نشریه الکترونیکی سیب/ شماره 59/ مهر 96
نقش روابط عمومی در پیشگیری از تخلفات اداری
 


سهیلا آذری - محمدکاظمی 

نیروی انسانی به عنوان یکی از سرمایه های گرانبهای سازمانی ، همواره در معرض آسیب ها و فرسایش ناشی از عوامل درون و برون سازمانی قرارداردکه در صورت برخورداری سازمان از یک نظام حمایتی برنامه ریزی شده و منطبق با اصول علمی، انسانی و اخلاقی می‌توان برانگیزه، کارآیی و عمرکاری آنان افزود.آسیب شناسی مشکلات فردی، سازمانی و تخلفات اداری و ارائه راهبردهای اجرایی برای کاهش و حل و فصل مسایل سازمانی،  در مجموع می‌تواند کمک شایانی به سازمان در راستای نگهداری صحیح و مطلوب نیروی انسانی و نیل به اهدافآن بنماید.در زمان پذیرش نیروها پس از طی کردن مراحل متعددی مانند آزمون کتبی، شفاهی، و گزینش جذب سازمان می شونداما متاسفانه نظام نگهداری نیروی انسانی  (تشویق، مشاوره، حمایت‌های معنوی، آموزش، کار فرهنگی) دچار ضعف و کاستی است که این توجه مناسب نداشتن به نیروی انسانی به شکل فساد اداری و تخلفات متعدد مخرب نمود پیداکرده،هزینه های سازمان را افزایش می‌دهد و نیل به اهداف را به تعویق می اندازد. واحد های روابط عمومی در سازمان ها به عنوان بازوی قدرتمند مشورتی مدیریت و پل مستحکم ارتباطی میان لایه های مختلف مدیریتی سازمان در صورتی که از جایگاه واقعی برخوردار باشند، خواهند توانست نقش مؤثری در مقابله و پیشگیری از فساد و تخلفات اداری داشته باشند. از آن‌جاییکه سهم مهمی از گردش و جریان اطلاعات وارتباطات توسط روابط عمومی سازمان تولید، توزیع، مدیریت و نظارت می‌گردد،بنابراین آن‌ها می‌توانند با بصیرت و اشراف همه جانبه موضوعات مربوط به فساد و تخلف را رصد کنند و با همکاری واحدهای مرتبطمانند حراست، بازرسی، رسیدگی به شکایات در این زمینه مرجع قابل اطمینانی برای مدیریت باشند.روابط عمومی می‌تواند با بهره گیری از امکانات سمعی و بصری مطلوب، آموزش و هشدارهای لازم را به کارکنان داده، با برگزاری جلسات مشاوره، نقادی مشورتی و کارگاهی عواقب مخرب فساد و تخلفات اداری را برای آنان تشریح کند.

دکتر جعفر لنگرودی در کتاب ترمینولوژی حقوق تخلف از دیدگاه حقوق اداری را « تجاوز مأمور دولت از مقررات اداری در حین انجام وظیفه یا نقض مقررات صنفی بوسیله یک نفر از افراد آن صنف » تعریف می کند.
اگر بخواهیم تعریف ساده ای از فساد و تخلفات اداری را بیان کنیم شاید بتوان گفت که : فساد و تخلفات اداری، عبارت از هرگونه فعل یا ترک فعل ، بیان و گزارشی است که باعث اختلال در نظم و انضباط سازمانی، نبود سلامت در گردش کارها، تضعیف اهداف و برنامه های سازمانی، سلب آسایش و ایجاد فساد در بین کارکنان و ... گردد.
مهمترین علل پیدایش و بروز فساد و تخلفات اداری را می‌توان به قرار زیر مورد بررسی قرارداد.

1- فقدان نظام کارآمد کنترل و نظارت در سازمان‌ها
2- ضعف در اعتقادات و بنیان‌های مذهبی کارکنان
3- مشکلات اقتصادی و معیشتی کارکنان
« زندگی خرج دارد » این عبارتی است که بعضی ها آن‌را دستاویز و توجیه تخلف خود می دانند. آبراهام مازلو، یکی از دانشمندان علوم رفتاری و مدیریتی برای انسان پنج نیاز را مطرح کرده که هر کدام به زعم ایشان، در صورت ارضا شدن باعث ارتقا به سطح نیاز بعدی می شود. وی معتقد است که مهم ترین نیاز بشری (کارکنان) نیازهای فیزیولوژیک یا نیازبه آب، هوا، تغذیه و خوراک است که به آن نیازهای زیستی می‌گوییم. بنا براین فقر در معیشت می‌تواند فساد انگیز باشد.
در شرع مقدس اسلام هم تأکید بسیاری بر مسایل اقتصادی فرد و جامعه شده و معروف است که شکم گرسنه دین و ایمان ندارد.
صرف نظر از این‌که موارد یاد شده در میان جوامع و شرایط مختلف ممکن است کاربرد ضعیف یا قوی داشته باشد، اما خود حاکی از اهمیت موضوع می باشد. چرا که الزامات زندگی امروزی باعث می شود تا افراد ضعیف تر زودتر از دیگران از میدان بدر شوند.
در وضعیتی که زندگی کارمند باعث « سرخ نگه داشتن صورت با سیلی » توسط قشر آسیب پذیر (کارکنان دولت) است خیلی هم دور از انتظار نیست که تخلفات اداری در سازمان‌ها دیده شود. باکمی ملاحظه خواهیم دید کارکنان دولت در زمره مظلومترین اقشار جامعه هستند و یک مورد برای اثبات این ادعا آن است که قبل از دریافت حقوق و مزایای خود، مالیات آن‌ها کسر می شود در صورتی که تجار و تولید کنندگان و ... بعد از کسب درآمد، مالیات به آن‌ها تعلق می گیرد که پرداخت آن‌هم جای سؤال دارد!؟!

