نشریه الکترونیکی سیب/نشریه 80 /مرداد 98
بلوغ زودرس درنوجوانان



نوجوانی،
دورۀ مهمی از زندگی است؛ دوره ای است که در آن بلوغ روانی، اجتماعی و فیزیکی اتفاق می افتد؛ به همین دلیل، این دوره در نوجوانان بسیار حائز اهمیت است و نقطه عطف آن، شروع بلوغ می باشد ؛ در واقع، بلوغ، مرحله ای بحرانی از زندگی است که زیرساخت و پایه و اساس بزرگسالی محسوب می شود و شاید بسیاری از مشکلات روانی، بیمار یهای عفونی، ازدواجهای ناموفق و حاملگیهای خطرناک از پیامدهای عدم کنترل صحیح این دوره در نوجوانان باشد. با توجه به این واقعیت كه نوجوانان، پدران و مادران فردا هستند، پرداختن به مسائل بهداشتی آنها )بخصوص در دورۀ بلوغ( هم برای خود آنها و هم برای خانواد ه ها، جامعه و نسل آینده اهمیت دارد؛ لذا لازم است به مسائل بهداشتی آنها توجه خاص شود. اهمیت بلوغ در زندگی بشر بدان حد است که در مواردی از آن به بحران یاد میشود. در این میان،سلامت دختران در مقایسه با پسران، به دلایل فرهنگی و اجتماعی متعددی از اهمیت بیشتری برخوردار است.

بلوغ مرحله ای از زندگی است که توام با تحولات جسمی و روحی بارزی می باشد که نوجوان هنگام گذر از دوران کودکی به بزرگسالی آن را تجربه می کند. دوران بلوغ، دوران حکومت سرنوشت انسان است و این که کودک چگونه از آن دوره بگذرد به تمامی به نوع برخورد او با مراحل بلوغ بستگی ندارد بلکه نوع روابط والدین با او و تاثیری که بر ساختار زندگی او می گذراند دارای اهمیت زیاد است. کلید والدین برای تربیت موثر فرزندان در این دوره برابری و احترام متقابل است. اگر چه دوره بلوغ، مرز مشخصی از نظر سنی ندارد اما معمولا سن بلوغ دختران از 10 تا 12 سالگی شروع و تا آخرین سالهای دهه دوم زندگی که رشد جسمانی کم و بیش کامل می شود، ادامه می یابد.

سال هاي بلوغ، سال هاي سختي و مرارت والدين است، زندگي مسالمت آميز والدين با نوجوان ها در سايه ارتباط صحيح ، احترام متقابل و برخورد خردمندانه شکل گرفته و نوجوان را قادر خواهد ساخت تا در سايه محبت و احترام به والدين راهش را پيدا کند . بدون ترديد سير تحولات دوران بلوغ که فعاليت غدد جنسي نيز ازآن جمله است تأثير مستقيمي بر نيازهاي نوجوان از جمله تغذيه فعاليت بدني، استراحت و تفريح سالم و رعايت بهداشت فردي دارد .

بلوغ پديده اي طبيعي در روند تکاملي زندگي هرفرد است. در صورتيکه شروع بلوغ از سن طبيعي آن پايين تر باشد. بلوغ زودرس ناميده مي شود که ظهور اين پديده با ايجاد نگراني براي والدين کودک همراه مي باشد علاوه بر اينکه ابعاد اجتماعي رواني نيز در بردارد. گاهي اوقات هم ظهور اين پديده نشان دهنده خطر جدي است .

منظور از بلوغ زودرس ایجاد صفات ثانویه جنسی قبل از 8 سالگی در دختران و قبل از 9 سالگی در پسران است .

بلوغ زودرس مرکزی در جنس مونث اغلب ناشناخته و در جنس مذکر اغلب با علت زمینه ای شناخته شده همراه می باشد .

بلوغ زودرس به دو گروه عمده تقسیم می شود:

بلوغ زودرس حقیقی (مرکزی) و بلوغ زودرس کاذب ( محیطی ) ، بلوغ زودرس حقیقی با فعال شدن محور  بلوغ

( هیپوتالاموس  ، هیپوفیز غدد و جنسی) همراه است .و به دنبال عوامل پاتولوژیک مغزی مانند غدد مغزی ، عفونت و یا علل ناشناخته می باشد و در بلوغ زودرس کاذب افزایش ترشح هورمونهای جنسی با منشاء غیر مغزی است ،  از جمله عوامل جنسی ، یا آدرنال و یامصرف دارو و...

علائم بلوغ زودرس

علائم بلوغ طبیعی و بلوغ زودرس تقریبا مشابه است، فقط زمان وقوع بلوغ تعین‌کننده‌ی طبیعی یا زودرس بودن بلوغ است. این علائم عبارتند از:

در دختران:

  • بزرگ شدن سینه (که اغلب اولین نشانه است)
  • عادت ماهانه (که معمولا ۲ یا ۳ سال بعد از شروع علائم اولیه دیده می‌شود)

 

در پسران:

  • رشد بیضه‌ها، آلت تناسلی و کیسه‌ی بیضه؛
  • بَم شدن صدا (که معمولا آخرین نشانه‌ی بلوغ در پسران است )

جهش رشد یکی دیگر از علائم بلوغ زودرس هم در پسران و هم در دختران است

عوامل ایجاد بلوغ زودرس:

