نشریه الکترونیکی سیب/ شماره 59/ مهر 96
زمان مناسب برای درمان تنبلی چشم
 



دکتر محمد رضا خلیلی
موفقیت در درمان تنبلی چشم  به سن بیمار وابسته است و در سن بالاتر از 10 سال دیگر نمی توان چندان به موفقیت درمان امید داشت.

 تبنلی، کاهش دید یک یا هر دو چشم است که فرد در اوایل دوران کودکی دید طبیعی را به دست نمی آورد. تنبلی در صورت درماننداشتن تا دوران بزرگسالی باقی می ماند و شایع ترین علت کاهش بینایی یک چشمی در بچه ها و بالغین جوان و میانسالان می باشد. تنبلی چشم در ظاهر ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد و فقط با معاینه چشم پزشکی قابل تشخیص است.

 

علل بیماری

برای این بیماری سه علت اصلی مطرح شده است انحراف چشم ها (استرابیسم)، عیوب انکساری (ضعیف بودن چشم ها)و کدورت در بافت های طبیعی چشمالبتهتنبلی اغلب به علت انحراف چشم ها رخ می دهد وپس از آن عیوب انکساری چشم شایع ترین علت آن می باشد.

در آن دسته از بیماران که به‌علت انحراف چشم به این بیماری دچار شدند،چشم منحرف روی شی مورد نظر کودک متمرکز نیست، در نتیجه کودک فقط از چشم بهتر استفاده می کندوچشم منحرف در نتیجه بکارنگرفتن نمی تواند بینایی خوبی را به دست آورد.

 در دسته دیگر تنبلی وقتی رخ می دهد که یک یا هر دو چشم نزدیک بین، دوربین یا آستیگمات زیاد باشد و عینک استفاده نشود، در این حالت چشم ها طبیعی به نظر می رسند ولی بینایی ضعیف تری دارنداین دسته از افراد در اثر ضعیف بودن چشم ها در گیر این بیماری شده اند شناخت این دسته از افراد مهم تر ومشکل تر است درضمن بیماری های چشم مثل آب مروارید و افتادگی پلک ممکن است به تنبلی منجرشوندوهرعاملی که مانع ازایجاد یک تصویر شفاف برای یک چشم شود به شروع و پیشرفت تنبلی در آن چشم خواهد منجرشد.

 

  زمان معاینه

پیشنهاد می شود که کودکان در 4 سال اول زندگی توسط بینایی سنج یا چشم پزشک تحت معاینه چشم پزشکی قرار گیرند. به عبارت دیگر این معاینه بهتر است قبل از چهارمین جشن تولد کودک صورت گیرد. چنانچه سابقه خانوادگی از انحراف چشم ها، آب مروارید مادرزادی یا بیماری های چشمی شدید وجود داشته باشد لازم است چشم ها در دوران نوزادی معاینه شوند.

اگر کودک بنظر لوچ آمد، برای دیدن اشیا سر خود را در یک وضعیت غیرطبیعی قرار داد، برای دیدن اشیا به فشار بر چشم ها و تمرکز بر شیء نیاز داشته باشد و به‌طور پیوسته و دائمی یک چشم خود را بگیرد یا ببندد باید حتماً به پزشک مراجعه کرد. به علاوه اگر مدرسه کودک بیان کرد که کودک دچار مشکل بینایی است باید قبول کرد و پیگیری های لازم را انجام کرد.

 

راه‌های درمان

در 6 سال اول زندگی سیستم بینایی خیلی سریع رشد و تکامل می یابد و ارتباطات پیچیده ای بین چشم و مغز ایجاد می شود. بنابراین موفقیت در درمان آمبلیوپی به سن بیمار وابسته است و در سن بالاتر از 10 سال دیگر نمی توان چندان به موفقیت درمان امید داشت.

اغلب والدین امیدوارند که تنبلی چشم فرزندانشان تنها با عینک بهبود یابد، اما همیشه عینک به تنهایی در درمان تنبلی مؤثر نیست. چشمی که به کار گرفته نشود گیرنده های مغزی کمتری را فعال می کند. برای بهبود آمبیلوپی لازم است این گیرنده های مغزی دوباره به کار گرفته شوند. این امر از طریق بستن چشم بهتر و اصلاح عامل مسبب تنبلی چشم در سنین پایین انجام می شود.

اگر درمان تنبلی در اوایل دوران کودکی یعنی قبل از 7 سالگی انجام شود خیلی مؤثرتر خواهد بود. درمان تنبلی با استفاده از وارد کردن چشم تنبل به کار کردن امکان پذیر است.

دو راه اصلی برای درمان را روش دارویی و روش بستن چشم که در روش اول یک قطره از دارویی به نام آتروپین یک بار در روز یا دوبار در هفته در چشم قوی تر ریخته می شود تا حدی که بینایی این چشم راتار کند تا کودک مجبور شود چشم مبتلا به تنبلی را به کار بردو در راه دوم بستن چشم به کمک یک پد مخصوص یکنواخت و چسبنده، چشم قوی تر را برای چند هفته تا چند ماه به‌صورت چند ساعت در روز می بندند، این درمان طفل را مجبور به استفاده از چشم تنبل می کند. بستن چشم کودک را وادار می کند برای دید از چشم ضعیف تر استفاده کند.

البته انتخاب روش مناسب درمان (روش بستن یا روش دارویی) و تعیین تعداد ساعت های مورد نیاز برای بستن چشم به‌عهده پزشک می باشد.

در صورتی که کودک در برابر بستن چشم مقاومت نشان دهد روش‌های زیر قابل انجام هستند: استفاده از مشوق ها، صحبت و توضیح مداوم برای کودک، استفاده افراد دیگر خانواده از پد چشمی برای تشویق کودک و استفاده از پدهای رنگی و جذاب. در صورتی که به اشتباه چشم تنبل به جای چشم سالم پوشانده شود مشکل بیمار تشدید خواهد شد.

 بهتر است در زمان بستن چشم فعالیت‌هایی که بینایی کودک را تحریک کرده و وی را وادار به دقت بیشتری در جزئیات کندانجام شود در ضمن فعالیت هایی که نیاز به دقت به جزییات بیشتری دارد بیشتر کمک کننده هستند، مانند: نقاشی، مطالعه و بازیهای فکری.

 هدف اولیه از پوشاندن چشم ها به دست آوردن بهترین و بیشترین بینایی ممکن است و در بچه های کوچکتر معمولا نتیجه خیلی خوبی حاصل می شود برخی از بچه ها فقط با چند هفته پوشاندن چشم سالم بهبودی همیشگی خواهند داشت. با این وجود در بیشتر بچه های دیگر لازم است چند هفته تا چند سال عمل پوشاندن چشم سالم ادامه یابد. معمولا در سن 9 سالگی وضعیت بینایی کودکان ثابت می شود و پس از این زمان دیگر نیازی به پوشاندن چشم نیست. بنابراین بهتر است معاینات منظم چشمی تا 9 سالگی ادامه یابد.

  در آخر تاکیدمی گردد که درمان تنبلی چشم نیاز به صبر و حوصله والدین، اجرای دقیق دستورت پزشک و  پیگیری طولانی مدت دارد. با رعایت این شرایط تنبلی چشم یک بیماری قابل درمان است و چشم بیمار در بسیاری موارد  دید طبیعی یا نزدیک به طبیعی پیدا خواهد کرد در غیر این صورت دید چشم برای همیشه پایین خواهد بود.




 

 
ماهنامه الکترونیکی سیب /مهر 96

                                   

 

 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  311
بازدیدکنندگان برخط:  1