نشریه الکترونیکی سیب - شماره 48
نقش ورزش در پیشگیری از پوکی استخوان

 


استخوان ها از مهم ترین ساختارهای بدن مهره داران و از جمله انسان هستند. آنها سازه و داربست اصلی بدن بوده، از بافت های دیگر حفاظت میکنند (مغز، قلب و ریه)، محل اتصال ماهیچهها و محل ذخیره کلسیم بدن هستند.

پوکی استخوان یکی از مهمترین بیماری هایی است که کارآیی این بافت مهم را بر هم میزند. در کودکی و جوانی استخوان ها محکم هستند. در سن بیست سالگی استخوان ها بیشترین تراکم خود را دارند. بعد از آن شدت تراکم بهتدریج کاهش مییابد و در سنین بالای 60-50 سال این کاهش تراکم شدت میگیرد.

بهطور معمول پوکی استخوان قبل از بروز عوارض آن علامتی ندارد. علایم هنگامی ایجاد میشود که شکستگی اتفاق افتاده باشد. درد ناگهانی و شدید در ستون فقرات میتواند از علایم شکستگیهای ستون فقرات باشد.

خانم‌ها آسیب‌پذیرترند چرا که از همان ابتدای تولد تراکم استخوانی کمتری دارند. پوکی استخوان در میان خانم‌های یائسه رایج‌تر است. (از هر ۴ نفر خانم بیشتراز ۶۰ سال ۱ نفر به پوکی استخوان مبتلا است). اگرچه پوکی استخوان در خانم‌ها و آقایان جوان هم دیده می‌شود. خانم‌های یائسه به پوکی استخوان دچار می‌شوند چرا که بعد از دوران قاعدگی (یعنی در دوران یائسگی) تولید هورمون‌های جنسی بدن آنها به‌ویژه استروژن، کاهش می‌یابد. به‌نظر می‌رسد استروژن روند تخریب استخوان را کند می‌کند.

بسیار مهم است که نوجوانان بهخصوص دختران نوجوان سعی کنند تا بیشترین تراکم استخوان را در این دوره سنی برای بدن خود فراهم کنند. این سرمایه ای خواهد بود برای سنین پیری. کسانی که در نوجوانی استخوان های خود را محکم تر میکنند در سنین پیری کمتر به پوکی استخوان مبتلا میشوند.

مهم ترین عواملی که موجب بهدست آوردن استخوان با تراکم زیاد میشود عبارتند از تغذیه مناسب، ورزش مداوم، دوری از سیگار و الکل.

انجام منظم فعالیت های ورزشی جدا از منافع زیادی که برای دیگر دستگاه های بدن دارد بهویژه در مورد استخوان موجب استحکام و قدرت گرفتن آن خواهد شد. همانند مصرف کافی کلسیم و ویتامین دی و دیگر اصول یک تغذیه مناسب، انجام ورزش های ایستاده میتواند تأثیر به سزایی در افزایش تراکم استخوان داشته باشد.

ورزش های ایستاده موجب میشوند تا نیروی وزن بدن، استخوان های ستون مهره، لگن و اندام های تحتانی را تحت استرس قرار دهد. استرس های وارده به استخوان از مهم ترین عوامل قوی شدن آن هستند. استخوان در قسمت هایی که به آن نیرو و کشش بیشتری وارد میشود قویتر میشود و اگر نیرو یا کششی به آن وارد نشود بهتدریج تراکم خود را از دست میدهد. به همین علت است که کسانی که به علت بیماری مزمن مدت زیادی در بستر استراحت میکنند و یا کسانی که در فضا مدت زیادی در حالت بی وزنی قرار میگیرند به پوکی استخوان دچار می شوند.

نکته مهم اینست که ورزش هایی که در آنها نیروی وزنی زیادی به استخوان ها وارد نمیشود (مانند شنا) تأثیر زیادی در افزایش تراکم آن نخواهند داشت.

ورزش های زیر جزو ورزش های ایستاده و وزنی محسوب شده و تراکم استخوان را افزایش میدهند:

  راه پیمایی و دویدن- تنیس- بسکتبال- کوه نوردی- فوتبال- وزنه برداری

برای داشتن استخوان های محکم انجام ورزش های ایستاده بهصورت هر روز و روزی حداقل نیم ساعت ضروری است. این مدت در نوجوانان و بچه ها باید بیشتر باشد. نداشتن فعالیت بدنی در دوران کودکی و نوجوانی موجب میشود استخوان ها به اندازه کافی قوی نشوند و این استخوان های نه چندان قوی مسلماً در سنین بالا زودتر به پوکی دچار میشوند. در سنین بالا اهمیت انجام ورزش های ایستاده بسیار زیاد است و بدون آنها سرعت پیشرفت پوکی استخوان زیاد میشود.


منایع:
-  سایت ایران ارتوپد- نویسنده: دکتر مهرداد منصوری "متخصص ارتوپدی"

-          سایت دانشگاه علوم پزشکی ارتش - دانشکده پرستاری

 

 




 

ماهنامه الکترونیکی سیب / آبان ماه 95

 

 

 
نسخه چاپی
تمامی حقوق مادی و معنوی این نشریه متعلق به روابط عمومی دانشگاه است.
 
 
بازديدامروز:  1
کل بازديد:  474
بازدیدکنندگان برخط:  1