عوامل تربیتی و محیطی

ثوارث و ژنتیک

اختلالات غدد داخلی و هورمونی

بیماری های عصبی و وجود تومورهای مغزی

پژوهش‌ها نشان می‌دهند زمانی که دختران درتماس با مواد شیمیایی مختلف قرار می‌گیرند امکان دارد سطح هورمون استروژن خونشان دگرگون و زمینه ساز بلوغ زودرس در آن‌ها شود.
ترشح بیش از اندازه هورمون استروژن سبب تحریک غده‌های بدن و درنتیجه کاهش سن بلوغ می‌شود. بلوغ زودرس به ویژه دردختران افزون بر افزایش خطر ابتلا به بیماری هایی، چون سرطان سینه و رحم می‌تواند سبب آسیب روحی و از دست رفتن سلامت روان شود

نکاتی که باید والدین به‌یاد داشته باشند :

  • نگران شدن درباره‌ی بلوغ زودرس فرزندتان کافی نیست! شما به‌عنوان پدر و مادر باید علائم بلوغ زودرس را جدی بگیرید. این علائم باید توسط متخصص غدد کودکان مورد بررسی قرار بگیرند.
  • کودکان و والدین نباید به بلوغ زودرس به چشم یک بیماری ترسناک نگاه کنند.
  • علائمی که ممکن است علائم بلوغ زودرس در نظر گرفته شود، اغلب به این اختلال ربطی ندارند و خودبه‌خود حل می‌شوند.
  • بسیاری از کودکانی که علائم بلوغ زودرس دارند، هم از لحاظ پزشکی، هم از لحاظ روانی و هم از لحاظ اجتماعی سالم هستند و مشکلی ندارند.

از جمله مهم ترین مسایلی که نوجوانان کشور ما با آن روبه رو هستند عدم دریافت آموزشهاي کافی پیرامون مسایل مرتبط با بهداشت دوران بلوغ، آن هم از طریق منابع اطلاعات سالم و طراحی شده  است. بسیاري از مشکلات جسمانی، روانی و اجتماعی و رفتارهاي ناسالم افراد ریشه در زمان نوجوانی دارد . در نتیجه پرداختن به مسایل و نیازهاي آموزشی دوره بلوغ ( مانند آگاهی از تغییرات جسمی، تغذیه، بهداشت جسمی، تغییرات رفتاري و خلقی، مسایل شرعی) از اهمیت به سزایی برخوردار است .

آموزش ميتواند با توجه به تغييرات شگرف بلوغ در نوجوانان و والدين آن ها، سهم به سزايي در کاهش بحرا ن دوران بلوغ ايفا نمايد . از آنجا که سلامت جامعه در گرو سلامت خانواده است. لذا پيشنهاد ميگردد مسئولين محتر م ، آموزش ها ي مستمري را در مدار س  متوسطه دوره اول و دوم ( راهنمايي و دبيرستاني) براي نوجوانان و والدين آن ها در ارتباط با تغييرات دوران بلوغ و نحوه مقابله صحيح با اين تغييرات برنامه ريزي نمايند .

بلوغ زودرس در جنس مؤنث نسبت به جنس مذکر شایع تراست ولي در اغلب دختران با فرمهاي خوش خيم بلوغ زودرس مواجه هستيم. که فقط نياز به پيگيري منظم و صحيح و اطمينان دادن به خانواده و بيمار دارند. ولي بر عکس در گروه جنسي مذکر اغلب با علت هاي زمينه اي مهم همراه هستند که نياز به درمان دارند بنابراين توصيه مي شود که در بيماران مذکر دچار بلوغ زودرس با دقت و وسواس زيادتري بيماران را پيگيري کرد و به دنبال يافتن علت زمينه اي براي آن بود.

 

 منابع :

مقاله انواع بلوغ زودرس و علل زمینه ای آن و لزوم درمالن بیمارستان امام 1379-1372 – نویسندگان دکتر حشمت ممیری ، دکتر علی ربانی – مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران – سال 60 شماره 2 صفحات 124 تا 130 ( تابستان 1381 )

مقاله بررسی علل بلوغ زودرس در 55 دختر مراجعه کننده به کلینیک غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی مشهد – نویسندگان دکتر نصرت قائمی ، دکتر رحیم وکیلی – مجله زنان ، مامایی و نازایی سال پنجم شماره دهم و یازدهم

مقاله پژوهشی ارتقاء توانمندي نوجوانان و مادران آنان در مقابله با بحران بلوغ در دختران مدارس راهنمايي تحت پوشش پايگاه تحقيقات جمعيتي اروميه- نویسندگان سهيلا آهنگرزاده رضايي ، حميده خليل زاده

مقاله اثر بخشی آموزش مسائل مربوط به دوره بلوغ بر میزان آگاهی دانش آموزان دختر دوره متوسطه اول شهر ایلام –نویسندگان سکینه آهون بر ، فتح اله محمدیان – فصلنامه علمی ترویجی فرهنگ ایلام

 

مقاله پژوهشی نیازهاي آموزشی پدران در مورد دوران بلوغ پسران و عوامل مرتبط – نویسندگان موسی سجادي، مهدي مشکی،  عباسعلی عباسنژاد،  نرجس بحري


      ماهنامه الکترونیکی سیب /مرداد 98
 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  2
کل بازديد:  152
بازدیدکنندگان برخط:  1