4- برخورد غیرعقلایی با نیروی انسانی:
بعضاً برخوردهای نامناسب و غیرمنطقی افراد یا مدیران باعث می‌شود که فرد تخلف کند. به‌کار بردن کلمه‌های نامناسب، اخذ تصمیم های نابجا، درک صحیح نداشتن از کارکنان و نیازها و خواسته های آنان و ... از جمله عوامل غیرعقلایی هستند که به پیدایش و بروز تخلف کمک می کنند.
5- زمینه های خانوادگی و محیطی:
رفتار و کردار آدمی غیر از آنچه که اکتسابی و ناشی از محیط پنداشته می‌شود، در حد بسیار زیادی ناشی از وراثت و زمینه های خانوادگی است. «از کوزه همان تراود، که در اوست»
فردی که زمینه خانوادگی نامناسب داشته باشد آمادگی و شکنندگی بیشتری در مقابل انجام تخلف دارد. از طرف دیگر، بارها دیده و شنیده ایم افرادی که به زندان رفته اند اذعان داشته اند که در آنجا در اثر تماس با سایرین مطالب جدیدتر و بیشتری را آموخته اند، که این همان تأثیرات محیطی بر رفتار و کردار آدمی است.
در خانواده ای که حدود و ثغور الهی و اجتماعی، حلال و حرام و ... رعایت نمی‌شود نمیتوان الزاما انتظار فرزندانی صالح و نیک رفتار داشت. بعضی ها، کار رسمی و موظف اداری شان را کار دوم خود می پندارند چون تأثیر محیط باعث شده تا دخل و خرج خود را تنظیم کنند!
6- تبعیض‌ها و نابرابری‌ها:
امروز متأسفانه مرسوم است که مثلاً فلان مدیرکل را برای فلان قسمت، از بیرون اداره می آورند، در حالی‌که در درون سازمان مطمئناً افراد مناسب برای تصدی فلان پست با کمی بررسی و کنکاش یافت می شوند. حتماً شما هم افرادی را سراغ دارید که با وجود نداشتن تحصیلات و تخصص کافی و صرفاً بر اساس پاره ای ملاحظات شخصی و سازمانی فلان مقام مسؤول، پست‌های مدیریتی را اشغال کرده اند که واقعاً کارآیی و شایستگی آن‌را ندارند، در حالی‌که افراد مناسب دیگری هستند که میدان رشد و ارتقا به آن‌ها داده نمی شود. ملاحظه می شود که این قبیل تبعیض‌ها و نابرابری‌ها می‌توانند بستر و زمینه ساز بروز فساد و تخلف باشند.
7- تقدم منافع فردی بر منافع جمعی:
هنگامی که فرد، منافع و سود جویی شخصی خود را مقدم برصلاح و مصلحت و منافع جمعی و سازمانی بداند، زمینه بروز تخلف نیز آماده تر خواهد بود. سازمان بهداشت جهانی، در چند سال گذشته شعار جهانی را این چنین عنوان کرده بود که : جهانی فکر کنیم، منطقه ای عمل کنیم . خوب ! اگر افراد بیایند و « سازمانی فکر کنند و قسمتی عمل کنند» دیگر شاهد تخلفات اداری آن هم به صورگوناگون نخواهیم بود یا امکان وقوع آن‌را به حداقل خواهیم رساند.
8 – تمرکز اختیارات و امکانات در دست دولت :
هر چقدر اختیارات و امکانات بیشتر در دست دولت متمرکز باشد، بیشتر بیم آن می‌رود که تخلفی انجام شود. چرا که حجم عملیات دولت گسترده است و نظارت گسترده و پر هزینه ای را می‌طلبد.
9- وجود قوانین و مقررات زیاد، بعضاً مبهم و دوپهلو، موازی، معارض، قدیمی و ناکارامد برای پاسخ گویی به سؤال‌های عصر حاضر.
10- الگو گرفتن کارکنان از مدیران و کوچکترها از بزرگترها
چنانچه کارکنان در محیط کاری مشاهده کنند که وقتی فلان مدیر تخلف نموده و برخورد آنچنانی با او نمیشود ، ممکن است جسارت پیدا کرده یا وسوسه شده که آنان نیز مرتکب تخلف شوند .
11- تبلیغات و وسوسه های دشمنان و رقیبان
دشمنان کشور یا رقبای سازمان ها هر کدام به صورت بالقوه و بالفعل توانایی دارند که با ابزارهای تبلیغاتی در اختیار از قبیل شبکه های ماهواره ای ، خبر گزاری‌ها، مجلات، سایت‌های اینترنتی و... به گونه ای شایعه پراکنی، سیاه نمایی و فضاسازی کنند که افراد تشویق و ترغیب شده تا مرتکب فساد و تخلف گردند.

 

منابع:

1.     www.pajoohe.ir

2.     www.dana.ir

3.     www.askquran.ir

4.     www.vajehyab.com



ماهنامه الکترونیکی سیب /مهر 96

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  445
بازدیدکنندگان برخط:  1