نشریه الکترونیک سیب/ نشریه67/خرداد 97
روش سیمونتن جهت بهزیستی بیماران سرطانی و خانواده هایشان
 

       هفته اول اردیبهشت ماه به عنوان هفته سلامت نامگذاری شده است. همچنین روز پنجم اردیبهشت ماه روز ترویج سبک زندگی سلامت محور و روز 18 اردیبهشت ماه به عنوان روز بیماری های خاص و صعب العلاج مطرح گردیده است. یکی از بیماری های خاص و شناخته شده عصر حاضر " سرطان " است و بسیاری از افراد حداقل یک بیمار مبتلا به سرطان را در بین بستگان نزدیک و دور یا دوستان و همکاران خود می شناسند و از سویی علیرغم درمان پذیر بودن این بیماری به خصوص در مراحل اولیه تشخیص، هنوز شنیدن نام سرطان برای بیشتر مردم ترسناک است لازم و ضروری است تا از دیدگاه  مشاوره ای به این بیماری پرداخته شود.

         از نظر کوبلر راس[1](1997) افرادی که به بیماری های سخت دچار  می شوند پنج مرحله زیر را به ترتیب سپری   می سازند : 1). انکار: عدم پذیرش تشخیص پزشک و مراجعه از پزشکی به پزشک دیگر برای اطمینان از صحت تشخیص بیماری ؛ 2). خشم : زمانی که صحت تشخیص تایید می شود بیمار به شدت خشمگین و عصبانی می گردد و به دیگران که دچار این بیماری نیستند رشک می ورزد ؛ 3). چانه زدن : بیمار گرچه احساس می کند که فرصت زیادی ندارد ولی تلاش می کند مدت بیشتری زنده بماند ؛ 4). افسردگی : بیمار دچار یاس و ناامیدی می شود ؛ و 5). پذیرش : بیمار وضعیت خودش را می پذیرد و به انتظار شرایط بدی می ماند که به هیچوجه حالت مطلوبی نیست. همراهان بیمار نیز چنین مراحلی را تجربه می کنند. البته نحوه بروز مراحل در همه افراد یکسان نیست. درمانگران عقلانی – عاطفی – رفتاری مثل الیس معتقدند که وقتی حادثه ای روی می دهد افراد به شیوه های متفاوتی فکر می کنند و در نتیجه احساسات متفاوتی را تجربه می کنند و براساس آن رفتار های متفاوتی را بروز می دهند   ( شفیع آبادی و ناصری، 1392). بنابراین، تعمیم مراحلی که کوبلر راس مطرح ساخته است به تمام بیماران مورد تردید است. در عین حال ، بیمار و خانواده پس از دریافت خبر بیماری سرطان درجاتی از خشم ، افسردگی ، و ناامیدی را تجربه می کنند . اکنون این سوال مطرح می شود که "چگونه می توان به بیمار و خانواده او در این مرحله کمک کرد " ؟

        آشنایی بیماران و همراهان آنان با شیوه های مناسب برخورد با مراحل مختلف بیماری و درمان سرطان می تواند مواجهه با بیماری را آسان تر کند. در همین راستا کتابی تحت عنوان " کاربرد پذیری فنون مشاوره و روش سیمونتن جهت بهزیستی بیماران سرطانی و خانواده هایشان " توسط مولفان در هفت فصل تالیف گردیده است. فصول کتاب عبارتند از : آشنایی با سرطان، برقراری ارتباط با بیمار، شیوه های کاهش اضطراب بیمار و اعضای خانواده، شیوه های کنترل خشم و عصبانیت بیمار، شیوه های افزایش امید در بیمار، شیوه های از بین بردن اختلاف ارتباطی زوجین و شیوه های معنادهی به زندگی بیمار سرطانی ، این کتاب هم برای پرستاران و مشاوران ، هم برای همراهان بیمار و هم برای خود بیمار می تواند کاربرد داشته باشد و فنون مشاوره ای را که به کمک آن ها می آید معرفی می کند ( شفیع آبادی و فکری ، 1396).

