نشریه الکترونیکی سیب - شماره 50 - دی 1395


نسرین رفیعی نژاد

مقدمه

سازمان ها، شرکت ها، واحدهای اقتصادی و مؤسسه ها بیشترین محل توجه و تجمع انسان ها برای رسیدن به اهداف در جوامع امروزی هستند؛ هر کدام از افرادی که در این واحدها مشارکت می کنند نقشی را عهده دار می گردند که بر اساس آن باید در دستیابی به اهداف تلاش کنند و در این میان مدیریت بخش سلامت با توجه به رسالت با اهمیتی که در درمان، حفظ و ارتقای سلامت افراد جامعه دارد جایگاهی ویژه دارد.

مدیریت فرایند به کارگیری مؤثر و کارآمد منابع مادی و انسانی در برنامه‌ریزی، سازماندهی، بسیج منابع و امکانات، هدایت و کنترل است که برای دستیابی به اهداف سازمانی و بر اساس نظام ارزشی مورد قبول صورت می‌گیرد. (کونتز، 1380) بر این اساس مدیر یکی از نقش هایی است که در این مجموعه ها تعریف می شود و اهمیت ویژه ای دارد؛ طی نظریه های مختلف در سراسر دنیا برای مدیریت مؤلفه هایی تعریف و در اولویت قرار داده می شود که با توجه به این که اسلام دینی کامل است و تمامی نیازهای انسان را تأمین می کند در این نوشتار سعی شده که به برخی از مؤلفه های تأکید شده بر اساس آموزه های قرآنی و نهج البلاغه اشاره شود.

در این گفتار از میان انبوه کتب، احادیث و منابع آموزه های اسلامی، تنها از قرآن و نهج البلاغه استفاده شده زیرا این دو منبع در جامعه اسلامی ما به راحتی قابل دسترس است و تقریباً هیچ نیازی به جستجو نیست، بنابراین بر تمامی مدیران لازم است که از این دو منبع برای مدیریت اسلامی استفاده نمایند و هیچ بهانه و عذری برای نادیده گرفتن آن قابل پذیرش نیست.

مؤلفه های مدیریت در برخی از آیه های قرآن

دوری از تملق گویان و تملق گویی

خداوند متعال در آیه ۱۸۸ سوره آل‌عمران در رابطه با تملق و چاپلوسی فرموده است: " لاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ یَفْرَحُونَ بِمَا أَتَواْ وَّیُحِبُّونَ أَن یُحْمَدُواْ بِمَا لَمْ یَفْعَلُواْ فَلاَ تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِّنَ الْعَذَابِ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ " یعنی"البته گمان مبر کسانى‌که بدانچه کرده‏‌اند شادمانى مى‏‌کنند و دوست دارند به آن‌چه نکرده‌‏اند مورد ستایش قرار گیرند قطعاً گمان مبر که براى آنان نجاتى از عذاب است [که] عذابى دردناک خواهند داشت " .

همچنین در آیه 8 سوره مجادله قرآن آمده است :"أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِینَ نُهُوا عَنِ النَّجْوى ثُمَّ یَعُودُونَ لِما نُهُوا عَنْهُ وَ یَتَناجَوْنَ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ مَعْصِیَةِ الرَّسُولِ وَ إِذا جاؤُکَ حَیَّوْکَ بِما لَمْ یُحَیِّکَبِهِاللّهُ ... "یعنی "آیا ندیدی کسانی را که از نجوا (سخنان در گوشی ) نهی شدند، سپس به کاری که از آن نهی شده بودند باز می گردند و برای انجام گناه و تعدی و نافرمانی رسول خدا به نجوا می پردازند و هنگامی که نزد تو می آیند تو را تحیتی ( و خوشامدی ) می گویند که خدا به نگفته است ..."

در این آیه با توجه به این فرموده که " هنگامی که نزد تو می آیند تو را تحیتی (وخوشامدی) می گویند که خدا به تو نگفته است " به این موضوع پی می بریم که همواره افرادی وجود دارند که با تملق و در واقع بدون صداقت در رفتار و گفتار سعی در تحت تأثیر قرار دادن مدیران در راستای رسیدن به اهدافشان دارند.

حضرت علی ( ع ) نیز در حکمت 347 صفحه 535نهج البلاغه فرموده اند :" تعريف بيش از استحقاق چاپلوسى و كمتر از استحقاق، از ناتوانى در سخن و يا حسد است."

این حضرت در نامه 53 نهج البلاغه خطاب به مالک اشتر نیز می فرمایند : "از خودپسندی و از اعتماد به آنچه موجب اعجابت‌شده و نیز از دلبستگی به‌ستایش وچرب‌زبانیهای دیگران پرهیز کن، زیرا یکی از بهترین فرصتهای شیطان‌است‌ برای تاختن تا کردارهای نیکوی نیکوکاران را نابود سازد، زنهار از اینکه به‌احسان خود بر رعیت منت گذاری یا آنچه برای آنها کرده‌ای، بزرگش شماری یا وعده‌دهی و خلاف آن کنی، زیرا منت نهادن احسان را باطل کند و بزرگ شمردن کار، نورحق را خاموش گرداند و خلف وعده، سبب برانگیختن خشم خدا و مردم شود."

بر این اساس، تعریف بیش از واقعیت، موجب دوری از حقیقت برای فردی که مدیریت مجموعه ای را بر عهده دارد می شود و بنابراین مدیر در صورت تحت تاثیر قرار گرفتن، یک تصویر غیرواقعی از خود و مجموعه و عملکرد تحت مدیریتش خواهد داشت که منجر به تصمیم گیری، برنامه ریزی و عملکرد نادرست می گردد .

با توجه به در دسترس بودن آیات قرآن و همچنین تفاسیر و احادیث در جامعه اسلامی ما، انتظار می رود که مدیران تمامی این آموزه ها را همواره در طول فعالیتشان مورد توجه جدی قرار دهند تا از آسیب های ناشی از تملق در امان باشند.

 

 


صفحه بعد

 

ماهنامه الکترونیکی سیب/ دی ماه 95

 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  432
بازدیدکنندگان برخط:  1