نشریه الکترونیکی سیب/ شماره 61/ آذر 96
دردهای ستون فقرات (انواع ، درمان و ...)
 


رویا بلاغی 

ستون فقرات ما نه تنها باید وزن بخش بالا یی بدن را تحمل کند، بلکه اغلب همچنین ناچار است دوام مقدار زیادی از فشارهای روحی را بیاورد. برای ۹۰ درصد از دردهای ستون فقرات و کمر، هیچ علت جسمی مشخص وجود ندارد. افکار و روحیه انسان ها در این رابطه نقش بسیار مهمی را ایفا می کنند. در ستون فقرات ما، با قوسی زیبا و انعطاف پذیر، مهره ها، مرتب و منظم، در یک خط دنبال یکدیگر جای گرفته اند. این ستون مهره ها در عکس های رادیو گرافی یک پدیده دیدنی است، اما از زمانی که انسان ها روی دو پا راه می روند، ستون فقرات تا حد زیادی تحت فشار قرار دارد، چراکه این ارگان باید تمامی وزن قسمت بالا یی بدن را متحمل شود، در حالی که ساختمان آن بسیار حساس است تا زمانی که اجداد ما در علفزارها به شکار و جمع آوری غذا مشغول بودند، ستون مهره ها تاب تحمل همه چیز را می آورد، چراکه ماهیچه های ورزیده همانند یک کرست آن را در فرم خود مستحکم می ساختند. در این زمان ما بیشترین ساعات روز را در حالت نشسته به سر می بریم و اینجاست که ستون مهره ها، دیگر تاب تحمل این فشارها را نمی آورد.

دردهای ستون فقرات یکی از شایع  ترین و پر هزینه ترین  مشکلات بهداشتی در تمام دنیا در کشورهای پیشرفته و در حال پیشرفت می باشد و مشخص گردیده 60 تا 80 درصد مردم در طی عمر خود آن را با درجاتی متفاوت تجربه می کنند و نیز بیشتر از یک چهارم جمعیت کاری دنیا حداقل یکبار در طول سال دچار این دردها شده اند. این مشکل به عنوان شایع ترین علت ناتوانی جسمانی، دومین دلیل مراجعه بیماران به پزشک پس از سرما خوردگی، سومین دلیل انجام عمل جراحی و چهارمین دلیل بستری افراد در بیمارستان است.

درد ستون فقرات یا درد پشت یکی از شایع‌ترین شکایات از سوی بیماران مراجعه‌ کننده به مراکز درمانی است بین مهره‌های ستون فقرات که به وسیله مفصل‌های کوچکی به هم متصل می‌شوند، دیسک‌ها قرار دارند که از وارد آمدن فشار بیش از حد به مهره‌ها و آسیب جلوگیری می‌کنند، ولی ضربات و فشار‌های بیش از حد به دیسک باعث خروج ماده ژلاتینی میانی آن می‌شود که می‌تواند باعث آسیب عصبی و ایجاد درد ستون فقرات شود.

همه اجزای ستون فقرات از جمله اعصاب، مفاصل، عضلات، تاندون‌ها و لیگمان‌ها (کشیدگی رباط‌ها) می‌توانند باعث درد ستون فقرات شوند، درد ستون فقرات را به 4 قسمت درد گردن، درد تنه، درد قسمت تحتانی یا کمر و درد ناحیه دنبالچه تقسیم می‌کنند .

ممکن است بیماران مبتلا به درد ستون فقرات  از یک درد مبهم یا شدید در ناحیه پشت بدن شکایت کنند که این درد می‌تواند به اندام‌های تحتانی یا فوقانی انتشار پیدا کند. از علاdم همراه دیگر آن می‌توان از بروز ضعف عضلانی و اختلال حس به صورت گز‌گز یا بی‌حسی نام برد.

انواع آن

درد ستون فقرات را می‌توان براساس علت ایجادی آن به 2 دسته تقسیم کرد: درد مکانیکی یا غیراختصاصی که (98 درصد دردها را تشکیل می‌دهد) و بیشترناشی از اسپاسم عضلات یا کشیدگی تاندون‌ها و رباط‌هاست .

از جمله علل درد ستون فقرات در این گروه آرتروز مفاصل بین مهره‌ای، دیسک دچار فتق شده، تنگی کانال نخاعی و اختلالات آناتومیک ستون مهره است که با فعالیت بیمار، درد تشدید می‌شود.

پزشکان متخصص معتقدند  آرتروز در مهره‌های گردنی و کمری نسبت به مهره‌های تنه که تحرک کمتری دارد، شایع‌تر است و درد کمری که به زیر زانو و کف پا انتشار پیدا می‌کند و اصطلاحا سیاتیک نامیده می‌شود. اساساً ناشی از تحت فشار قرار گرفتن رشته‌های عصبی در اثر آرتروز یا بیماری دیسک بروز می‌کند.

دردهای ثانویه که 2 درصد درد ستون فقرات را تشکیل می‌دهد ممکن است ناشی از بدخیمی، عفونت‌های مهره و دیسک (عفونت‌های میکروبی، تب مالت، سل) آبسه و بیماری‌های روماتیسمی باشد که معمولا با فعالیت، درد بیمار مبتلا به درد ستون فقرات تخفیف پیدا می‌کند.