روش تصورات ذهنی هدایت شده روشی است که کارل  سیمونتن[2] و استفانی سیمونتن[3] ابداع کرده اند . آنان با تلفیق درمان های مرسوم پزشکی با درمان های روان شناسی ، مناسب ترین روش را برای بهبودی بیماران به وجود آورده اند و به عنوان پیشتازان درمان سرطان از نظر روان شناسی شناخته شده اند. روش سیمونتن در پژوهش های خارجی مورد استفاده قرار گرفته است. برای مثال برخی از پژوهش های انجام شده عبارت بودند از : هوساكا[4] و همكاران (2000) پژوهشي را به منظور بررسي تأثير مداخلات مبتني‌بر آموزش آرام‌سازي و تصورات ذهني هدايت شده روي زنان مبتلابه سرطان سينه انجام دادند . نتایج نشان داد که اين مداخلات موجب بهبود حالات روانی بيماران شده است. مك گاروي[5] و همكاران (2001)‌ با انجام تحقيقي روي زنان مبتلابه سرطان متوجه شدند كه روش تصورات ذهني هدايت شده براي حساسيت‌زدايي زنان مبتلابه سرطان نسبت به از دست دادن مو مفيد است و كيفيت زندگي آنان را بالا مي‌برد.برنز [6] (2002) در پژوهشي به منظور بررسي كارايي روش تصورات ذهني هدايت شده، 8 داوطلب مبتلابه سرطان را انتخاب كرد و براي هر کدام 10 جلسه مداخله انفرادی تشكيل داد. نتايج معلوم ساخت كه روش موردنظر در بهبود روحيه و افزايش كيفيت زندگي بيماران موثر بود .گروز ليير[7] (2002) مطالعه‌اي را روي گروهي از دانشجويان رشته پزشكي انجام داد. در این پژوهش استفاده از روش تصورات ذهني هدايت شده به همراه هيپنوتيزم،‌ تأثير درمان را افزايش داد و موجب بهبود روحیه و عملکرد بیماران گردید .والكر[8] (2003) بر پايه شواهد موجود معتقد است كه روش هاي آرام‌سازي، تصورات ذهني هدايت شده و هيپنوتيزم مي‌توانند در كمك به بيماران براي كنار آمدن با تشخيص و درمان مفيد باشند و نقش چشمگيري در افزايش طول عمر بيماران داشته باشند . راف[9] و همكاران (2005)‌ در تحقيقي به اين نتيجه رسيدند كه روش تصورات ذهني هدايت شده مي‌تواند از نظر رواني، بيماران سرطاني را مورد حمايت قرار دهد و راحتي آنان را افزایش بخشد . لئون پیزارو، گیچ، بارته، روویروسا، فاروس، کاساس، ورگر، بیته، کراون بارتل ، سی یرا  و آرکازا [10] ( 2007) در مطالعه ای روی زنان مبتلا به سرطان سینه بارسلونا از روش تصورات ذهنی هدایت شده استفاده کردند . نتایج نشان داد که این روش به کاهش اضطراب و افسردگی بیماران منجر گردید .کلی کینگ[11] (2010) در پژوهشی به بررسی 5 مطالعه انجام شده از سال های 2001 تا 2008 در زمینه اثر بخشی روش تصورات ذهنی هدایت شده بر احساس درد بیماران سرطانی پرداخت . معلوم شد که در سه تحقیق شدت احساس درد و ناراحتی ناشی از آن کاهش یافته است .سرا ، پریس ، کارپر ، هومل ، فلیشمن ، هریسون  و چادا[12] (2012) به بررسی اثر بخشی روش تصورات ذهنی هدایت شده بر عوامل متعدد عینی – ذهنی زنان مبتلا به سرطان سینه که درمان رادیوتراپی دریافت می کردند پرداختند . نتایج نشان داد روش تصویر سازی ذهنی موجب کاهش سرعت تنفس، فشار خون ، ضربان قلب و علایم عصب سمپاتیک می شود و بر عوامل ذهنی نیز تاثیر مثبت دارد. در پایان 86% شرکت کنندگان با مفید دانستن این درمان با نظر قاطع انجام آن را  به سایرین توصیه کردند.

