نشریه الکترونیکی سیب/ شماره 58/ شهریور 96
برنامه ایراپن چیست؟


 

 

 عفت هادی زاده، - ساراجوادپورنوبندگانی - دکتر بهمن ناظم زادگان

برنامه ایراپن چیست؟

بیماریهای غیرواگیر، سالانه سبب 35 میلیون مرگ در دنیا میشوند که این رقم چیزی در حدود 60 درصداز کل مرگهای جهان را شامل میشود. بیماريهاي غیرواگیر از مهمترین موانع توسعه کشورها هستند و هزینه هاي سرسام آور ناشی از این بیماريها هر نظام بهداشتی و درمانی را با چالش هاي عدیده اي روبهرو می نماید.

چهار بیماري دیابت، پر فشاری خون، سرطان و بیماريهاي مزمن تنفسی به همراه چهار عامل خطر کم تحرکی، تغذیه ناسالم، مصرف الکل و دخانیات مهمترین علل مرگ و میر ناشی از بیماريهاي غیرواگیر هستند که احتمال مرگ ناشی از بیماري هاي غیرواگیر را افزایش میدهند  به همین دلیل سازمان جهانی بهداشت کنترل این بیماريها و عوامل زمینه ساز آن ها را به عنوان هدف اصلی با کاهش 25 % مرگ و میر ناشی از بیماري هاي غیرواگیر تا سال 2025 تعیین کرده است.

از آن جایی که بخش اعظم بار بیماری ها در کشور ما نیزبه بیماری های غیرواگیر مربوط می شود، باید در نظر داشت که پیشگیری و کنترل بیماری های غیرواگیر می تواند یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش بار بیماریهایی باشد که به نظام سلامت کشور تحمیل می شوند.

بنابراین در زمینه جهت دهی، تقویت و ارتقای پاسخگویی مراقبتهای بهداشتی و در ادامه برنامه تحول ساختاری در نظام بهداشتی،برنامه ایراپن طراحی و در چهار شهرستان نقده از استان اذربایجان غربی، مراغه از استان اذربایجان شرقی، شهرضا از استان اصفهان و بافت از استان کرمان به صورت ازمایشی به اجرا در آمد.

بسته مداخلات اساسی بیماري هاي غیر واگیر سازمان جهانی بهداشت  (WHO-PEN*) در مراقبت های بهداشتی اولیه یک گروه اولویت بندي شده از مداخلات مؤثري است که می تواند با کیفیت قابل قبولی ارایه گردد و به تقویت نظام سلامت منجر شود.

برنامه ایراپن نیزدر راستاي مجموعه مداخلات اساسی پیشنهادي سازمان جهانی بهداشت، طراحی گردیده است.ت ا در سراسر کشور مطابق با روند تحول سلامت در حوزه بهداشت به اجرا درآید. حال با اجراي برنامه هاي یادشده امید می رود اقداماتی اساسی در راستای پیشگیری و کنترل این بیماريها در نظام سلامت صورت پذیرد و در نتیجه آن، بار بیماری ها  و عوارض و ناتوانی  ناشی از آن ها در طول زمان کاهش یابد.

برنامه ایراپن چه تفاوتی با برنامه نظام بهداشتی قبلی دارد؟

برنامه ایراپن با برنامه قبل نظام بهداشتی تفاوت هایی کرده است بدین صورت که این بار افراد را قبل از بیمار شدن یا در ابتداي بیماري تشخیص داده، اقدامات لازم را اعم از اقدامات آموزشی و مشاوره اي تا داروئی به موقع در مورد آنها به اجرا میگذارد تا مانع از بروز یا  پیشرفت بیماري گردد. در حال حاضر، برنامه هایی که در مراقبت هاي اولیه بهداشتی ادغام شده اند، فقط بر یک عامل خطر مانندپر فشاری خون یا دیابت تمرکز دارند ولی نگاه ادغام یافته به عوامل خطر و بیماري ها و پیشگیري و درمان ادغام یافته آنها سبب دستیابی به اهداف با هزینه کمتر و اثربخشی بیشتر می گردد.

 Package of Essential Non communicable Disease*

 چه برنامه هایی در ایراپن ادغام یافته اند؟

الف) پیشگیري از سکته هاي قلبی و مغزي از طریق مراقبت ادغام یافته دیابت، پرفشاری خون، اختلال چربی هاي خون و چاقی

هدف:  تعیین میزان احتمال خطر ده ساله بروز سکته های قلبی و مغزی در گروه هدف و کاهش احتمال خطر با مداخلات دارویی و تغییر شیوه زندگی

گروه هدف: افراد بالای 30 سال

اقدامات: در این برنامه خطر ده ساله بروز سکته های قلبی و مغزی افراد با استفاده از داده هاي فشارخون، دیابت، کلسترول خون و مصرف دخانیات ارزیابی میشود و سپس بر اساس میزان خطر اقدامات مراقبتی مختلف شامل اموزش ،تجویز دارو  ،ارجاع به متخصص و.. انجام می گیرد.

