نشریه الکترونیکی سیب/نشریه 80 /مرداد 98
اهدای خون



انتقال خون، در واقع، پیوند خون از خارج از بدن به سیستم گردش خون انسان است . علی رغم کاهش نرخ رشد جمعیت در کشور، افزایش امید به زندگی همراه با گسترش روز افزون شیوه های نوین درمان در پزشکی، نیاز به خون و شمار اهداکنندگان جدید را افزایش داده است. از دیر باز در تاریخ شواهدی در دست است که بشر در تجسس دارو یا وسیله ای بوده است تا به سه هدف برسد بیمار نشود، به عوارض پیری مبتلا نگردد و مرگ گریبان او را نگیرد. اولین اشاره به انتقال خون در تاریخ که بیش تر جنبه ی افسانه دارد، در حکایت ((اوید)) آمده که ((مدآ)) برای بازگشت جوانی به پدرش، خون را از رگ های او گرفته و به جایش خون فرد جوان یا به روایت دیگر معجون عجیبی که با خون ساخته بود، جایگزین کرد .

تاریخچه انتقال خون در ایران :

فعالیت های طب انتقال خون در ایران به دهه ی 1320 و مشارکت بهداری ارتش و سازمان شیر و خورشید بر می گردد . سازمان انتقال خون ایران در نهم مرداد 1353 رسما افتتاح شده، با تشکیل سازمان انتقال خون ایران کلیه ی فعالیت های انتقال خون از جذب داوطلب ، گرفتن خون تا تهیه و ارسال فرآورده ها ی آن به مراکز درمانی به این سازمان واگذار و کلیه ی سازمان های دولتی و خصوصی از دخالت در این امر منع شدند . اثر بخشی این تشکیلات طی سال های انقلاب اسلامی و به ویژه طی دوران 8 ساله ی جنگ تحمیلی عراق علیه ایران به خوبی آشکار گردید .

در ایران انتخاب صحیح اهدا کنندگان پرخطر، از سال 1365 انجام شد.  پس به منظور تشخیص بهتر این بیماری ها از هشتم مارس 1986 انجام آزمایش الایزا بر روی تمام واحدهای خون در کلیه ی بانک های خون دنیا اجباری شد .

انواع اهدای خون :

-          الف ) اهدای پولی

-          ب) اهدای جایگزین (فامیلی)

-          ج) اهدای داوطلب بدون چشم داشت مادی (داوطلبانه )

از زمان تاسیس سازمان انتقال خون ایران ،هرگز اهدای پولی وجود نداشته است . از بین این سه گروه اهدای جایگزین از اهدای پولی سالم تر تلقی میشود ولی برای ارتقای سلامت خون و فرآورده های آن توصیه می گردد که مراکز انتقال خون از اهدا کنندگان داوطلب بدون چشم داشت مادی فقط خون دریافت نمایند .

انواع اهداکنندگان داوطلب :

-          اهدا کنندگان بار اول :که منظور اهداکننده ای است که برای اولین بار در یکی از مراکز انتقال خون موفق به اهدای خون می شود و سابقه هیچگونه اهدای قبلی ندارد .

-          اهدا کنندگان باسابقه : اهداکننده ای که فاصله اهدای خون با آخرین خونگیری قبلی بیشتر از 12 ماه باشد .

-          اهداکننده مستمر: اهداکننده ای که فاصله اهدای خون با آخرین خونگیری قبلی کمتر از 12 ماه باشد .

مهمترین دلایل اهدای خون :

-          کمک به هم نوع

-          عمل خداپسندانه و انگیزه معنوی

-          حفظ سلامتی

-          تحریک خونسازی و صاف شدن خون

عمده ترین دلایل عدم اهدای خون :

-          کم خونی

-          نداشتن وقت

-          ترس از سوزن و خون

-          عدم دسترسی آسان به مراکز اهدای خون

-          عدم آگاهی (شامل ندانستن مزایای اهدای خون و بی خطر بودن آن)

-          عقاید و باورهای نادرست

-          عدم سلامتی کامل و نداشتن شرایط اهدا

-          سابقه بد ذهنی نسبت به انتقال خون

-          ترس از ابتلا به بیماری  عفونی و خونی

-          عدم آشنایی با شرایط اهدای خون

-          عدم توانایی خانم ها جهت اهدای خون

-          ترس از ضعیف شدن و لاغری

-          عدم موافقت همسر یا خانواده

عوارض جانبی اهدای خون کامل در یک سوم اهدا کنندگان در هنگام اهدای خون یا پس از آن روی می دهد . در بیشتر موارد این عارضه خفیف است . از جمله شایع ترین عوارض جانبی ، عوارض موضعی ناحیه بازوی خونگیری مانند کبودی و درد بازو ، خستگی و واکنش های وازووگال که شامل (ضعف ،تعریق،سرگیجه،رنگ پریدگی،کاهش فشارخون و ضربان قلب ) می باشد .

با آنکه تزریق خون و فر آورده های آن تنها راه نجات بیمار در بسیاری از موارد است . ولی گاهی نیز منتقل کننده برخی عوامل بیماری زا نیز می باشد . قابلیت انتقال این عوامل از راه خون موجب شده است که به منظور کاهش احتمال خطر انتقال این بیماری از راه خون ، را هکارهای مختلفی از جمله انتخاب صحیح اهدا کنندگان و حذف اهدا کنندگان پرخطر در بانک های خون کل دنیا اجباری باشد .

