نشریه الکترونیکی سیب/ شماره 61/ آذر 96
درمان جدیدی برای بیماری آلزایمر
 

دکتر هادی علیقلی 


اخیرا محققان نشان داده ­اند که با استفاده از نور لرزان (سو سو کن) چراغ های LED (LED lights flickering) در یک فرکانس خاص، می­توان پلاک­های بتا آمیلوئید در بیماری آلزایمر را به‌طور قابل ملاحظه­ای کاهش داد. این درمان با تحریک امواج مغزی موسوم به نوسانات گاما حاصل می­شود. این نوسانات به نوبه خود باعث کاهش تولید پلاک­های آمیلوئیدی و همچنین تقویت عوامل حذف کننده پلاک­ها می­گردد.

 خانم Tsai نویسنده مسوول مقاله­ای که به تازگی در مجله Nature به چاپ رسیده است می­گوید " تحقیقات ما بر روی موش بوده است و هنوز معلوم نیست همین نتایج را در انسان ببینیم ولی اگر این اتفاق بیفتد به یک روش غیر تهاجمی و قابل دسترس و مفید برای درمان بیماری آلزایمر دست خواهیم یافت".

بیماری آلزایمر از شایعترین بیماری­های مخرب اعصاب محسوب می­شود و جوامع بشری را تحت تأثیرات سوء خود قرار داده است و هر چه سن جوامع بشری بالاتر می­رود خطر ابتلا به این بیماری نیز افزایش می­یابد. از مشخصات مهم این بیماری ناتوان کننده، ایجاد پلاک­های آمیلوئیدی در بافت عصبی است. این پلاک­ها باعث تخریب سلول­های عصبی و در نتیجه اختلالات مختلف شناختی می­شوند. از طرفی دیده شده است که در افرادی که دچار بیماری آلزایمر هستند، نوسانات گامای امواج مغزی دچار اختلال می­گردند. امواج مذکور که بین 25 تا 80 هرتز می­باشند در عملکرد طبیعی مغز از جمله در تمرکز، درک و حافظه نقش ایفا می­کنند. در تحقیق اخیر، محققان دریافتند که در مدل ژنتیکی بیماری آلزایمر نوسانات گامایی که مورد نیاز برای انجام صحیح آزمون حافظه درماز می­باشند دچار اختلال می­شود. سپس با استفاده از تکنیک اپتوژنتیک، محققان امواج گاما را در فرکانس خاص 40 هرتز در ناحیه هیپوکامپ که ناحیه دخیل در فرایند یادگیری و حافظه می­باشد تحریک کردند. در تکنیک اپتوژنتیک فعالیت نورون خاصی که در اینجا یکی از انواع اینترنورون­های هیپوکامپ بود بوسیله نور قابل کنترل می­باشد. پس از گذشت یک ساعت از تحریک مذکور، محققان دریافتند که سطح پروتئین آمیلوئید بتا در هیپوکامپ به میزان 40 تا 50 درصد کاهش داشته است. در صورتی­که تحریک با دیگر فرکانس­ها در دامنه 20 تا 80 هرتز چنین تأثیری نداشته است. پس از بدست آمدن این نتایج، محققان به فکر این افتادند که راه ساده تر و غیر تهاجمی تری پیدا کنند تا بتوانند فعالیت نوسانات گاما را تحت تأثیر قرار دهند. سپس، این محققان وسیله­ی بسیار ساده­ای ساختند که از یک نوار متشکل از چراغ های LED تشکیل شده بود و قادر بود در فرکانس­های مختلف نوسانات نوری ایجاد کند. با به کارگیری این دستگاه مشخص شد که مدت یک ساعت مواجهه با این نورهای لرزان با فرکانس 40 هرتز باعث افزایش نوسانات گاما و همچنین کاهش 50 درصدی میزان آمیلوئید بتا در کورتکس بینایی موش دچار آلزایمر می­شود. گرچه سطح پروتئین آمیلوئید بتا ظرف مدت 24 ساعت به سطح اولیه خود برگشت. بنابراین مطالعه­ای طراحی شد که در آن مدت درمان با نورهای مذکور به‌صورت یک ساعت در روز برای یک هفته در نظر گرفته شد. پس از انجام این مطالعه بر روی موش­های آلزایمری، مشخص شد که میزان پلاک­های آمیلوئیدی و همچنین آمیلوئید آزاد کاهش پیدا کرده است. در حال حاضر محققین در حال مطالعه روی اثرات مواجهه طولانی مدت با این نورهای نوسانی هستند. علاوه بر این، محققان دریافتند که درمان با نورهای لرزان 40 هرتزی باعث کاهش تولید کلاف­های نوروفیبریلاری (از جمله خصوصیات دیگر بیماری آلزایمر می­باشد که در نتیجه تجمع پاتولوژیک پروتئین Tau حاصل می­شود) در مغز می­گردد.