خطر 10 ساله بروز حوادث کشنده و غیرکشنده قلبی عروقی افراد را به 4 دسته تقسیم می کند:

خطر کم تر از 10درصد،  خطر 10 تا کم تر از 20درصد، خطر 20 تا کم تر از 30درصد،  خطر  30درصد  و بالاتر

 

ب) پیشگیري، تشخیص زودهنگام و غربالگري سرطان روده بزرگ

هدف: در این برنامه ، هدف شناسایی و ثبت افراد مشکوك یا مبتلا به سرطان روده بزرگ و سپس ارائه خدمات مناسب در سطوح مختلف شبکه بهداشتی درمانی و ساماندهی درمان و مراقبت بیماران است.

گروه هدف:  تمامی افراد 50 تا 69 سال یا در هرسنی که به دلیل مشکلات گوارشی مراجعه نماید.

اقدامات: در این برنامه افراد از نظر وجود علایم و عوامل خطر بررسی می شوند و تست خون مخفی در مدفوع برای فرد انجام میشود. درصورتی که نتیجه ارزیابی  یا تست خون مخفی در مدفوع مثبت بود به پزشک ارجاع داده شود.

در صورتی که همه موارد و نتیجه تست منفی باشد، توصیه می شود فرد پس از دو سال برای ارزیابی مجدد مراجعه کند.

 

ج)پیشگیري، تشخیص زودهنگام و غربالگري سرطان پستان

هدف: در این برنامه، هدف شناسایی و ثبت افراد مشکوك یا مبتلا به سرطان پستان و سپس ارائه خدمات مناسب در سطوح مختلف شبکه بهداشتی درمانی و ساماندهی درمان و مراقبت بیماران است.

گروه هدف:  تمامی زنان 30 تا 69 سال یا در هرسنی که به دلیل علایم مرتبط با پستان مراجعه کند.

اقدامات: فرد از نظر علایم و عوامل خطر بررسی میشود سپس پستانها و زیر بغل فرد معاینه می شود. در صورتی که همه موارد شرح حال منفی و معاینه از همه نظر طبیعی بود، در افراد 30 تا 40 سال براي 2 سال بعد و در افرادبالاي 40 سال براي سال بعد نوبت ویزیت مجدد داده میشود.

در صورتی که پاسخ هر یک از موارد شرح حال مثبت یا هر یک از موارد معاینه غیرطبیعی باشد فرد به سطح دو  ارجاع داده میشود.

د: پیشگیري، تشخیص زودهنگام و غربالگري سرطان دهانه رحم

هدف: در این برنامه، هدف شناسایی و ثبت افراد مشکوك یا مبتلا به سرطان دهانه رحم و سپس ارائه خدمات مناسب در سطوح مختلف شبکه بهداشتی درمانی و ساماندهی درمان و مراقبت بیماران است که توسط ماما یا مراقب سلامتی که داراي مدرك مامایی می باشد ارائه می شود.

گروه هدف: تمامی زنان 30 تا 59سال یا در هرسنی که به دلیل علایم مرتبط با دهانه رحم مراجعه کند.

اقدامات: در این برنامه فرد از نظر وجود علایم و عوامل خطر بررسی میشود و سپس براساس نتیجه، انجام تست پاپ اسمیر، آموزش، درمان دارویی و ارجاع به پزشک برای فرد انجام میگیرد.

در صورتی که فردي علایم مشکوك به سرطان دهانه رحم را نداشته باشد هر 5 سال یک بار با برنامه تشخیص زودهنگام،

مورد ارزیابی قرار می گیرد.

ه: بررسی عوامل خطر 4 گانه  (تغذیه نا مناسب، کم تحرکی، مصرف دخانیات و الکل( بر اساس پرسشنامه و سپس پیگیری و مراقبت افراد

 

منابع:

-     مجموعه مداخلات اساسی بیماریهای غیر واگیر در نظام مراقبتهای بهداشتی اولیه ( ایراپن )، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صفحات30 -13

-     ح.قاضی زاده هاشمی و همکاران .سند ملی پیشگیری و کنترل بیماریهای غیر واگیر و عوامل خطر مرتبط در بازه زمانی 1394 تا1404 .چاپ اول.نشر آفتاب اندیشه1394 ;.صفحات 6،7،14

 


 


 

 

 ماهنامه الکترونیکی سیب /شهریور 96

 

 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  2
کل بازديد:  189
بازدیدکنندگان برخط:  1