نشریه الکترونیکی سیب/نشریه 80 /مرداد 98
استفاده از لارو مگس در درمان زخم های مزمن


عواملی مانند بیماری دیابت، سوختگی، تصادفات و سالمندی سالانه باعث شیوع زخم در دنیا می‌شوند. این زخم ها اغلب مزمن و مقاوم به درمان هستند. 15 درصد بیماران دیابتی بر اثر عوارض این بیماری به زخم پا و قطع عضو دچار میشوند. یعنی در هر 30 ثانیه یک پا در دنیا به دلیل ابتلا به دیابت قطع می شود در صورتی که 80 درصد این موارد قابل پیشگیری است. عفونت های باکتریایی و مقاومت آنتی بیوتیکی عوامل سبب آنها مهمترین چالش پیش روی مراکز سوختگی است. میکرو ارگانیسم های مقاوم به چندین آنتی بیوتیک مدتهاست که مشکلات عدیده ای را برای بیماران بستری در مراکز سوختگی ایجاد کرده اند. بیماری میاز ناشی از یک تهاجم بافتی توسط لارو دوبالان است که در انسان و حیوان ایجاد می‌شود. در میاز اختیاری می‌توان از آنها در درمان زخم های عفونی و دیابتی، زخم بستر، سوختگی ها آبسه ها و عفونت استخوان استفاده کرد که به این روش ماگوت تراپی یا لارودرمانی می گویند. ﻣﺎﮔﻮت ﻫﺎ از ﻗﺮن ﻫﺎ ﭘﻴﺶ برای ﺑﻬﺒﻮد زﺧﻢ ﻫﺎ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻮده اﻧﺪ، در سال 1929 اولین پیشرفت ها در این زمینه دکتر ویلیام بیر از دانشگاه جان هاپکینز صورت گرفت. در دهه 1940 پیشرفت در تولید و استفاده از آنتی بیوتیک ها باعث کاهش تحقیقات در زمینه ماگوت تراپی شد. مطالعات کلینیکی انجام شده در سال 1989 در دانشگاه کالیفرنیا نشان داد که این روش در مقایسه با دیگر درمان ها در بهبود زخم های عفونی و قانقاریایی بسیار کار آمد است. در حال حاضر با ظهور سویه های باکتریایی مقاوم به آنتی بیوتیک ها ماگوت تراپی اهمیت خود را باز یافته است. لارو مگس لوسیلیا سریکاتا با ترشح مواد ضد باکتریایی وسیع الطیف و تولید آنزیم های پروتئولیتیک باعث از بین رفتن باکتری ها می‌شوند. همچنین تغذیه این لاروها از بافت های نکروزه زخم و تغییر  PH    از حالت اسیدی به قلیایی منجر به تحریک روند ترمیم می‌شود. از این رو با توجه به وجود خطر آسیب به ارگان‌های حیاتی و احتمال بروز عفونت در اعمال جراحی و افزایش سرعت درمان و بهبودی در بیماران و استفاده محدود تر از آنتی بیوتیک ها ماگوت تراپی به عنوان روش درمانی انتخابی توصیه می‌شود. استفاده از لارو لوسیلیا سریکاتا در لارو درمانی در سال 2004 توسط FDA  تایید شده است. به  طوركلي  كاربرد  لارو براي  يك  زخم  به  عنوان  آخرين  روش  دفاعي  معمولاً  پس  از  اين كه  بيمار  ماه ها  مورد  درمان  آنتي  بيوتيكي  و  جراحي  قرار  گرفته  و موفقيتي  حاصل  نشده است، مورد  استفاده  قرار  مي  گيرد. لاروي كه بيشتر براي اين كار مورد استفاده قرار مي گيرد مربوط به خانواده  Calliphoridea    به ویژه  Lucilia sericata  و   Phormia regina  است كه تنها از نسوج مرده تغذيه مي كنند. مگسي كه اين لارو را تولیدمی کند، مگس خانگي نيست بلكه در بيابان ها زندگي مي كند. اين مگس از فرسنگ‌ها و كيلومترها عفونت را تشخيص مي دهد و به سمت آن پرواز مي كند و روي آن تخم مي گذارد. این لارو آنزیم های مختلفی را ترشح می‌کند که در بهبود زخم نقش مهمی دارند. اگرچه بيماري  كه  از  روش ماگوت تراپی  استفاده  مي  كند  به  آنتي  بيوتيك  نياز  ندارد،  زيرا  خود  اين  لارو  آنتي  بيوتيك    Allantoin    را روی زخم می‌ریزد.  اصولاً  زخم  هايي  كه  به  آنتي  بيوتيك  جواب  نمي  دهند  يا  به  دليل  وجود  نسوج  گنديده  و  عفونت  كرده  آنتي  بيوتيك  به  آن‌ها  نمي  رسد، ابتدا لارو با ترشح کلاژناز باعث تخریب بافت های نکروز شده، می‌شود  که در واقع کلاژناز نقش دبریدمان (چرک زدایی) دارد و این مراحل در ماگوت  تراپي مهم هستند. زيرا  براي  رسيدن  آنتي  بيوتيك  بايد  جريان  خون  در  محل  جراحت  وجود  داشته  باشد  و  ابتدا  بايد  عفونت  را  با  استفاده  از  عمل  جراحي  برداشت. بنابراين  عملاً    آنتي  بيوتيك  ها  نمي  توانند  كاري  را  كه  لارو  انجام  مي  دهد،  بكنند. لاروها  خيلي  فراتر  از  آنتي  بيوتيك  عمل  مي  كنند.  آنها  هم  كار  آنتي  بيوتيك و  هم  كار  جراح  را  انجام  مي  دهند.  ماگوت  ها  حيرت  آور عمل  می  كنند.  اگرچه  در  بسياري  از  بيماران  تصور  قرار  دادن  لارو  بر  روي  زخم  ناخوشايند  است. لذا توجه به مطالعاتی که باعث شناسایی آنزیم های مترشحه موثر در درمان زخم توسط لارو لوسیلیا سریکاتا میگردد از اهمیت ویژه ای برای تولید داروهای نوترکیب برخوردار است.

