نشریه الکترونیکی سیب/ شماره 61/ آذر 96
کمردرد
 


حمیده سخنور  

مشکل و شکایت شایعی است که بسیاری از افراد در طول زندگی با آن روبرو می‌شوند. آمار نشان می‌دهد که ۸۰٪ از افراد در دوران زندگی خود حداقل یک مرتبه به علت کمردرد به پزشک مراجعه کرده‌اند. اگرچه علت کمردرد در بسیاری از بیماران ازطریق شکایت بیمار، آزمونهای بالینی و آزمایشگاهی و همچنین بخش تصویر برداری پزشکی قابل شناسایی است، ولی به دلیل شایع بودن دردهای ناحیه کمر و عوامل مختلفی که در ایجاد آن نقش دارند، تشخیص علت اصلی به وجود آورنده کمردرد مشکل است.

کمر

ناحیه‌ای از تنه که از بالا محدود به یک سطح افقی است که از کنار تحتانی دوازدهمین زوج دنده‌های قفسهٔ سینه می‌گذرد و از پایین محدود به سطحی افقی می‌شود که از تاج خاصره مرور می‌کند. ناحیهٔ کمری که معمولاً به نام کمر خوانده می‌شود، در قسمت جلو محدود به سطح داخلی تنه‌های مهرهٔ کمری است که در پشت امعا و احشا در ناحیهٔ شکم قرار دارند و از قسمت خارج یا خلف، عضلهٔ خارجی کمری و پوست بدن در این قسمت آن را محدود کرده است.

بهداشت

برای بهداشت ستون مهره‌ها بهتر است هنگام راه رفتن و نشستن، مهره‌ها درست و صاف بر یکدیگر سوار باشند و قوز نکنیم و اگر عادت قوز کردن داریم، آن را ترک کنیم. اندام صاف و خم نشده، نقش بسیار زیادی در زیبایی، حس اقتدار و اعتماد به نفس دارد. ورزشهای کششی، یوگا و شنا نیز پیشنهاد می‌شود.

آسیب‌های پشت

چون طناب نخاعی حامل پیغام‌های حسی و حرکتی بدن است در صورت آسیب رسیدن به آن، این ارتباط ممکن است صدمه دیده و به از دست دادن یا تغییر حس، ایجاد درد و ضعف حرکتی منجر شود. این اتفاق ممکن است که به‌دنبال یک تصادف شدید بروز کرده (قطع نخاع) و سبب فلج شدن افراد ‌گردد. تعداد اندام‌هایی که در این موارد فلج می‌شوند بستگی به محل آسیب طناب نخاعی دارد. اگر صدمه به طناب نخاعی در ناحیه گردن رخ دهد، فلج و از دست دادن حس می‌تواند هم در دستها و هم در پاها ایجاد شود. با اینحال اگر آسیب در طناب نخاعی در قسمت‌های پایین‌تر سینه‌ای یا کمری رخ دهد (در زیر سطح بازوها(، فقط عضلات پاها دچار مشکل خواهند شد. در بیشتر مشکلات پشت بدن، اعصابی که از طناب نخاعی خارج می‌شوند آسیب می‌بینند اما خود طناب نخاعی معمولاً کمتر آسیب می‌بینند. در اثر صدمات مستقیم به لیگامان‌ها، تاندون‌ها، مفصل‌ها و سایر ساختمان‌هایی که در مهره یا اطراف آن قرار دارد، درد می‌تواند فقط در همان قسمت پشت ایجاد شود، اما به علت این‌که همان اعصابی که این بافت‌ها را عصب رسانی می‌کنند همچنین پاها را نیز از نظر عصبی تغذیه می‌نمایند، بیماران ممکن است در پاهایشان هم درد ایجاد شود و آن‌ها اینطور فکر کنند که مشکل اصلی درپاها است، در حالی‌که علت اصلی را باید در مهره‌های کمری جستجو کرد.

بعلاوه، ممکن است فشار وارد آمده بر روی اعصاب، همچنین تولید درد، تغییر در حس و ضعف عضلات پاها کند. واضح است که پشت انسان ساختمان پیچیده‌ای دارد. وقتی صدمه‌ای وارد می‌شود، به دلایل مختلفی پشت درد می‌تواند رخ دهد. خوشبختانه بیشتر حملات پشت درد یا کمر درد، بدون اینکه نیازی به بررسی‌های بیشتری باشد، بهبود می‌یابند؛ بنابراین به‌طور کلی برای پیدا کردن علت واقعی بروز کمردرد حاد، نیازی به انجام آزمایش‌ها و بررسی‌های پیچیده وجود ندارد. با اینحال وقتی علایم خیلی شدید باشد و به مدت زیادی (بیش از شش هفته) طول بکشد، پیدا کردن علت بروز آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.  اما در بعضی از ضربات شدید به کمر دچار درد شدیدی بوده اما این درد بعد از گذشت حتی یک سال ادامه دارد که از ستون فقرات نیست بلکه از توازنی است که بین ماهیچه‌های پشتی ایجاد شده است. برای درمان این درد باید از ورزش‌های مفید با کمک گرفتن از پزشک استفاده شود.

 

علل دردهای کمری

عوامل مختلفی در ایجاد درد کمر نقش دارند و تقسیم بندی‌های گوناگونی در این ارتباط وجود دارد. سندرم بی تحرکی یکی از مهم ترین عوامل ابتلا به بیماری های مزمن و ناتوانی جسمانی حرکتی از جمله کمر درد به شمار می آید. به نظر پزشکان بیش از 85 درصد علل درد های عضلانی مربوط به بی تحرکی است. صرف نظر از عواملی چون چاقی و نوع شغل، مهمترین علل کمردرد عبارتنداز:

  • درد مکانیکی کمر
  • درد کمر با منشاء درون وندی
  • درد کمر التهابی
  • درد به دلیل عفونت
  • درد ناشی از تومورها
  • درد کمر با منشاء عروقی
  • درد کمر با مبدا روانی

از میان علت‌های فوق، دردهای مکانیکی شایعترین علت کمردرد هستند.