محققان تلاش کردند که اثر دقیق نوسانات گاما را بیشتر بررسی کنند. آن­ها دریافتند که نوسانات گاما مکانیسم­های تولید آمیلوئید بتا را مهار می­کنند. همچنین نوسانات گاما روند پاکسازی پلاک­های آمیلوئیدی را در مغز تسهیل می­کنند. پاکسازی چنین موادی در مغز وظیفه سلول­های ایمنی اختصاصی به نام میکروگلیا می­باشد. میکروگلیاها در بیماری آلزایمر تجمع پیدا می­کنند و علاوه بر تمیز کردن محیط از مواد زاید باعث تولید مواد شیمیایی سمی می­شوند و بنابراین التهاب و آسیب سلولی را بیشتر می­کنند. نتایج تحقیقات این دانشمندان نشان داده است که نوسانات گاما باعث تغییرات مورفولوژیک در میکروگلیاها شده به طوری که عملکرد آن­ها بر حذف پلاک­های آمیلوئیدی متمرکز می­شود.

 دانشمندان هم اکنون در حال بررسی این موضوع هستند که نتایج دیده شده در قشر بینایی آیا در دیگر نواحی مغز نیز دیده می­شود یا نه؟ گرچه به گفته آن­ها، مطالعات اولیه حاکی از وجود تاثیرات مشابهی از استفاده از نورهای لرزان 40 هرتزی در دیگر نواحی مغز می­باشد. همچنین دانشمندان در حال بررسی اثر این درمان جدید بر میزان بیان ژن­های خاص دخیل در بیماری آلزایمر می­باشند. اینکه آیا استفاده از این درمان جدید علاوه بر تاثیرات مثبت بافتی در عملکرد شناختی بیماران آلزایمری نیز تاثیر دارد یا نه نیز در حال بررسی می­باشد. از طرفی در آینده باید دید این روش درمانی نوظهور آیا برای درمان دیگر اختلالات نورولوژیک که در آن­ها نوسانات گاما دچار تغییر می شود نیز قابل استفاده است؟

در مجموع این که استفاده از یک نور لرزان که بسیار ساده و غیر تهاجمی است از طریق کنترل نوسانات گامای امواج مغزی دریچه ای تازه جهت درمان بیماری­های نورودژنراتیو پیش روی دانشمندان باز کرده است.

 

منابع

Hannah F. Iaccarino, Annabelle C. Singer, Anthony J. Martorell, Andrii Rudenko, Fan Gao, Tyler Z. Gillingham, Hansruedi Mathys, Jinsoo Seo, Oleg Kritskiy, Fatema Abdurrob, Chinnakkaruppan Adaikkan, Rebecca G. Canter, Richard Rueda, Emery N. Brown, Edward S. Boyden, Li-Huei Tsai.

 

 



ماهنامه الکترونیکی سیب /آذر 96
 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  2
کل بازديد:  326
بازدیدکنندگان برخط:  1