مكانيسم عمل لاروها به صورت ذيل مي باشد:

1-                  در بزاق لاروها آنتی بيوتيك Allantoin وجود دارد كه روي طيف وسيعي از باكتري‌ها مؤثر است. 2- لاروها همچنين آمونياك توليد مي كنند كه خاصيت ميكروب كشي بالايي دارد و همچنين PH زخم را به حدود 8 یا 8.5 میرساند که در این PH کلونیزه شدن باکتری ها دچار مشکل شده و بهبود زخم تسريع می شود. 3- در قسمت سر لاروها نيز موهاي نوك تيز و فراواني وجود دارد كه برخورد فيزيكي آن با ميكروب ها سبب نابودي قسمت قابل توجهي از آنها مي شود.4- لاروها موادي شبيه اينترولوكين 6 هم ترشح مي كنند كه سبب تسريع در بهبودي زخم و به وجود آوردن فيبروبلاست ها مي شوند. 5- لاروها همچنين با جنب و جوش و حركات فراوان خود در زخم كه ماساژ خفيفي به آن مي دهند، سبب خون رساني بيشتر به محل زخم ميشود.

فعاليت لاروها لحظه به لحظه زخم را كوچكتر مي كنند در حالي كه با روش جراحي به علت اين كه همراه با برداشتن قسمت عفوني و نكروزه، قسمتي از بافت سالم هم توسط جراح برداشته میشود زخم بزرگترمي شود. لاروها نسوج مرده را از بين مي برند و ساخت نسوج زنده وسالم را فعال مي كنند. زخم را از باكتري ها پاك سازي مي كنند،  در حالي كه به نسوج زنده و سالم آسيبي نم ي رسانند. اين كرم ها نسوج نكروزه و عفوني را مي خورند و بعد خودشان از زخم بيرون مي روند. لارودرماني روشي شناخته شده براي درمان زخم ها وعفونت هاي مزمن است كه در دنيا انجام مي شود . در اين روش لارو حشره استريل را پس از اين كه از تخم بيرون آمد، روي زخم مي گذارند تا از نسوج مرده زخم تغذيه كنند . وقتي لاروها به مرحله بلوغ رسيدند، ديگر از زخم تغذيه نمي كنند، سپس آنها را تعويض مي كنند و لاروهاي ديگري روي آن قرار مي دهند.

 

 فوايد عمومي لارو درماني :

1-                  در لارو درماني به جراحي و برداشتن بافت عفوني نياز نیست. 2- زمان درمان در اين روش كوتاه مي باشد 3 روز در زخم هاي عفوني و 4ماه در زخم هاي عفوني ديابتي 3- به بستري شدن در بيمارستان نيازنیست. 4- هزينه درمان در آن كمتر می باشد. 5- در طول درمان فقط به اكسيژن نیاز دارند.

