نشریه الکترونیک سیب/نشریه 68/تیر 97
تاریخچه طب سنتی ایرانی/1
 

سنت و دانش پزشکی ایرانی از دیرباز دارای شهرتی جهانی بوده است، شهرتی که به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد. طب در ایران به 4هزار سال قبل از میلاد حضرت مسیح (ع) باز می گردد تا قرن هفتم پیش از میلاد ایرانیان بنیان‌گذار فرهنگ طبابتی غنی بودند و در راستای تجارت و بازرگانی با تمدن‌های باستانی همچون بابل، آشور، مصر و هند به تدریج این فرهنگ نه‌تنها غنی‌تر شد که به کشورهای دیگر نیز راه یافت. اصول و ریشه های اولیه طب در کتاب اوستای زند آمده است و طب نزد ایرانیان همچنین مخلوط بود با اوراد و ادعیه و ایرانیان معتقد بودند اهرمن (شیطان) تمام امراض را بر بشر مسلط کرده است. بنابراین ایزدان (خدای حقیقی) با شیطان به مبارزه برخواسته و تمام دواهای مورد احتیاج بشر را به آنان آموخته تا حفظ صحت خود را بنمایند.

پزشکان ایرانی آن دوران با استفاده از انواع گونه‌های گیاهان دارویی موجود در مناطق مختلف ایران و کشورهای همسایه، توانایی درمان هزاران نوع بیماری را داشتند. اهمیت طب در آن دوران به اندازه‌ای بود که مؤسسات و مراکز پزشکی فراوانی در شهرهای گوناگون ایران احداث شده بود. یک دانشجوی پزشکی برای طبیب شدن، موظف بود به مدت چندین سال دوره‌های تئوری و عملی را سپری کند و پس از موفقیت در امتحاناتی گوناگون موفق به دریافت مجوز طبابت می‌شد.

طب در ایران آمیخته شده از فرهنگ طب ایران باستان و طب یونانی و طب اسلامی؛ دانشمندان زیادی پس از اسلام به طب اعتبار و عظمت بیشتر بخشیدند. زکریای رازی از افتخارات ایرانیان بوده و دانشمندان نامی ایرانی در حیطه علم طب بسیار بوده و علم طب از تلاش های آنان پیشرفت بسیاری بدست آورده است.دانشمندانی چون ابن مندویه اصفهانی صاحب کافی و علی بن عباس اهوازی صاحب کامل الصناعه و شیخ الرئیس ابوعلی سینا صاحب قانون و رساله نبض و سید اسماعیل جرجانی صاحب ذخیره خوارزمشاهی و ابن رشد قرطبی صاحب کلیات و ابن زهرا اندلسی صاحب التیسیر فی المدارات در آسمان پر ستاره دانشمندان ایرانی درخشیدند
عده ای از دانشمندان ایرانی نیز تألیفات خود را اختصاص به زبان فارسی دادند. مهمترین و قدیمی ترین اثر طبی فارسی را باید همان کتاب (الابنیه عن حقائق الادویه)  تألیف ابومنصور هروی دانست و در این خصوص هم کتاب تحفه حکیم مؤمن تألیف محمد مؤمن بن میرزا محمد تنکابنی اثری بس نفیس بشمار می آید و از جمله آثار پر ارزش طبی کتاب اقرابادین تألیف عقیلی خراسانی است که در آن به تمامی گیاهان دارویی و روش های درمانی اشاره شده است
بسیاری از تاریخ دانان معتقدند طب ایرانی تاریخ قدیم تر از طب یونان داشته و یونانیان از طب ایران قبل از اسلام و طب هندی بهره ها گرفته اند. پس از ظهور اسلام طب یونانی با پیشرفت هایی که بدست آورده بود با طب باقیمانده از دوران ساسانی در هم آمیخت و با توصیه هایی که پیشوایان اسلام بر همه علوم از جمله طب داشتند به پیشرفت هایی اعجاب انگیز نائل آمد. امروز طب ایرانی در بستر نبوغ دانشمندان به جایگاه والایی دست پیدا کرده که نوید یک انقلاب در طب جهانی را می دهد.

طبّ در تمام ادوار تاریخ زندگی بشر، با او همراه بوده است. همچنان که درد و رنج جزیی از زندگی بشر است، پس او همواره به دنبال راه علاج گشته و می گردد. در ایران، یونان، روم، آشور، کلده، مصر و تمامی جهان متمدّن قدیم، مردم از طبّ اطّلاعاتی داشتند و کسانی که طبابت می کردند، گاهی به صورت موبدان خدمت می کردند و این بقراط حکیم بود که توانست طبّ را از این شکل خرافاتی و معبدی بیرون آورد. او ثابت کرد که مرگ و زندگی طبق قوانین منظّم جهان رخ می دهد. او مسائل اجتماعی و وجدانی خاصّی نیز برای طبیب معین نموده است که گواه آن «سوگندنامه بقراط» است.

آغاز تاریخچه پزشکی در ایران از دوره ای است که آریایی‌ها در زادگاه اولیه خود به نام آریاویژ در حوالی خوارزم و پامیر جایی که ده ماه از سال سرد و تنها دو ماه گرم بوده است زندگی می کردند و این شاید هفت هزار سال قبل از میلاد مسیح باشد .


 صفحه بعد 

ماهنامه الکترونیکی سیب /تیر 97

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  91
بازدیدکنندگان برخط:  1