نشریه الکترونیکی سیب/نشریه 81/شهریور 98
پوکی استخوان ( استئو پروز )


استخوان اگرچه در ظاهر، غیر زنده به نظر می رسد ولی ساختاری زنده و پویاست که از بافت های زنده ای مانند سلول های استخوانی، سلول های چربی،  رگ های خونی و موادی مانند آب و مواد معدنی تشکیل می شود. یکی از شایع ترین بیماری های استخوان پوکی استخوان یا استئو پروز است که با تشکیل استخوان غیر طبیعی و تغییر شکل اسکلتی مشخص می شود. استئو پروز نه تنها مراقبت های بهداشتی پر هزینه را در بر دارد، بلکه با درد و رنج، شکستگی، نوتوانی (معلولیت ) و حتی مرگ همراه است. در این بیماری، توده کلی  استخوانی کاهش می یابد و ساختار آن تغییر می کند. در نتیجه احتمال شکستگی استخوان‌ها افزایش می یابد. در جریان استئوپروز تعادل موجود بین جذب و جایگزینی استخوان بهم می خورد، به این ترتیب که سرعت جذب استخوان از سرعت تشکیل استخوان بیشتر شود .در نتیجه توده کلی استخوان کاهش می یابد در اثر استئوپروز، استخوان‌های بیمار به تدریج متخلخل،کم دوام و شکننده می شوند و در اثر فشارهایی که روی استخوان‌های طبیعی اثری ندارند، به راحتی می شکنند. خطر شکستگی در زنان سفیدپوست با افزایش سن به علت استئوپروزیس افزایش می یابد.

علایم : در مراحل اولیه کاهش تراکم استخوان، معمولا درد یا نشانه دیگری وجود ندارد  ولی هنگامی که استخوان ها در اثر پوکی ضعیف شدند ممکن است علایم زیر ایجاد شود:

-          کمردرد، که در صورت بروز شکستگی یا فشردگی مهره ها ممکن است شدید باشد.

-         کاهش قد: با گذشت زمان ایجاد می شود و همراه با آن خمیدگی پشت بروز می کند.

-         استئوپروز معمولا باعث شکستگی فشاری در مهره های سینه ای – کمری ، گردن و ناحیه تروکانترهای استخوان ران و مچ دست می شود کلاپس تدریجی مهره ها ممکن است بدون علامت باشد و در نهایت خود را به صورت کیفوزیس پیشرونده نشان دهد.

عوامل خطر : 1- جنسیت: احتمال ایجاد پوکی استخوان در جنس مونث بیشتر است.

2- سن: با افزایش سن احتمال ایجاد پوکی استخوان بیشتر می گردد.

3- جثه: در زنان با جثه کوچک و لاغر احتمال ایجاد پوکی استخوان بیشتر می شود .

4- سابقه فامیلی   5- نژاد: در سفید پوستان بیشتر می باشد . 5- هورمون های جنسی : پایین بودن مقدار

استروژن در بانوان و تستوسترون در آقایان می تواند به پوکی استخوان منجر گردد . 6- مصرف داروها: مصرف

 درازمدت کورتون ها و بعضی داروهای ضد تشنج و هورمون های تیرویید با افزایش خطر بروز پوکی استخوان همراه است .

پیشگیری: : 60تا 80% حداکثر توده استخوانی افراد به صورت ژنتیکی مشخص است. استئوپروزیس اولیه در زنان بین سنین 45-55 سال و در مردان در دوران آخر زندگی رخ می دهد. ولی استئوپروزیس نتیجه سالمندی نیست .رعایت رژیم غذایی سرشار از کلسیم و ویتامین D در سراسر زندگی و مصرف مکمل های کلسیم در دوران نوجوانی ، حوالی بلوغ و میانسالی فاز اتلاف املاح استخوانی جلوگیری می کند. برای این منظور فرد باید روزانه سه لیوان شیر بدون خامه یا سایر مواد غذایی سرشار از کلسیم (مثل پنیر و سایر لبنیات و کنسرو ماهی قزل آلا به همراه استخوان‌هایش) مصرف نماید. برای کسب اطمینان از کفایت کلسیم دریافتی، می توان مکمل‌های کلسیمی مصرف کرد. برای بهبود جذب کلسیم، بهتر است این مکمل‌ها به همرا غذا یا ویتامین c  مصرف شوند. انجام ورزش‌های تحمیل وزن به طور منظم و مرتب، سرعت تشکیل استخوان را افزایش می دهد.

 

منابع:

دکتر علیرضا منجمی. راهنمای پزشکی خانواده . پوکی استخوان .چاپ سوم. شادرنگ . 1388-89.صفحات6 ، 13 ،14 ،15 ،16 ، 17،18

 

فریبا نصیری زیبا ، صدیقه سالمی .پرستاری داخلی جراحی برونر –سودارث جلد 15 اورتوپدی  . ویرایش یازدهم . نشر سالمی . 1389 . جامعه نگر . صفحات 107،108،106،105،104






 

      ماهنامه الکترونیکی سیب /شهریور 98
 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  5
کل بازديد:  53
بازدیدکنندگان برخط:  1