نشریه الکترونیک سیب/نشریه 69/مرداد97
سزارین و شیردهی/2
 
 

 بیهوشی، بی‎حسی، تسکین درد در سزارین و اثرات آن بر شیردهی
بیشتر داروهایی که برای بیهوشی بکار می‎روند پس از زایمان در خون مادر و شیر او مشاهده می‎شود از طرف دیگر درد بعد از عمل باعث تجویز آن‎ها شده و برفرآیند شیردهی اثر می‎گذارد. درد با توانایی سازگاری خانمی که سزارین شده تداخل ایجاد می‎کند ترس و اضطراب این فرآیند منفی را تقویت می‎کند و باعث افت وضعیت روانی مادر، افزایش خطر افسردگی پس از زایمان شده که خطر مشکلات تغذیه با شیر مادر را افزایش می‎دهد. در انتخاب روش بیهوشی باید روشی انتخاب شود که با تجویز حداقل دارو و اختلالات پس از بیهوشی همراه باشد. بی‎حسی‎های ناحیه‎ای (اپیدورال، اسپینال/ اینترتکال) بر بیهوشی عمومی ترجیح داده می‎شود چون امکان شروع سریع ارتباط مادر و نوزاد و شیردهی را فراهم میکند. استفاده از بی‎حسی اپیدورال از برخی مشکلات مادر جلوگیری می‎کند اما در مورد اثرات آن بر نوزاد بحث است. استفاده از انواع بیهوشی سبب افزایش مداخلاتی مانند فورسپس و واکیوم می‎گردد. البته در مقایسه با بیهوشی عمومی معمولا خانم‎هایی که بی‎حسی اپيدورال گرفته‎اند زودتر شیردهی را شروع می کنند و ادامه می‎دهند. در صورتیکه بی‎حسی نخاعی انجام شود. مادر مجبور است برای جلوگیری از سردردهای شدید به پشت بخوابد می‎توان برای شیردهی به او کمک کرد و در ساعات بعدی مادر می‎تواند بچرخد و در صورتیکه شیرخوار گیج و خواب آلود نباشد بخوبی پستان مادر را می‎گیرد. تأکید بر این است که نوزاد شروع به مکیدن قوی و خوب کند تا سایر مراحل شیردهی هم به‏خوبی پیش برود. در صورتی‌که سزارین با بیهوشی صورت پذیرد. زمانی‌که شکم بسته می‎شود پرسنل می‏تواند نوزاد را روی سینه مادر قرار دهند و پستان مادر را در دهان نوزاد قرار دهند . پرسنل اتاق بهبودی نقش مهمی در کمک به مادر ایفا می‎کنند و بعد از عمل هر زمان که مادر هوشیار شود تغذیه با شیر مادر بایستی آغاز شود . گاهی داروهای بی‎حسی یا بیهوشی به دلایل پزشکی پس از انجام سزارین نیاز می‎ شود استفاده از داروهای بیهوشی یا بی‎حسی بستگی به عوامل متعددی مانند ثبات وضعیت شیرخوار، مرحله توليد شیر (اولیه ، تأخیری) و توانایی شیرخوار برای تحمل و دفع داروهای تجویزی دارد. معمولا این داروها بر شیرخواران بزرگتر اثرات کمی داشته یا اثری ندارد اما در شیرخواران نارس یا دچار مشکلاتی تنفسی مداخلاتي ایجاد می‎گردد . قبل از شروع مجدد شیردهی باید وضعیت عمومی شیرخوار و توانایی وی برای دفع داروها یا تحمل اثرات آن بررسی شود. وجود حالاتی مانند وقفه تنفسی، کاهش تن عضلانی و ضعف دلالت بر این دارد که شیرخوار باید 24-12 ساعت تحت نظر باشد و بطور موقت شیردهی را قطع کنند. در صورتی‌که برای بیهوشی از داروهایی با نیمه عمر طولانی استفاده می‎شود و دارو به مدت بیشتری در پلاسما یا شیر مادر باقی می‎ماند یک وعده شیر پمپ شده و دور ریخته می‎شود. در مادرانی که پس از زایمان به جراحی‎های دندانپزشکی نياز پیدا می‎کنند و یک دوز داروی مسکن برایشان تجویز می‎شود منع شیردهی ندارند. در صورتی‌که مادر جراحی‎های زیبایی مانند لیپوساکشن انجام می‎دهد و مقادیر بالای داروهايي ‎مانند Iidocaine دریافت می‎کند تا 12 ساعت باید شیر خود را پمپ کند و دور بریزد و پس از آن شیردهی را از سرگیرند. در بین مسکن‎هایی که پس از زایمان برای کنترل درد تجویز می‎شود بروفن و استامینوفن از نظر نداشتن اثرات سوء برشیر دهی از همه مناسب‎تر می‎باشند.