اختلالات روانی و استرس‌ها از عوامل ایجاد کننده و تشدید‌ کننده درد ستون فقرات هستند. ازعلایم هشداردهنده درد ستون فقرات، می‌توان به ضعف عضلانی پیش‌رونده در اندام تحتانی و فوقانی، بروز اختلال کنترل ادراری یا مدفوعی، وجود درد شدید که خواب بیمار را مختل کرده باشد، وجود تب و لرز و کاهش وزن، بروز درد ستون فقرات پس از یک حادثه یا ضربه، بیماران مبتلا به پوکی استخوان و سنین بالای 50 سال اشاره کرد.

درمان

با توجه به این که درد ستون فقرات اساساً ناشی از اسپاسم عضله یا کشیدگی رباط‌هاست، معمولاً درد ستون فقرات حداکثر تا 6 هفته طول می‌کشد که در بیشتر موارد با استفاده از مسکن‌هایی ساده همچون استامینوفن و ‌ایبوپروفن تسکین پیدا می‌کند.

استفاده از گرما به صورت دوش آب گرم به مدت 10 تا 15 دقیقه یا حوله مرطوب (نه چندان داغ) در تسکین درد ستون فقرات مؤثر است، همچنین در برخی از بیماران قرار دادن تکه‌های یخ یا یک حوله یخ‌زده که به دور آن حوله خشکی پیچیده شده است، می‌تواند از شدت درد ستون فقرات بکاهد ولی نباید این موضوع را فراموش کرد که در صورت وجود درد شدید گردن یا بی‌حسی‌ای که به شانه‌ها انتشار پیدا می‌کند، باید ترجیحاً به پزشک مراجعه و انجام ورزش‌های کششی را فراموش کرد.

کاهش استرس‌های روانی تا حد بسیار زیادی در کاهش درد ستون فقرات، عود و حتی پیشگیری مؤثر است و از جمله روش‌های پیشنهادی به منظور کاهش درد ستون فقرات، انجام یک دم عمیق و نگه داشتن نفس به مدت چند ثانیه و بازدم به صورت کامل است، ولی در مورد کمر درد، استراحت در منزل به مدت یک تا 2 روز می‌تواند بیمار را مجدداً به فعالیت روزانه خود بازگرداند .

نباید فراموش شود که فعالیت سنگین، برداشتن اجسام سنگین، خم شدن و پیچش کمر به صورت مکرر می‌تواند درد ستون فقرات را بازگرداند. بنابراین حرکات نرمشی و ورزش‌های تقویت‌کننده عضلات کمر و شکم و آیروبیک پس از تسکین موقت درد ستون فقرات باید انجام شود.

پیشگیری‌

پرهیز از نشستن در یک وضعیت طولانی، استراحت‌های 5 دقیقه‌ای در حین کار و هم سطح بودن مانیتور کامپیوتر با چشم‌ها را از عوامل پیشگیری از درد ستون فقرات است. حمل کوله‌پشتی و کیف‌های سنگین روی شانه‌ای می‌تواند تا حد زیادی باعث درد شود، بنابراین بهتر است از کیف‌های چرخ‌دار یا کیف‌های دستی استفاده شود و هنگام نشستن یا راه رفتن، اصول سر بالا، شانه‌ها پایین و پشت صاف را فراموش نکرد .

همچنین برای پیشگیری از درد ستون فقرات هنگام خوابیدن به پشت باید از بالش کوتاه استفاده کرد و زیر زانوها یک بالش کوتاه قرار داد و در صورت خوابیدن به پهلو ارتفاع بالش در حدی باشد که گردن در وضعیت صاف قرار گیرد و تا حد امکان از خوابیدن روی شکم پرهیزکرد.

منابع:

فراز، راضیه ...]و دیگران[؛شیوع دردهای ستون فقرات (فوقانی و تحتانی) و عوامل مرتبط با ان در پرستاران شاغل در بیمارستان های آجا واقع در شهر تهران؛مجله علوم مراقبتی نظامی،دوره اول،شماره 1، پاییز 1393، 36-42.

Keriri H.  Prevalence  and  risk  factors  of  low  back  pain  among  nurses  in  operating  rooms,  Taif,  Saudi  Arabia.  American Journal of Research Communication 2013; 2 (6): 45-70.

Ghasemi GH, Rahimi N, Eshaghian M, Aghayari A. The Prevalence of  low  back  pain  and  its  relation  to  occupational  factors  and  demographic  characteristics  of  nurses  working  in  hospitals  of  social security. .Journal of Research in Nursing and Midwifery 2011; 11 (2):69-76.

وب سایت دکتر علیرضا وریانی:افزوده شده توسط دکتر علیرضا وریانی متخصص ارتوپدی ، در 25 آگوست 2014 (بازیابی در 2آبان 1396).

http://www.variani.ir/%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%81%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%AA/

وب سایت دکتر دقاق زاده(بازیابی در 2 آبان1396).

http://drdaghaghzadeh.blogfa.com/tag/%D8%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%81%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%AA




 ماهنامه الکترونیکی سیب /آذر 96

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  348
بازدیدکنندگان برخط:  1