نشریه الکترونیکی سیب/نشریه 82 /مهر 98
حضرت لقمان (ع)

 

 

در آیه 12 سوره لقمان می خوانیم : (( و لقد آتینا لقمان الحکمه ؛ ما به لقمان حکمت دادیم . )) و از اوج حکمت لقمان همین بس که خداوند نصایح او را در قرآن ذکر می کند ، و نصایح خود را در  درون نصایح لقمان ( در آیه 14 و 15 سوره لقمان ) می آورد ، گویی می خواهد بگوید نصایح لقمان همان نصایح الهی است . طبق این آیه ، خداوند حکیم بودن لقمان را امضاء کرده است . در اینجا این سوال پیش می آید که لقمان علیه السلام آن همه علم و حکمت سرشار را چگونه بدست آورد؟

پاسخ اینکه : لقمان علیه السلام یک انسان پاک و مخلص و با صفا بود ، و در صراط سیر و سلوک و عرفان ، زحمتها کشید و بر اثر مخالفت با هوسهای نفسانی و تحمل دشواری و ریاضت و نفس کشی ، دارای چنان لیاقتی شد که مشمول لطف خاص الهی قرار گرفت و خداوند چشمه های حکمت را در وجود او به جوشش در آورد ، از ویژگیهای اون اینکه ؛ روح و روان خود را با فکر و عبرت گرفتن از حوادث ، تربیت می کرد . 1

مثلا سلمان علیه السلام یک انسان خود ساخته ، بر اثر مخالفت با هوای نفس ، و بر اثر پاک زیستی و کسب فیوضات معنوی ، مقامش آنچنان ارجمند شد ، که امیر مومنان علی علیه السلام او را به لقمان علیه السلام تشبیه کرده می فرماید :

(( به به  به مقام سلمان ، او از ما اهل بیت است ، شما در کجا مانند سلمان را می یابید که مثل لقمان حکیم است که علم اول و آخر را می داند ، او دریایی بی پایان است .)) 2

بنابراین اگر لقمان علیه السلام که شخصی آفریقایی و سیاه چهره و نازیبا بوده ، به مقام ارجمندی از حکمت می رسد ، بخاطر روح و روان زیبا و دل با صفا و پاکی است که او داشت ، بر همین اساس در روایت آمده ؛ شخصی از لقمان پرسید ، تو مگر با ما چوپانی نمی کردی ؟

لقمان گفت : (( آری چنین است . ))

او پرسید : پس این همه علم و حکمت از کجا نصیب تو شد ؟ ( تو که به مدرسه نرفته ای ) لقمان علیه السلام در پاسخ فرمود:

(( این داشتن علم و حکمت به خواست خدا و ادای امانت ، و راستگویی و سکوت در امور بیهوده و آنچه مربوط به من نبود ، به دست امده است . )) 3

این مطلب را با گفتار جالبی از پیامبر صلی علی علیه و آله وسلم و امام صادق علیه السلام به پایان می بریم . آن دو بزرگوار فرمودند : (( هر بنده ای که تنها برای خدا چهل روز اخلاص  ورزد ، خداوند چشکه های حکمت را از قبلش به زبانش جاری سازد . )) 4 آری :  
   
آئینه شو جمال پری طلعتان طلب       جاروب کن تو خانه سپس میهمان طلب

گویا عین سوال فوق را شخصی را از امام صادق علیه السلام پرسید ، امام صادق علیه السلام فرمود : (( سوگند به خدا حکمتی که از جانب خداوند به لقمان داده شد به خاطر نسب و مال و جمال و جسم او نبود ، بلکه او مردی بود که در انجام فرمان خدا نیرومند بود ، از گناهاو شبه ها دوری میکرد ، ساکت و خاموش بود ( یعنی کنترل زبان و تفکر داشت ) با دقت به امور می نگریست ، و بسیار فکر می کرد ، هشیار و تیزبین بود و هرگز در (آغاز) روز نخوابید ، و در مجالس ( به رسم مستکبران ) تکیه نمی کرد ، و آداب معاشرت را به طور کامل رعایت می نمود ، آب دهن نمی افکند ، با چیزی بازی نمی کرد و هرگز در حال نامناسبی دیده نشد ، هیچگاه دو. نفر را در حال نزاع ندید ، مگر آنکه آنها را آشتی داد ، و  در عین حال دخالت بی جا نمی نمود . اگر سخن خوبی از کسی می شنید حتما مآخذ و منبع آن را سوال می کرد ، با فقیهان و دانشمندان ، بسیار همنشین می شد ، به سراغ علومی می رفت که آن علوم را وسیله تسلط بر هوای نفس قرار دهد ، نفس خود را با نیروی اندیشه و عبرت ، درمان می نمود ، و تنها به سراغ کاری می رفت که به سود ( دنیا و دین ) او بود ، و از امور بیهوده دوری می کرد .

 (( فبذلک اوتی الحکمه ؛ از این رو به او از جانب خدا حکمت داده شد . )) 5

ادامه دارد .......

منابع:

1.درباره فضایل فراوان لقمان علیه السلام به کتاب مجمع البیان،ج 8، ص 317 مراجعه شود.

2.احتجاج طبرسی ، ص 139 ، بحار، ج 22، ص 33.

3.تفسیر مجمع البیان ، ج8 ، ص 315.

4.بحار ، ج 70 ، ص 242 ، کنزالعمال ، حدیث 5271.

5.مجمع البیان، ج 8، ص 317 و 318.

 


 
ماهنامه الکترونیکی سیب /مهر 98


 

 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  133
بازدیدکنندگان برخط:  1