تشخیص

پزشکان بر این باورند سن ابتلا به کمردرد و دردهای مزمن در ناحیه ستون فقرات پایین آمده است و از این جهت موضوع نگران کننده است. بخش بزرگی از کمردردها ناشی از سبک زندگی نادرست و پایین بودن سطح اطلاعات مردم در خصوص رفتارهای صحیح نشستن و خوابیدن، جابه جایی اجسام ، تحرک جسمانی کم و تغذیه نادرست است. در گذشته اغلب بیمارانی که از دردهای کمر شکایت داشتند در سنین میانسالی به بالا بودند اما امروز با زندگی مدرن، جوانان و نوجوانان نیز به جرگه تجربه کنندگان دردهای کمر پیوسته اند. علاوه بر معاینه فیزیکی جهت تشخیص علت کمردرد توسط پزشک معالج، احتمال دارد با توجه به شرایط بیمار اقدامات تشخیصی خاصی نیز درخواست گردد که عبارتنداز:

معاینه

پزشک با توجه به شرح حال و تاریخچه بیمار، معاینات مختلفی را روی ساختار ستون فقرات و نواحی مرتبط، جهت دستیابی به علت احتمالی درد کمر، شدت و محل آن انجام می‌دهد که ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • مشاهده ساختمان ستون فقرات به ویژه ناحیه کمری خاجی  (Lumbosacral)
  • لمس قسمت‌هایی که احتمال ایجاد درد در آن نواحی وجود دارد. لمس ناحیه دردناک به آگاهی از شدت و نوع درد بیمار کمک می‌کند.
  • بررسی دامنه حرکتی (ROM) ستون فقرات در جهات مختلف
  • معاینه ماهیچه‌هایی که احتمال اسپاسم در آنها وجود دارد (به خصوص عضلات ایلیوپسواس و همسترینگ(
  • بررسی طول اندام‌های تحتانی
  • ارزیابی استخوان‌های لگن خاصره برای بالانس بودن و وجود هرگونه چرخش
  • آزمون قدرت ماهیچه‌ها به ویژه ماهیچه‌های مچ پا و انگشتان پا جهت ارزیابی ریشه‌های عصبی کمری-خاجی
  • معاینات حسی نواحی اندام‌های تحتانی
  • انجام آزمون‌های رایج همانند آزمون بلندکردن مستقیم ساق پا (لازک)(SLR Test) و تست پاتریک یا فابر (Faber or Patrick Test)
  • ارزیابی رفلکس‌های مختلف تاندونی همانند رفلکس جهش زانو و رفلکس‌های پوستی رفلکس سطحی شکمی

درمان

به طورکلی، درمان شامل موارد زیر است:

  • درمان دارویی طبق نظر متخصص مربوطه با توجه به علت کمردرد
  • درمان فیزیوتراپی که بیشتر در ارتباط با دردهای مکانیکی کاربرد دارد
  • کنترل فعالیت‌های روزمره جهت کاهش درد و پیشگیری از بروز دردهای کمری
  • تصحیح حالت نشستن جهت جلوگیری از کمر درد و قوز پشتی ،
  • استفاده از حمایت کننده ها یا ساپورترهای کمری در هنگام نشستن

درمان جراحی که در آسیب‌های شدید و موارد خاص مطرح می‌گردد. زمانی که درد بیمار خیلی زیاد باشد و بیمار به درمان‌های فوق پاسخ ندهد ممکن است نیاز به عمل جراحی ضروری باشد

اصول پیشگیری

پیشگیری از دردهای کمر یک عامل مهم در بهبود مناسبات اقتصادی، مشارکت فعال افراد در جامعه و کاهش هزینه‌های درمانی است. بسیاری از عوامل مهم پیشگیری از کمردرد عبارتنداز:

  • پرهیز از یک وضعیت ثابت، به ویژه نشستن طولانی مدت روی صندلی
  • اجتناب از حرکات سریع و چرخشی در ستون فقرات
  • اگر مجبور به کار در حالت ایستاده هستیم، باید به گونه‌ای شرایط را مهیا کنیم که مجبور به خم کردن تنه نباشیم.
  • پرهیزاز بلندکردن اجسام سنگین، به خصوص در حالت ایستاده با زانوهای صاف
  • استانداردسازی محیط‌های کار و خانه ازنظر ارتفاع مناسب اجسام در دسترس
  • کاهش وزن درصورت چاقی
  • تقویت ماهیچه‌های ستون فقرات براساس اصول صحیح. امروزه علم فیزیوتراپی می‌تواند یک روش مناسب و مفید را در این زمینه ارائه کند.
  • پرهیزاز رانندگی طولانی مدت و در نظر گرفتن توقف‌هایی در مسیر
  • پرهیزاز تشک‌های نرم حجیم و استفاده از بالش‌های مناسب زیر سر.
  • داشتن اعتماد به نفس و روحیه‌ای شاد به جای اضطراب و تشویش. افراد مضطرب معمولاً کنترل مناسبی بر وضعیت بدنی خود در فعالیت‌های روزمره ندارند، بنابراین مستعد آسیب بیشتری هستند.

منابع

 

http://www.loghatnaameh.org

برگرفته از پایگاه الکترونیکی خدمات پزشکی ایران از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%B1%D8%AF


 

ماهنامه الکترونیکی سیب /آذر 96

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  415
بازدیدکنندگان برخط:  1