نکات کلیدی در شیردهی موفق در سزارین
کلید اصلی شیردهی موفق مادران پس از سزارین مداخلات به موقع و مناسب کارکنان بهداشتی-درمانی است وجود پرسنل مجرب و دوره دیده برای آموزش مشاوره و حمایت و کمک به مادران از زمان بارداری لازم است توصیه‌‎ها و آموزش‎ها باید به شکل منطقی و مداوم باشد. از زمان بارداری باید یک برنامه‎ریزی مناسب برای مادر صورت گیرد در سطح پیشگیری نوع اول :
1- تشویق کلیه مادرانی که منع پزشکی خاصی ندارد برای آگاهی از روش‎های زایمان طبیعی (زایمان فیزیولوژیک، زایمان در آب) و انتخاب این روش‎ها.
2- ایجاد آمادگی لازم برای مادرانی که به دلیلي زایمان سزارین را در پیش رو دارند برای مشکلات پس از سزارین و نحوه برخورد با این مشکلات برای داشتن شیردهی موفق .
3- بهتر است اعضای خانواده و ترجیحاً پدر نیز در مسائل مربوط به زایمان و کمک‎هایی که برای شیردهی می‎توانند داشته باشند آموزش ببینند و در واقع مشارکت خانواده و حمایت آن‌ها بسیار مؤثر است .
4- حتی اگر خانمی زایمان طبیعی را برگزیده بهتر است در مورد سزارین و مشکلات شیردهی پس از ان آموزش‎های لازم را دریافت کند تا در صورتیکه به‌علل غیر برنامه ریزی شده دچار مشکل شد آمادگی کافی داشته باشد.
5- کارکنان بهداشتی-درمانی باید از دخالت عقاید و تجربیات شخصی خود در برنامه آموزش مددجو خودداری کنند و این شامل همه مراحل از درمانگاه بهداشت تا بخش زایمان می‎گردد. در مراقبت از مادر افراد متعددی دخالت دارند و اگر هر کسی مطلبی را به مادر بگوید با توجه به تفاوت در عقاید و تجربیات این مسأله خود به مشکل عمده‎ای بدل خواهد گردید.

در سطح پیشگیری نوع دوم زمانی که مادر سزارین شده است اقدامات اساسی شامل :
1- در دسترس بودن کارکنان آموزش دیده برای حمایت و کمک و مشاوره به مادر در اتاق عمل ، اتاق بهبودی و بخش.
2- شروع سریع تغذیه با شیر مادر از اتاق بهبودی پس از هوشیاری مادر با کمک پرسنل .
3- ایجاد محیط مناسب در بخش جهت هم اتاقی سریع مادر و نوزاد پس از زایمان و تداوم شیردهی .
4- استفاده نکردن و تبلیغ نکردن هر گونه شیرخشک و وسایلی مانند بطری .
5- کمک به مادر برای این‌که در وضعیت راحتی قرار گیرد و شیردهی را شروع کند. قانون خاصی وجود ندارد مادر با کمک پرسنل می‎تواند به پشت خوابیده ، به پهلو نشسته به نوزاد شیر دهد .
6- مادرانی که سزارین می‎شوند اگر مشکل خاصی نداشته باشند باید هر چه زودتر از تخت خارج شوند و فعالیت فیزیکی مناسب داشته باشند. این مسأله ضمن کمک به جلوگیری از عفونت به ترمیم بهتر زخم جراحی کمک می کند و در نتیجه نیاز به مسکن کاهش و در کل بر روند شیردهی اثرات مثبتی خواهد داشت .
7- تغذیه مناسب و نوشیدن مایعات کافی ضمن پیشگیری از عوارضی مانند یبوست اثر خوبی بر شیردهی خواهد داشت .
8- مادران پس از سزارین نیاز به استراحت کافی دارند. متأسفانه در اغلب بخش‎های پس از زایمان برنامه‎ریزی مناسبی برای خواب کافی مادر صورت نمی‎گیرد.
9- با توجه به این‌که بهتر است دوره اقامت مادر در بیمارستان کوتاه باشد اعضای خانواده باید در مورد نیازهای مادر و شیرخوار آموزش ببینند و بتوانند برای خواب و استراحت کافی، تغذیه مناسب و انجام کارهای منزل به مادر کمک کنند. در هفته‎های اول پس از زایمان بهتر است مادر از کارهای روزمره معاف باشد تا روند شیردهی او به وضعیت با ثبات و مناسبی برسد .
10- باید به مادر اطمینان داد بهترین محرک تولید و افزایش شیر مکیدن نوزاد است و تولید شیر کافی چند روز تولید می‎کشد.
11- در صورت تجویز هر نوع دارو باید اثرات آن بر شیرخوار در نظر گرفته شود .
در صورتیکه مادر یا شیرخوار پس از سزارین دچار عوارض و مشکلاتی می‎شوند نیاز به مراقبت‎های پیشگیری سطح سوم می‎باشد که شامل موارد زیر می‎گردد:
1- اگر شیرخوار به هر دلیل نمی‎تواند پستان مادر را بگیرد باید حداقل هر سه ساعت شیرمادر پمپ شود و شب‌ها حداقل یکبار این‌کار صورت گیرد. شیر مادر را می‎توان از طریق لوله معدی به نوزاد داد.
2- در صورتی‌که مادر در واحد مراقبت‎های ویژه بستری می‎شود پمپ کردن شیر توسط پرستار مجرب با مشاوره شیردهی انجام می‎شود و می‌توان شیر مادر را با قاشق یا سرنگ به نوزاد داد.
3- در صورت تجویز داروی خاص یا موقعیت خاص، پزشک پس از بررسی‎های دقیق در مورد منع موقت یا دائم شیردهی تصميم گیری خواهد کرد .

منابع: سیمای برنامه کشوری ترویج تغذیه با شیر مادر در جمهوری اسلامی گذشته،حال، آینده، اداره سلامت کودکان و ترویج تغذیه با شیر مادر 1391
ترویج تغذیه با شیر مادر، از مجموعه کتابهای داوطلبان سلامت، وزارت بهداشت و درمان دفتر سلامت جمعیت،خانواده و مدارس 1394


صفحه قبل 

 

 

 

ماهنامه الکترونیکی سیب /مرداد 97

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  2
کل بازديد:  84
بازدیدکنندگان برخط:  1