  استفاده از لارومگس براي درمان زخم ديابتي، زخم هاي بستر، سوختگي ها، مقابله با كفگيرك (Carbuncle) انواع خاصي از تومورهاي خوش خيم و بدخيم، دمل ها و كورك ها، در جايي كه ديگر درمان ها جواب ندهد يا براي درمان مناسب نباشد روشي بسيار ساده و نسبتا ارزان بوده و برخلاف آنتي بيوتيك ها هيچ گونه عارضه اي بجا نخواهد گذاشت . استفاده از لارودرماني براي زخم هاي بدخيم سينه، سوختگي ها، آبسه ها التهاب نيمه حاد پستان موفقيت آميز بوده است. در صورت عدم پاسخ به درمان دارويي و جراحي، از لارو به عنوان آخرين روش  درماني زخم استفاده ميشود. لارودرماني همچنين در زماني كه سلامت بيمار در خطر بوده يا قادر به تحمل آنتي بيوتيك نيست، مفيد است . درحالي كه آنتي بيوتيك هاي خوراكي و سلول هاي بيگانه خوار براي رسيدن به منطقه آسيب ديده به ذخاير كافي خون نياز دارند، ماگوت ها در يك زخم باز تنها به اكسيژن نياز دارند تا بتوانند بافت مرده را ازبين برده و زخم را از باكتري ها پاكسازي كنند . لاروها همچنين در حذف انواع باكتري ها ازجمله استافيلوكوك هاي مقاوم در برابر متي سيلين مؤثرند. با استفاده از اين روش درمان در بيماران ديابتي يك ماه تا حداكثر 4 ماه و در بيماران غير ديابتي از سه روز تا حداكثر 9 روز طول مي كشد مطالعات در موارد مختلف   توانايي شگفت انگيز ماگوت ها را نشان مي دهد. لاروها نسوج نكروزه يعني نسوج گنديده، عفونت كرده و ازبين رفته راكه به صورت چرك خارج مي شود مي خورند و از بين  مي برند؛ اما اين كه آيا مي توان از آن‌ها براي درمان تومورها استفاده كرد يا خير موضوعي است كه نياز به تحقيقات و مطالعات بيشتري دارد. در هر حال بايد تومور سطحي باشد تا بتوان لارو را روي آن گذاشت. بايد روي اين مطلب تحقيق شود. شايد با اين روش تومورها به ويژه تومورهاي سطحي را نيز بتوان درمان كرد. چون لاروها نسوج نكروزه را ميخورند و تومور هم نسوج نكروزه ايجاد مي كند، ممكن است بتوانند اين نسوج را از ميان ببرند. امروزه پزشكان از ماگو ت هاي طبي براي درمان زخم ها به روش ازميان بردن نسوج مرده و پاك كردن آنها از نسوج كشنده استفاده مي كنند. استفاده از ماگوت ها بخشي از يك شاخه بزرگتر از علم طب به نام زيست درماني است كه در آن موجودات و ارگانيسم هاي زنده مانند زالو يا زنبور به عنوان يك روش درماني مستقيم مورد استفاده قرار مي گيرند. طرفداران اين شيوه درماني آينده زيست درماني را اميدبخش مي دانند. به اعتقاد آنها زيست درماني مي رود تا شاخه اي تفكيك ناپذير از رو ش هاي درمان جراحات شود . طبيعت 300 ميليون سال است كه اين كار را انجام مي دهد. تمام آنچه كه ما انجام مي دهيم بهره گيري از اين موهبت است(1).

منبع:

1.         Linger RJ, Belikoff EJ, Yan Y, Li F, Wantuch HA, Fitzsimons HL, et al. Towards next generation maggot debridement therapy: transgenic Lucilia sericata larvae that produce and secrete a human growth factor. BMC biotechnology. 2016;16(1):30.

2-       سنجری ط. ترمیم زخم پوستی موش با استفاده از عصاره ماگوت lucilia sericata. مجله پژوهش های سلولی مولکولی، دوره 30، شماره 1، بهار 1396، صفحه 26-39

3-      خوشدل ف. درمان زخم های عفونی توسط لارو مگس. مجله علمي ابن سینا (اداره بهداشت و درمان نهاجا )، سال دهم، شماره سوم و چهارم، پاييز و زمستان1386.

 



      ماهنامه الکترونیکی سیب /مرداد 98
 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  3
کل بازديد:  61
بازدیدکنندگان برخط:  1