نشریه الکترونیک سیب/نشریه 74/دی 97
ضرورت اجتماعی شدن سلامت


 صاحبنظران حوزه سلامت معتقدند سلامت چهار بعد جسمی، روانی، معنوی و اجتماعی دارد؛ و برای نیل به اهداف توسعه پایدار انسان سالم ملاک قرار می گیرد. انسان موجودی اجتماعی است، لذا اجتماعی شدن سلامت فرایندی است که به انسان، راههای سالم زیستن در جامعه و خانواده را می آموزد. انسان سالم در جامعه روحیه تعامل و همکاری دارد، و نسبت به اطرافیان خود در خانواده و جامعه احساس مسئولیت دارد.  سلامت اجتماعی کمیت و کیفیت تعامل فرد با اجتماع به منظور ارتقای رفاه آحاد جامعه است که نتیجه نهایی آن ارتقای سرمایه های اجتماعی،ایجاد  امنیت اجتماعی، کاهش فقر و بی عدالتی است و نقطه مقابل آن افزایش آسیب های اجتماعی، فقر، بیکاری، اعتیاد، و سایر معضلات اجتماعی است. اجتماعی شدن سلامت چهار اصل دارد که شامل مشارکت همگانی، عدالت در سلامت، همکاریهای بین بخشی و ارتقا سواد سلامت است. پیش نیاز و زمینه اصلی برقراری عدالت در سلامت توجه به مولفه های اجتماعی سلامت است. مولفه های اجتماعی سلامت  در واقع در برگیرنده شرایطی است که افراد در آن بدنیا آمده اند، زندگی و کار می کنند و سیستم هایی که برای مبارزه با بیماریها ایجاد شده اند. این سیستم ها توسط گروهی از عوامل مانند اقتصاد و سیاست گذاریهای اجتماعی شکل می گیرند.

تجارب سایر کشورها نشان می دهد سلامت عمومی جامعه تأمین نخواهد شد مگر آنکه مؤلفه‌ها و تعیین کننده‌های سلامت مانند درآمد خانوار طبقه اقتصادی خانواده، میزان برخورداری از حمایت اجتماعی، سطح سواد و  سایر عوامل مدنظر قرار گیرند؛ چرا که همه ابعاد سلامت تحت تأثیر این مولفه ها  قرار می گیرند.

تحقیقات جهانی نشان می دهد که 25  درصد از عوامل موثر بر سلامت توسط سیستم بهداشت و درمان قابل حصول است، و همانگونه که در نمودار زیر آمده است75 درصد عوامل فرافردی است.





یکی از مهمترین مولفه های اجتماعی سلامت، طبقه اجتماعی – اقتصادی افراد است.
شرایط ضعیف اجتماعی اقتصادی در طول زندگی بر سلامتی تاثیرگذار است. پژوهش‌ها نشان می دهد در جامعه هر چه به سوی طبقات اجتماعی پایین تر برویم، امید به زندگی کاهش یافته و شیوع  بیماری‌ها  افزایش می یابد. از سویی وضعيت اقتصادي از عوامل مهم جهت جستجو و رسيدن مردم به خدمات بهداشتي است. تجارب بسیاری از کشورها نشان می دهد که توسعه اقتصادی، مهمترین عامل در کاهش ابتلا، افزايش طول عمر و بهبود کيفيت زندگي بوده است. لذا سیاستهای بهداشتی بایستی تعیین کننده های اقتصادی، اجتماعی سلامت را کنترل نماید.

 علاوه بر موارد فوق ارتقا سواد سلامت افراد جامعه نقش بسیار مهمی  در کنترل عوامل اجتماعی دارد به گونه ای که حتی می تواند تاثیر منفی فقر بر سلامت را کاهش دهد. محققان در مطالعه ای که در یکی از ایالت های هند در سال 1984 انجام شد مشاهده نمودند که میزان مرگ شیرخواران یک چهارم سایر ایالت هاست. در بررسی های بعدی مشخص گردید دلیل اصلی پایین بودن مرگ شیرخواران بالا بودن سواد زنان در مفایسه با سایر ایالت‌هاست.

 بیکاری از دیگر معضلات اجتماعی تاثیرگذار بر سلامت است که ضايعات روانشناختي و اجتماعي بدنبال دارد. پژوهشها حاکی از آن است که حتی  افرادی که  شاغل هستند ولی امنیت شغلی پایین تری دارند، استرس و افسردگی بیشتری تجربه می کنند؛ و این مشکلات روحی روانی به خانواده آن‌ها نیز منتقل می شود.

همچنین روابط سالم و مناسب اجتماعی و شبکه های حمایتی قوی باعث ارتقای سلامت انسان  در خانه، کار و جامعه می گردد، و در مقابل شکست اجتماعی، تبعاتی هم چون خودکشی، خشونت، اعتیاد و سوء مصرف الکل را به دنبال دارد. مسئوليت در برابر سلامت افراد جامعه یک مسئولیت همگانی است که علاوه بر مسؤوليت فرد در مراقبت از خود، جامعه، دولت ها و حتی جوامع بین المللی هم در آن نقش دارند و برای حصول عدالت در سلامت بایستی  راهكارهاي مشاركتي اتخاذ گردد

 

منابع:

    RG Wilkinson, M Marmot. Social Determinants of Health: The Solid Facts edited by Richard G. Wilkinson, Michael Marmot. 2nd edition. 2003
Prof M Marmot, Social determinants of health inequalities. The lancet, Volume 365, Issue 9464, 19–25 March 2005, Pages 1099-1104
JS House, KR Landis, D Umberson. Social relationships and health. Science  29 Jul 1988:Vol. 241, Issue 4865, pp. 540-545

 

 

 

 



 

ماهنامه الکترونیکی سیب /دی97

 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  4
کل بازديد:  34
بازدیدکنندگان برخط:  1