12 سالگی رخ دهد، خطر ابتلا به سرطان پستان افزایش می باید.

3-        بافت متراکم پستان

4-       عدم فرزندآوری یا عدم شیردهی

5-       الگوهای رژیم غذایی خاص و چاقی

تشخیص

دو روش غربالگری متداول سرطان پستان شامل معاینه فیزیکی پستان توسط یک پزشک معالج و ماموگرافی و یا تصویربرداری MRI می باشد. در مراحل بعد نمونه برداری از ناحیه آسیب دیده پستان می تواند تجزیه و تحلیل و تشخیص نوع آن را تسهیل کند.  اخیرا شروع سن غربالگری برای ماموگرافی بر مبنای طبقه بندی جمعیت در معرض خطر سرطان و کاهش بار هزینه های مراقبت های بهداشتی و یا نتایج کاذب تعدیل یافته است. به عنوان مثال با توجه به توصیه های غربالگری ماموگرافی در ایالت متحده، افراد بدون علامت که در معرض خطر ابتلا به سندرم سرطان پستان خانوادگی (مانند سندرم ارثی پستان و سرطان تخمدان) هستند، بایستی غربالگری ماموگرافی را در سن 50 سالگی شروع کنند و در و در فاصله های 6 ماهه یا 1 ساله ادامه دهند (7).  سرطان پستان بر مبنای چندین سیستم شامل بافت شناسی (Histopathology)، درجه (Grade) و مرحله (Stage) طبقه بندی می شود. هر یک از این دسته بندی ها، پیش آگهی و پاسخ به درمان را تحت تأثیر قرار می دهد. به عنوان مثال برمبنای اندازه تومور، حضور سلولهای سرطانی در غدد لنفاوی اطراف تومور و گسترش آن به سایر نقاط بدن، چهار مرحله اصلی سرطان پستان عبارتند از (8):

مرحله 0: وضعیت پیش سرطانی که شامل کارسینومای داکتال غیر تهاجمی در محل (DCIS) یا سرطان لوبولار در محل (LCIS) است.

مراحل 3-1: شامل وجود سلول های سرطانی در پستان یا در غدد لنفاوی اطراف آن است.

مرحله 4: سرطان متاستاتیک است که شامل تهاجم سلولهای سرطانی به دیگر نقاط بدن بوده و بنابراین پیش آگهی ضعیفی دارد.

درمان

جراحی، شیمی درمانی و پرتودرمانی درمان استاندارد مبتلایان به سرطان پستان است که بسته به عوامل مختلفی از جمله پیشرفت بیماری و سن فرد، رژیم درمانی تجویز می شود (9). جراحی شامل برداشتن یک یا هر دو پستان به طور کامل (ماستکتومی) و یا بخشی از بافت پستان (لامپکتومی یا کوادرانکتومی) با توجه به گسترش تومور و درگیری بافت های اطراف است. پس از برداشتن تومور، در صورت تمایل فرد ممکن است عمل جراحی بازسازی (جراحی پلاستیک) انجام شود تا زیبایی ظاهری محل درمان بهبود یابد. انتخابی دیگر استفاده از پروتز سینه جهت شبیه سازی بافت پستان است.

 پرتودرمانی ممکن است به تنهایی و یا پس از عمل جراحی بسته به مرحله تومور به کار گرفته شود. در این روش درمانی با استفاده از پرتوهای یونیزان که یا از دستگاه تابیده می شوند و یا از منبع رادیواکتیو ساطع می شوند به تخریب DNA  بافت هدف پرداخته می شود. مطالعات نشان می دهند که پرتودرمانی می تواند 66-50٪ از خطر بازگشت دوباره تومور بکاهد و در صورتی که تنها بخشی از بافت پستان حین حراجی برداشته شده باشد، انجام آن ضروری است (10).

 دارو درمانی به صورت شیمی درمانی یا دیگر انواع داروها همچون عوامل مسدوده کننده هورمونی و یا آنتی بادی های مونوکلونال (monoclonal antibodies) ممکن است پیش از جراجی (adjuvant therapy) و یا پس از جراحی (neoadjuvant therapy) به عنوان درمان کمکی به کار رود (11).  شیمی درمانی به طور گسترده ای برای بیماران سرطانی در مرحله 4-2 تجویز می شود و ممکن است در بازه زمانی 6-3 ماه استفاده شود. اکثر داروهای شیمی درمانی با از بین بردن سلولهای سرطانی با رشد سریع، با مکانیسم هایی همچون ایجاد آسیب DNA کار می کنند. اما این آسیب تنها به سلول های سرطانی محدود نمی شود و می تواند به سلول های طبیعی در حال رشد سریع  نیز صدمه بزند. به عنوان مثال آسیب به عضله قلب خطرناکترین عارضه داروی متداول دوکسوروبیسین doxorubicin"" است.

در مبحث هورمون درمانی بر مبنای نیاز برخی سلول های سرطان پستان به استروژن جهت رشد، از داروهای مسدوده کننده گیرنده این هورمون همچون tamoxifen و یا داروهای متوقف کننده تولید هورمون استروژن مانند anastrozole استفاده می شود. استفاده از این داروها ممکن است بازه طولانی 10 ساله را در برگیرد (12).

