نشریه الکترونیک سیب/نشریه 69/مرداد97
فواید تغذیه انحصاری با شیر مادر/2

شير روزهاي اول يا آغوز حاوي عوامل ضد عفونت بسياري براي محافظت نوزاد در برابر بيماري هاست كه هنوز سيستم ايمني او تكامل نيافته است. پس از آغوز، شيرانتقالي از ۷ تا ۱۰ روز پس از تولد تا ۲ هفتگى و سپس شير  رسيده ترشح مي شود. شير رسيده پروتئين كمتر، اما ويتامين هاى محلول در آب، لاكتوز و چربى بيشترى وجود دارد. مكيدن هاي مكرر شيرخوار مقدار شيرمادر را افزايش مي دهد. بعلاوه در شروع هر وعده شيردهي چربي شيرمادر كمتر است. سپس ميزان آن تدريجاً بيشتر مي شود: شير پيشين شيري كه در ابتداي هر وعده شيردهي از پستان ها خارج مي شود، رقيق تر بوده و آب مورد نياز شيرخوار را تامين مي كند و حاوي مقادير فراوان پروتئين، لاكتوز و ساير مواد مغذي است. شير پسين كه در انتهاي هر وعده شيردهي از پستان ها خارج مي شود، سرشار از چربي بوده و انرژي مورد نياز شيرخوار را تأمين مي كن؛ به همين دليل تغذيه با شيرمادر را در هر وعده نبايد به سرعت خاتمه داد و شيرخوار را از پستان جدا كرد، بلكه بايد اجازه داد تغذيه با شيرمادر تا زماني كه كودك مي خواهد، ادامه يابد تا شير چرب انتهايي را دريافت كند.

تغذيه با شيرمادر به رشد و تكامل فك و صورت كمك كرده و از پوسيدگى دندان پيشگيرى مي كند. امكان تكلم بهتر، هوش بالاتر و كسب مهارت هاى تكاملى و تحصيلى بهتر را در آينده فراهم مي كند.

تغذيه با شيرمادر تأمين كننده گرما، صميميت، نزديكى و تماس مادر و كودك است كه نتيجه آن ارتقاء تكامل جسمى و عاطفى كودك است. بعلاوه شيرمادر هميشه و همه جا در دسترس است و نيازى به خريدن، آماده كردن، تجهيزات و ذخيره سازى ندارد. چنانچه شيرخوار با شيرمادر تغذيه نشود ابتلاء بيشتر او به بيمارى ها موجب صرف هزينه هاى درمان و مراقبت كودك، غيبت والدين از كار و به خطر افتادن سلامت وى در دهه هاى بعدى زندگى به ويژه در دوران ميانسالى و سالمندى مى گردد.

شيردهي براى مادران نيز مزاياي فراواني دارد: پيشگيري از كم خوني، سرطان پستان، شكستگى گردن استخوان ران در سنين كهولت و تاخير در شروع قاعدگي و بارداري مجدد پس از زايمان از مزاياي شيردهي براي مادران است و نيز وزن اضافي دوران بارداري را زودتر از دست مي دهند. تركيب شيرمادر همراه با رشد شير خوار، در طول هر وعده تغذيه شيرخوار، بين دفعات مختلف شيردهي و نيز در طول روز تغيير مي كند. تغذيه با شيرمادر بخش غير قابل تفکیک فرآيند باروري است كه در تأمین و ارتقای سلامت مادران نيز مؤثر است. شیرمادر حاوی مواد مغذی اساسی مورد نیاز شیرخوار و آنتی بادی های لازم برای مقابله با عفونت هاست. تغذيه با شيرمادر نيازهاي تغذيه اي شيرخواران را تأمين نموده و بهترين الگوي رشد و تكامل مطلوب كودكان را فراهم مي كند. شيرمادر يك مايع بي نظير و زنده حاوي عوامل ضد عفونت است كه شيرخوار را در مقابل بسياري از بيماري ها و عفونت ها (مثل اسهال و عفونت هاي گوارشي و تنفسي، عفونت گوش، آسم و اگزما و آلرژی و ...) محافظت مى كند تغذیه با شیرمادر یکی از استراتژی های مهم کاهش مرگ و میر کودکان و نیز یک استراتژی مهم در تأمین امنیت غذایی کودکان زیر دو سال در شرایط طبیعی و بحران ها قلمداد می شود.

