نشریه الکترونیکی سیب - شماره 50 - دی 1395
اختلال خواب سالمندان


 



دکتر محمد نامی

ای که پنجاه رفت و بدخوابی . . .

شواهد علمی وجود دارد که نشان می دهد، خواب مناسب و منطبق با سرعت زیستی بدن ما در هر سنی باعث می شود مواد زائد تجمع یافته در مغز که برای کارکرد آن مضر هستند، به شکلی مناسب پاکسازی شوند. به همین دلیل اگر خواب فردی در طول زندگی به خصوص در دوران سالمندی مناسب نباشد، مغز به مرور توان کارکرد منظم خود را از دست می دهد و کیفیت زندگی کاهش می یابد. مطالعات نشان داده اند در پی خواب ناکارآمد مغز با سرعت بیشتر به سوی تحلیل پیش می رود و احتمال بروز فرآیندهایی مانند افت ظرفیت عصبی شناختی و آلزایمر بیشتر می شود. افراد ممکن است در هر سنی دچار اختلال خواب شوند، ولی ما در ادامه به سالمندانی که خواب مناسبی ندارند و مشکلات آن ها می پردازیم. اگر خواب فرد در یک بازه زمانی طولانی به طور متوسط در شبانه روز کمتر از 5/3 ساعت یا بیشتر از 5/8 ساعت باشد به این فرد به ترتیب کم خواب و پر خواب گفته می شود. بر اساس شواهد، الگوی مزمن پرخوابی یا کم خوابی مفرط می تواند باعث کاهش عمر مفید و افزایش مرگ و میر زودرس شود.


انواع بدخوابی ها

هنگامی که از سالمندان درباره وضعیت خوابشان سؤال پرسیده می شود، معمولاً به شکل اغراق آمیز از کم خوابی یا پرخوابی زیادی شکایت می کنند، درحالی که پزشک با بررسی بیشتر متوجه می شود که سالمند خواب نسبتاً مطلوبی دارد و فقط تصورش این است خوابش مناسب نیست. مثلاً خوابش سبک است ولی فکر می کند نخوابیده است. این افراد با اینکه از بی خوابی شکایت دارند، در طول روز اصلاً کسل نیستند و با انرژی به کارهای روزمره خود می پردازند. چنین افرادی نیاز به مداخله خاص و پیگیری دائمی ندارند و مشکل فقط با توصیه های ساده و اطمینان دادن به سالمند، برطرف خواهد شد. گاهی نیز علایمی از سوی سالمند عنوان می شود که نشان از مشکلی جدی است و بیانگر این است که احتمالاً اختلال خواب در سالمند وجود دارد. اختلالات خواب در سالمندان به 2 گروه تقسیم می شود: اختلالات بدخوابی و اختلالات کژخوابی.

*اختلالات بدخوابی به 40-30 اختلال و کژخوابی ها به 50-40 نوع اختلال تقسیم می شوند.

* برای ارزیابی وتشخیص طیف بدخوابی و بی خوابی باید به 3 نوع اختلال توجه کرد چرا که اختلالات بدخوابی عموماً در یکی از این 3 گروه جای می گیرند.

* اختلال در شروع خواب: بعضی از سالمندان وقتی وارد رختخواب می شوند زمانی طولانی تا به خواب رفتنشان بیدار می مانند.

* اختلال در تداوم خواب: در این نوع از اختلال فرد می خوابد ولی بعد از چند ساعت یعنی ساعت 4-3 صبح از خواب بیدار می شود و دیگر نمی تواند بخوابد .ممکن است علت اختلال در تداوم خواب، اختلالات خلقی یا روانی مثل افسردگی باشد.

* اختلال در ریتم خواب و بیداری: در این حالت سالمند زودتر از بقیه می خوابد و زودتر از آنها از خواب بیدار می شود: یعنی در طول ساعاتی که عمده خانواده خوابند، او بیدار است و برعکس.


خواب مناسب برای سالمندان

برای اینکه سالمند در طول روز احساس شادابی، نشاط و انرژی کافی برای کارهای روزمره داشته باشد، باید از خواب سالم و کافی برخوردار باشد چرا که خواب ناکافی و نامناسب به تدریج باعث بروز اختلالات جسمی و روانی در او خواهد شد. خواب سالمندان از لحاظ ساختار متفاوت تر از جوانان است. در این افراد عموماً خواب سبک است و محرک های شنیداری بسیار خفیف ممکن است باعث بیدار شدن آنها شود. خواب غیر REM ،3 مرحله دارد و شامل خواب سبک، خواب نیمه سنگین و سنگین (خواب سنگین در افراد سالمند کمتر تجربه می شود) است. در مرحله خواب غیر REM  فرد خواب نمی بیند و اگر هم ببیند، چیزی به یاد نمی آورد. مرحله بعدی، خواب است. در این مرحله حرکات چشمی سریعی وجود دارد و خواب بسیار عمیق است و فرد به سختی ممکن است بیدار شود. این مرحله نیز در افراد مسن کاهش می یابد. به طور کلی، میزان خواب سبک در سالمندان افزایش و میزان خواب سنگین کاهش می یابد.

 

صفحه بعد

 

ماهنامه الکترونیکی سیب/ دی ماه 95

 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  289
بازدیدکنندگان برخط:  1