جمع بندی

براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، بین 30 تا 50 درصد مرگ و میر ناشی از سرطان می تواند با اصلاح عواملی همچون پرهیز از فرآورده های دخانیات، کاهش مصرف الکل، حفظ وزن سالم بدن و ورزش منظم کاهش یابد. از سوی دیگر تشخیص این بیماری در مراحل اولیه مهم ترین عامل درمان موفقیت آمیز بیماران است. هرچه مرحله تشخیص بالاتر باشد، پیش آگهی ضعیف تر خواهد بود. مرحله با تهاجم بیماری به غدد لنفاوی، دیواره قفسه سینه و پوست مشخص می شود و لزوما به ابعاد تومور وابسته نیست. به عنوان مثال، سرطان مجرای داکتال درمحل (DCIS) که شامل کل پستان خواهد شد، هنوز مرحله صفر محسوب می شود و در نتیجه پیش آگهی عالی با بقای 10 ساله بیماری در حدود 98٪ را در پی خواهد داشت (13). ضمن آنکه تحقیات نشان می دهند اضطراب و افسردگی با تولید هورمونی موسوم به اپی‌نفرین و کاهش سیستم ایمنی بدن موجب رشد سریع تر سلول های سرطانی می گردند (15و14). در نتیجه تشخیص سریع افسردگی در بیماران مبتلا به سرطان، از اولویت های بهداشت عمومی است. استراتژی های رفتاری با هدف کاهش پریشانی روانی و علائم افسردگی، از جمله اصلاح رژیم های غذایی و سبک زندگی ناسالم، عدم تحرک جسمی و اختلالات خواب، می تواند راهکارهایی مهم نه تنها در درمان افسردگی، بلکه برای بهبود سریع تر بیماران باشد

:References

https://www.who.int/cancer/en

Ahmadi A, Ramazani R, Rezagholi T, Yavari P. Incidence pattern and spatial analysis of breast cancer in Iranian women: Geographical Information System applications. Eastern Mediterranean Health Journal. 2018;24(4):360-7.

Harris JR, Lippman ME, Osborne CK, Morrow M. Diseases of the Breast. Lippincott Williams & Wilkins; 2012 Mar 28.

Hayes J, Richardson A, Frampton C. Population attributable risks for modifiable lifestyle factors and breast cancer in N ew Z ealand women. Internal medicine journal. 2013 Nov;43(11):1198-204.

Reeder JG, Vogel VG. Breast cancer prevention. InAdvances in Breast Cancer Management, Second Edition 2008 (pp. 149-164). Springer, Boston, MA.

Beral V, Bull D, Doll R, Peto R, Reeves G, van den Brandt PA, Goldbohm RA. Collaborative Group on Hormonal Factors in Breast cancer: Breast cancer and abortion: collaborative reanalysis of data from 53 epidemiological studies, including 83000 women with breast cancer from 16 countries. Lancet. 2004 Jan 1;363(9414):1007-16.

Guan Y, Nehl E, Pencea I, Condit CM, Escoffery C, Bellcross CA, McBride CM. Willingness to decrease mammogram frequency among women at low risk for hereditary breast cancer. Scientific reports. 2019 Jul 3;9(1):9599.

8.What is Cancer Staging? American Joint Committee on Cancer 2010 May 5. http://www.cancerstaging.org/mission/whatis.html
Saini KS, Taylor C, Ramirez AJ, Palmieri C, Gunnarsson U, Schmoll HJ, Dolci SM, Ghenne C, Metzger-Filho O, Skrzypski M, Paesmans M. Role of the multidisciplinary team in breast cancer management: results from a large international survey involving 39 countries. Annals of oncology. 2011 Aug 4;23(4):853-9.

Radiation Therapy". Breastcancer.org. Archived from the original on 17 November 2015. Retrieved 17 November 2015.

Leite AD, Macedo AV, Jorge AJ, Martins WD. Antiplatelet Therapy in Breast Cancer Patients Using Hormonal Therapy: Myths, Evidence and Potentialities–Systematic Review. Arquivos brasileiros de cardiologia. 2018 Aug;111(2):205-12.

Burstein, HJ; Temin, S; Anderson, H; Buchholz, TA; Davidson, NE; Gelmon, KE; Giordano, SH; Hudis, CA; Rowden, D; Solky, AJ; Stearns, V; Winer, EP; Griggs, JJ (27 May 2014). "Adjuvant Endocrine Therapy for Women With Hormone Receptor-Positive Breast Cancer: American Society of Clinical Oncology Clinical Practice Guideline Focused Update". Journal of Clinical Oncology. 32 (21): 2255–69.

"Breast Cancer: Breast Disorders: Merck Manual Professional". Merck.com. Archived from the original on 10 November 2011. Retrieved 8 May 2010.

Reiche EM, Nunes SO, Morimoto HK. Stress, depression, the immune system, and cancer. The lancet oncology. 2004 Oct 1;5(10):617-25.

Cui B, Luo Y, Tian P, Peng F, Lu J, Yang Y, Su Q, Liu B, Yu J, Luo X, Yin L. Stress-induced epinephrine enhances lactate dehydrogenase A and promotes breast cancer stem-like cells. The Journal of clinical investigation. 2019 Jan 28;129(3). 


1.
      ماهنامه الکترونیکی سیب /مهر 98
 :

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  61
بازدیدکنندگان برخط:  1