تغذيه با شيرمادر در پيشگيري از بيماري هاي عفوني ادراري، گوارشي و تنفسي، مننژيت، سپتي سمي، آسم و آلرژي، بدخيمي ها، ديابت، ام اس، كوليت و كرون و پپت كي اولسر، سوءتغذيه و چاقي مؤثر است. شيرمادر با ميزان مطلوب تر كلسترول، پيشگيري از ديابت وابسته به انسولين و فشارخون كمتر و كاهش وزن اضافي با پيشگيري از بيماري هاي قلبي ارتباط دارد. تغذيه انحصاري با شيرمادر در ۳ ماه اول ۳۴ درصد خطر ابتلاء به ديابت وابسته به انسولين را در طول عمر فرد كاهش مي دهد. كودكاني كه به مدت ۶ ماه به طور انحصاري با شيرمادر تغذيه شده اند، ۴۳ درصد احتمال چاقي آنان كمتر شده و كودكاني كه بيش از یک سال با شيرمادر تغذيه شده اند تا ۷۲ درصد خطر چاقي آنان كاهش يافته است. اين اثرات در نوجواني و بزرگسالي نيز باقي مي ماند. به علاوه تغذيه با شيرمادر به افزايش ضريب هوشي كودكان كمك كرده و موجب تحکیم پيوند عاطفي مادر و كودك گرديده و در تكامل رواني اجتماعي كودك در آينده نقش دارد. با توجه به مزاياي بي شمار تغذيه با شيرمادر، سازمان جهاني بهداشت و يونيسف در چند دهه اخير نهضت جهاني ترويج تغذيه با شيرمادر را راه اندازي نمودند.


منابع:

۱- بركاتى سيد حامد، سعدونديان سوسن، علايى شهناز و همکاران .راهنماى مادران براى تغذيه با شيرمادر، پاسخ به سوالات رايج مادران. وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكی- يونيسف، ۱۳۹۰

۲- خباز خوب مهد، فتوحي اكبر، مجدي محمدرضا و همکاران . تغذيه انحصاري با شير مادر و برخي عوامل مؤثر بر آن در كودكان مراجعه كننده به مراكز بهداشتي شهر مشهد، ۱۳۸۶. مجله تخصصي اپيدميولوژي ايران، دوره ۳، شماره ۴ و ۳، سال ۸۶، صفحات ۵۳-۴۵.

۳- جعفري اصل معصومه، فداکار سوقه ریحانه، قوي آرزو و همکاران . عوامل مرتبط با تداوم تغذیه کودکان با شیر مادر. پرستاري و مامایی جامع نگر، سال ۲۴ ، شماره ۷۲ ، تابستان ۹۳. صفحات ۸-۱.

۴- مطلق محمد اسماعیل، برکاتی سید حامد ، سعدوندیان سوسن .سیمای برنامه کشوری ترویج تغذیه با شیر مادر در جمهوری اسلامی ایران گذشته، حال و آینده. تهران، فوژان گرافیک، سال ۱۳۹۱

۵- محمدي زیدي عیسی، پاکپور حاجی آقا امیر، محمدي زیدي بنفشه .اثربخشی مداخله آموزشی بر تغذیه انحصاری با شیر مادر در زنان نخست زا: کاربرد نظریه رفتار برنامه ریزی شده. مجله علوم پزشکی رازی، دوره ۲۱، شماره ۱۲۷، دی ۱۳۹۳. صفحات ۲۳-۱۲.

 

صفحه قبل 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  2
کل بازديد:  58
بازدیدکنندگان برخط:  1