شرایط اهدای خون

-          داوطلبانه بودن اهدای خون

-          محرمانه بودن اطلاعات افراد داوطلب اهدای خون

-          داشتن سن بین 65-17 سال

-          وزن بالای 50 کیلوگرم

-          رعایت حداقل 8 هفته بین دو نوبت اهداخون مشروط به آنکه تعداد دفعات آن در طول یکسال برای آقایان از 4 بار و برای خانم ها از 3 بار تجاوز ننماید .

-          میزان هموگلوبین حداقل mg/dl12.5

-          نبودن بارداری

-          مبتلا نبودن به بیماریهایی مانند پرفشاری خون و دیابت

-          نداشتن سابقه اعتیاد تزریقی

-          نداشتن سابقه تماس جنسی نامطمئن

-          اطلاع رسانی کافی

-          اگرفتن رضایت نامه ی کتبی از موارد اساسی اخلاقی مرتبط با انتقال خون

-          همراه داشتن اصل کارت شناسایی (شناسنامه ، گواهینامه ،گذرنامه و برای اهداکنندگان بار اول کارت ملی الزامی می باشد )

-          اهدای خون نباید هیچ گونه تبیعض نژادی ، ملیتی یا دینی را در پی داشته باشد . تنها معاینه ی پزشکی و استانداردهای مرتبط ملاک پذیرش یا رد داوطلب اهدای خون می باشد .

خون و محصولات خونی سالم خونی سالم در مواقع زیر مورد نیاز است :

-          خونریزی مرتبط با حاملگی و زایمان در زنان

-          کودکان مبتلا به کم خونی در مالاریا و سوء تغذیه

-          بیماران مبتلا به اختلالات خونی و مغز استخوان ،اختلالات ارثی هموگلوبولین و شرایط نقص ایمنی

-          بیماران مبتلا به صدمات تروماتیک در موارد اورژانسی ، بحرانها و تصادفات

-          بیماران تحت عملیات جراحی و درمانی پیشرفته

شایعترین روش آشنایی افراد با اهدای خون، رادیو و تلویزیون و مطبوعات، تبلیغات در سطح شهر و دیدن مراکز انتقال خون است.

بنابراین امکان دسترسی به اهدای خون و توجه ویژه استفاده از تربیون های فرهنگی و مذهبی در کنار سایر ابزارهای اطلاع رسانی می تواند از اولویت های آموزش همگانی باشد .

 

منابع :

1-       مقاله اهدای خون و اخلاق پزشکی  نویسندگان: اصغر صفری فرد، سعید ریوندی ، سید محمد اکبری . مجله اخلاق و تاریخ پزشکی ،دوره چهارم،شماره 6،آذر1390

2-       مقاله بررسی نگرش ساکنین شش استان کشور نسبت به سلامتی خون  نویسندگان : دکتر احمد قره باغیان ، دکتر مهتاب مقصود لو، دکتر لادن آرمان، دکتر ویدا وفائیان ، دکتر سهیلا ناسی زاده ، دکتر غریب کریمی .

3-       مقاله نگرش زنان ایرانی نسبت به اهدای خون  نویسندگان :دکتر مرسده خدیر، دکتر مهتاب مقصود لو ، دکتر احمد قره باغیان ، الهه داننده ، هایده فقیه ، دکتر ویدا وفائیان ، دکتر سهیلا ناسی زاده، نسرین هنرکاران ، مهدی تبریزی . فصلنامه پژوهشی خون،دوره 1 شماره 1، پاییز 1383

4-       مقاله عوارض جانبی اهدای خون کامل در اهداکنندگان یزد  نویسندگان : دکتر هایده جواد زاده شهشانی ، دکتر محمد طاهر یاوری . فصلنامه پژوهشی خون ، دوره 4 شماره 2، تابستان 86

5-       مقاله بررسی علل عدم اهدای خون در افراد واجد شرایط شهر مشهد در سال 1385  نویسندگان : دکتر محمد تقی شاکری ، دکتر حبیب اله اسماعیلی ، دکتر ریحانه بازرگانی ، دکتر محمد اسماعیل خیامی . فصلنامه پژوهشی خون ، دوره 6 شماره 3، پاییز 88

6-       مقاله آگاهی ، نگرش و عملکرد مردم زاهدان در مورد اهدای خون  نویسندگان : فاطمه رخشانی ، اسماعیل صانعی . فصلنامه پژوهشی دوره 7 شماره 1 ، بهار 1389

7-       مقاله تحلیل حقوقی کدهای اخلاقی اهدا و انتقال خون  نویسنگان : محمود عباسی ، علی اکبرپورفتح اله ، ابوالفضل اصغری .فصلنامه اخلاق زیستی ،سال پنجم ،شماره شانزدهم ، تابستان 1394

 

8-       سایت سازمان انتقال خون ایران .





      ماهنامه الکترونیکی سیب /مرداد 98
 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  81
بازدیدکنندگان برخط:  1