 این روش در سال 1385 برای اولین بار در ایران توسط مولفان با گروهی از بیماران مبتلا به سرطان در بیمارستان امام خمینی (ره) با همکاری دکتر ایرج حریرچی متخصص جراحی سرطان دانشگاه علوم پزشکی تهران موردآزمایش قرار گرفت . نتایج به شرح ذیل بود : فکری ، شفیع آبادی ، ثنایی ، و حریرچی ( 1386) در پژوهشی به بررسی اثر بخشی روش تصورات ذهنی هدایت شده سیمونتن بر اضطراب و امید به زندگی زنان مبتلا به سرطان سینه بخش رادیوتراپی انیستیتو کانسر بیمارستان امام خمینی (ره) پرداختند . نتایج نشان داد که روش تصورات ذهنی هدایت شده بر اضطراب موقعیتی، اضطراب کل، و امید به زندگی زنان مبتلا به سرطان سینه موثر است . بیمارانی که 15 جلسه از روش تصویر سازی ذهنی استفاده کرده بودند امید بیشتری به زندگی در مقایسه با بیمارانی داشتند که 7 جلسه آموزشی را گذرانده بودند. از نظر کاهش سطح اضطراب تفاوتی بین اثربخشی دو گروه آزمایش 7 و 15 جلسه ای وجود نداشت .در تکمیل مطالعه فوق فکری ، شفیع آبادی ، و حریر چی ( 1387، 1389- الف ، و 1389- ب) و فکری و شفیع آبادی (1388) به بررسی نقش ویژگی های جمعیت شناختی بر تاثیر گذاری روش سیمونتن پرداختند. نتایج نشان داد که شدت بیماری و سطح تحصیلات در میزان اثر بخشی روش سیمونتن براضطراب و امید به زندگی بیماران سرطانی نقشی ندارند. همچنین معلوم شد که این روش برای افراد جوان و میانسال بیشتر از افراد مسن موثر بوده است . بنابراین توصیه می شود این روش برای بیماران سالمند بصورت ساده تر ولی با تعداد جلسات بیشتری برگزار گردد . همچنین نظرسنجی فکری و شفیع آبادی(1385) از بیماران نشان داد که روش سیمونتن از مزایایی مثل سادگی ، اجرای کوتاه مدت ، و عدم نیاز به تجهیزات ویژه برخوردار است . در عین حال، چون تجسم تصاویر ذهنی برای برخی بیماران دشوار است پیشنهاد  می شود که در بیمارستان ها محیطی آرام برای اجرای این روش در نظر گرفته شود تا بیماران قبل از برگزاری جلسات ضمن آشنایی مختصر با آناتومی بدن راحت تر بتوانند صحنه های ارائه شده توسط درمانگر را تجسم کنند.

در این کتاب مطالبی درباره آشنایی با روش های درمانی جدید سرطان، راهکارهای پیشگیری، روش های برقراری ارتباط با کودکان و بزرگسالان مبتلا به بیماری، شیوه های ساده کاهش اضطراب بیماران، روش های امید دهی به خود از دید برخی از مبتلایان به سرطان، آشنایی با خطاهای شناختی در هنگام ابتلاء به سرطان، نتایج تحقیقات انجام شده درباره تاثیر خنده درمانی، معنادرمانی و امید درمانی در کاهش مشکلات بیماران مبتلا به سرطان و روش های ساده حمایت همسران از یکدیگر در هنگام مواجهه با بیماری سرطان در کنار روش سیمونتن معرفی شده است. امیدواریم که این کتاب بتواند بیماران و همراهان آنان را یاری بدهد تا راحت تر و آسان تر روزهای درمان را پشت سر بگذارند و مورد استفاده کلیه متخصصان سرطان شناس، مشاوران حوزه سلامت ، و بیماران مبتلا و خانواده هایشان قرار گیرد . آدمی به امید زنده است و افزایش امید به زندگی بخصوص درشرایط مواجهه با  بیماری های سخت می تواند اثرات مثبت قابل ملاحظه ای بر جسم بگذارد و امید همراهان و بیمار را برای کنار آمدن با درد و رنج  و مبارزه با بیماری  افزایش دهد. همانطور که نیچه[13] می گوید : " کسی که چرایی زندگی را یافته با هر چگونه ای خواهد ساخت " .

منابع

شفیع آبادی ، ع ؛ فکری ، ک ، کاربرد پذیری فنون مشاوره و روش سیمونتن جهت بهزیستی بیماران سرطانی و خانواده هایشان، چاپ دوم با تجدید نظر و اضافات، تهران : فکر نو ؛ 1396.

شفیع آبادی ، ع  ؛ و ناصری، غ . نظریه های مشاوره و روان درمانی. چاپ بیست و یکم ، تهران : مرکز نشر دانشگاهی ؛ 1392.

فکری، ک  ؛ شفیع آبادی، ع . نقد و بررسی روش تصورات ذهنی هدایت شده سیمونتن ، فصلنامه علمی پژوهشی روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی،  1385؛ 5، 74  -59.

فکری، ک  ؛ شفیع آبادی، ع  ؛ ثنایی ، ب  ؛ و حریرچی ، الف .بررسی نقش سن در اثر بخشی روش تصورات ذهنی هدایت شده سیمونتن روی میزان اضطراب  و امید به زندگی زنان مبتلا به سرطان سینه ، چکیده مقالات. اولین کنگره بین المللی سرطان های زنان ،  1387؛ دانشگاه علوم پزشکی مشهد .

فکری، ک  ؛ شفیع آبادی، ع  ؛ ثنایی ، ب  ؛ و حریرچی ، الف .اثر بخشی مراقبت حمایتی به شیوه مشاوره شناختی – رفتاری بر افزایش امید به زندگی بیماران مبتلا به سرطان با سطوح مختلف تحصیلی ، سومین کنگره بین المللی مراقبت های حمایتی و تسکینی در سرطان ،(1389- الف ) ؛ دانشگاه شهید بهشتی.

فکری، ک  ؛ شفیع آبادی، ع  ؛ ثنایی ، ب  ؛ و حریرچی ، الف .مقایسه اثربخشی مشاوره به شیوه شناختی – رفتاری سیمونتن   ( ریلکسیشن به علاوه تلقینات آگاهانه مستقیم درباره مبارزه با بیماری ) بر کاهش اضطراب بیماران سرطانی با سطح تحصیلات بالا و پایین ، دهمین سمینار انجمن مشاوره ایران ،(1389-ب) ؛ دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.

فکری ، ک  و شفیع آبادی ، ع  .بررسی نقش شدت بیماری دراثر بخشی روش تصورات ذهنی هدایت شده سیمونتن روی میزان اضطراب و امید به زندگی زنان مبتلا به سرطان سینه  ، اولین همایش ملی یافته های نوین در روان شناسی، 1388 ؛ انشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز .

فکری، ک  ؛ شفیع آبادی، ع  ؛ ثنایی ، ب  ؛ و حریرچی ، الف. اثر بخشی روش تصورات ذهنی هدایت شده فردی بر میزان اضطراب و امید به زندگی زنان مبتلا به سرطان سینه ، فصلنامه  علمی – پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، 1386، 9، 31، 16-1.

Gruzelier, J.H . "A Review of the Iempact of Hypnosis, Relaxation, Guided 1magery and Individual Differences on Aspect of Immunity and Health", Journal of Stress, 2002؛ Vol. 5, Issue. 2, pp. 147-163.

Hosaka, T & et al. "Persistent Effects of a structured psychiatric Intervention on Breast cancer patients' Emotions", Journal of Psychiatry & Clinical Neurosciences,2000؛ Vol. 54, Issue. 5, pp. 559-563.

Kelly King, RN.MN .“A Review of the Effects of Guided Imagery on Cancer Patients with Pain”, Journal of Evidence based complementary & Alternative Medicine, . 2010؛  15(2), 98-107.

Kubler-Ross, E . Death and Dying , , First Touchstone Edition. United states of America : Simon & Schuster؛1997.

Leon-Pizarro, C., Gich, I .,Barthe, E., Rovirosa, A., Farrus,B., Casas, F., Verger,E., Biete,A., Craven-Bartle,J., Sierra,J & Arcusa,A .“A randomized trial of the effect of training in relaxation and guided imagery techniques in improving psychological and quality-of-life indices for gynecologic and breast brachytherapy patients ,Psycho-Oncology, .2007؛  16( 11) ,  971–979.

Mcgarvey, E L & et al. "Psychological Seguelae and Alopecia Among Women with cancer", Journal Cancer pratice, 2001؛  Vol. 9, Issue. 6, pp. 283-289.

Serra D, Parris CR, Carper E, Homel P, Fleishman SB, Harrison LB, Chadha M. “ Outcomes of guided imagery in patients receiving radiation therapy for breast cancer “, Clin J Oncol Nurs. 2012؛16(6):617-623.

Walker, L. G ."Hypnotherapeutic Insights and interventions: A cancer odyssey", Journal of contemporary Hypnosis. 2004؛ Vol. 21, Issue. 1, pp. 35-45.



 Kubler Ross 1

Carl Simonton 2

 Stephanie Simonton-3

6  Hosaka

7 Mcgarvey

8 Burns

9 Gruzelier

10 Walker

11 Roff

12 leon-Pizarro,Gich,Barthe,Farrus,Casas,Verger,Biete,Craven-Bartle,Sierra, & Arcusa

13 Kelly King

15 Nietzsche



ماهنامه الکترونیکی سیب /خرداد  97

 
 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  323
بازدیدکنندگان برخط:  1